Interpelacja #16686 - Interpelacja w sprawie zniesienia obowiązku przystępowania do egzaminu maturalnego z matematyki na poziomie podstawowym

Odpowiedź na interpelację w sprawie zniesienia obowiązku przystępowania do egzaminu maturalnego z matematyki na poziomie podstawowym Warszawa, 06-05-2026 Szanowna Pani Poseł, w związku z poruszonymi przez panią poseł kwestiami dotyczącymi zniesienia obowiązku przystępowania do egzaminu maturalnego z matematyki na poziomie podstawowym przekazuję następujące wyjaśnienia. Zasady przeprowadzania egzaminu maturalnego regulują przepisy ustawy o systemie oświaty [1] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego [2] . Egzamin maturalny, będący formą oceny poziomu wykształcenia ogólnego, jest przeprowadzany dla absolwentów mających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe, czyli dla osób, które ukończyły szkołę ponadpodstawową. Absolwent, który zdał egzamin maturalny, otrzymuje świadectwo dojrzałości będące podstawowym warunkiem ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe. Egzamin maturalny jest przeprowadzany z przedmiotów obowiązkowych oraz przedmiotów dodatkowych i składa się z części ustnej oraz z części pisemnej. Podstawą przeprowadzania tego egzaminu są wymagania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego [3] . Egzamin maturalny sprawdza, w jakim stopniu absolwent spełnia te wymagania [4] . Egzamin maturalny w polskim systemie oświaty pełni trzy zasadnicze funkcje: Stanowi poświadczenie osiągnięcia przez absolwenta wymaganego prawem poziomu wiadomości i umiejętności w zakresie: języka polskiego, matematyki i wybranego języka obcego nowożytnego – w przypadku zdania wszystkich egzaminów obowiązkowych w części pisemnej (na poziomie podstawowym) oraz w części ustnej (bez określania poziomu), jednego wybranego przedmiotu w części pisemnej na poziomie rozszerzonym, a w przypadku języków obcych nowożytnych – na poziomie rozszerzonym albo dwujęzycznym. Określa poziom wykształcenia ogólnego absolwentów w zakresie przedmiotów, z których przystępowali do egzaminów. Zastępuje egzamin wstępny do szkół wyższych, które wykorzystują wyniki egzaminu maturalnego z danego przedmiotu lub przedmiotów – przede wszystkim na poziomie rozszerzonym – jako kryteria w procesie rekrutacji. Egzamin ten nie jest obowiązkowy, co oznacza, że każdy absolwent szkoły ponadpodstawowej samodzielnie podejmuje decyzję o przystąpieniu do niego. W sprawie egzaminu maturalnego z matematyki Ministerstwo Edukacji Narodowej od lat prezentuje stanowisko, że przedmiot ten, obok języka polskiego i języka obcego nowożytnego, powinien wchodzić w zakres obowiązkowej części egzaminu maturalnego [5] , a uzyskanie wymaganego minimum wiedzy i umiejętności z tych trzech przedmiotów jest warunkiem uzyskania świadectwa dojrzałości. Obowiązujące przepisy dotyczące warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów zewnętrznych nie przewidują możliwości zwolnienia zdającego z egzaminu maturalnego z jednego z przedmiotów obowiązkowych [6] czy też innych (niższych) progów zdawalności, np. dla osób ze zdiagnozowaną dyskalkulią. Do zdania egzaminu maturalnego wystarczy zdobycie co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania [7] . Egzamin maturalny z matematyki jako przedmiot obowiązkowy jest przeprowadzany na poziomie podstawowym. Celem tej części egzaminu maturalnego nie jest orzekanie o tym, jak wysoką wiedzę i umiejętności ma dany uczeń, lecz czy osiągnął wymagane kompetencje umożliwiające kontynuację nauki na kolejnym etapie kształcenia. System oświaty w Polsce zapewnia w szczególności dostosowywanie celów kształcenia i treści nauczania do wymogów rynku pracy. Przyswojenie podstawowych struktur matematycznych umożliwia rozpoznawanie ich przydatności i wykorzystanie w sytuacjach praktycznych w codziennym życiu. Nauczanie matematyki służy również wyrobieniu umiejętności i potrzeby krytycznej oceny przeprowadzonego rozumowania lub otrzymanego wyniku obliczeń, z którymi mamy do czynienia każdego dnia. Dzięki matematyce kształtujemy w sobie nawyk samodzielnego zdobywania, analizowania i klasyfikowania informacji, stawiania hipotez i poszukiwania metod ich weryfikacji oraz kształtowania umiejętności jasnego i precyzyjnego formułowania wypowiedzi oraz argumentowania. Wprowadzenie od 2010 r. obowiązkowego egzaminu maturalnego z matematyki pomaga przygotować się do dorosłego życia zarówno „zadeklarowanym humanistom“, jak i tym, którym predyspozycje matematyczne wyznaczają przyszłe miejsca pracy i pasje zawodowe. Ci pierwsi za sprawą egzaminu utrwalą sobie wiadomości i umiejętności matematyczne przydatne w codziennym życiu, jednak aby się nimi sprawnie posługiwać, w uczeniu się matematyki ważna jest systematyczność – mobilizować do tego ma właśnie obowiązkowy egzamin z tego przedmiotu. Ci drudzy dzięki obowiązkowej nauce matematyki i egzaminowi maturalnemu (kiedy już zdecydują się, w którym kierunku chcą się kształcić) uzyskują większe możliwości podczas rekrutacji na studia, ponieważ egzamin maturalny z matematyki otwiera im dostęp do kierunków, które bez tego egzaminu byłyby dla nich niedostępne. Koncepcja egzaminu maturalnego z danego przedmiotu oraz typy zadań, które mogą się pojawić na egzaminie, zaprezentowane są w Informatorach o egzaminie maturalnym . Zadania w nich prezentowane są dobrane w taki sposób, aby dobrze ilustrować wszystkie obszary wymagań szczegółowych, czyli treści nauczania. Dobór zadań ma również na celu zaprezentowanie zadań odnoszących się do różnorodnych umiejętności (sprawdzanych m.in. przez podejście zdających do konkretnych, ustawowo zagwarantowanych, przedmiotów egzaminacyjnych), którymi powinni wykazać się zdający, opisanych w trzech obszarach wymagań ogólnych, w szczególności związanych z: rozumowaniem, argumentowaniem, wnioskowaniem i formułowaniem opinii; zastosowaniem do rozwiązywania problemów informacji zawartych w różnorodnych materiałach źródłowych, w tym barwnych ilustracjach zamieszczonych w arkuszu, oceną wiarygodności przedstawionych danych lub otrzymanych wyników; zastosowaniem odpowiednich narzędzi do opisu i analizy zjawisk i procesów; projektowaniem doświadczeń i analizą ich wyników. Zgodnie z Informatorami o egzaminie maturalnym zadania w arkuszu egzaminacyjnym: są dobrane w taki sposób, aby reprezentowały różnorodne wymagania ogólne i szczegółowe z podstawy programowej kształcenia ogólnego, m.in. dla zdefiniowanych w ustawie przedmiotów obowiązkowych; sprawdzają przede wszystkim umiejętności złożone, w tym umiejętność myślenia naukowego, są zróżnicowane pod względem sprawdzanych wiadomości i umiejętności, poziomu trudności, a także sposobu udzielania odpowiedzi (opierając się na konkretnych, wskazanych w ustawie, przedmiotach obowiązkowych bądź skatalogowanych w rozporządzeniu w sprawie egzaminu maturalnego przedmiotach dodatkowych). Przygotowanie i ustalenie arkuszy do przeprowadzenia egzaminu maturalnego oraz ustalenie zasad oceniania rozwiązań zadań zastosowanych w tych arkuszach jest ustawowym zadaniem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej [8] . Do kompetencji komisji należy również ogłoszenie w formie komunikatu sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminów zewnętrznych, w tym egzaminu maturalnego [9] . System egzaminacyjny szczególną troską otacza zdających z orzeczeniami, a przepisy ustawy o systemie oświaty [10] wskazują w tym zakresie, że: absolwent posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność może przystąpić do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności na podstawie tego orzeczenia [11] ; dostosowanie formy egzaminu maturalnego polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności absolwenta niepełnosprawnego (z wyłączeniem absolwentów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim, dla których nie przygotowuje się odrębnych arkuszy) [12] . Szczegółowe informacje dotyczące możliwych sposobów dostosowania [13] form i warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego do potrzeb uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, zawarte w Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, są dostępne w tym komunikacie. Rada pedagogiczna [14] , spośród możliwych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego, wymienionych w Komunikacie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej [15] , wskazuje sposób lub sposoby dostosowania warunków lub formy przeprowadzania egzaminu maturalnego m.in. dla absolwenta niepełnosprawnego, tj. posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepisy wskazują zatem na możliwość przygotowania dla absolwentów niepełnosprawnych, posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego przystępujących do egzaminu maturalnego, odpowiednio: zestawu zadań, arkusza egzaminacyjnego albo zadań egzaminacyjnych dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności. Dostosowanie formy egzaminu maturalnego dla osób posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego polega na przygotowaniu przez Centralną Komisję Egzaminacyjną odrębnych arkuszy dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności zdających. Dostosowanie tych arkuszy polega w szczególności na: eliminowaniu wyrażeń wieloznacznych w poleceniach; zastąpieniu w arkuszu z języka polskiego tematu wymagającego interpretacji tekstu poetyckiego tematem zawierającym rozprawkę; edycyjnym dostosowaniu arkuszy. Ponadto w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych dyrektor szkoły, na wniosek rady pedagogicznej, może wystąpić do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej z wnioskiem o wyrażenie zgody na przystąpienie absolwenta do egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych [16] , nieujętych w komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej [17] . W uzasadnionych przypadkach absolwent może również przystąpić do egzaminu maturalnego w innej szkole niż szkoła, którą ukończył. Szkołę taką wskazuje dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej na wniosek absolwenta. Wniosek wraz z uzasadnieniem oraz deklarację absolwent składa do dyrektora szkoły, którą ukończył, nie później niż do dnia 7 lutego roku szkolnego, w którym zamierza przystąpić do egzaminu maturalnego [18] . Dyrektor szkoły niezwłocznie przekazuje taki wniosek dyrektorowi okręgowej komisji egzaminacyjnej, który informuje absolwenta oraz dyrektora szkoły, którą absolwent ukończył, o sposobie rozpatrzenia wniosku nie później niż do dnia 31 marca roku szkolnego, w którym absolwent zamierza przystąpić do egzaminu maturalnego [19] . Przepisy oświatowe nie przewidują natomiast możliwości zwolnienia z egzaminu maturalnego np. z matematyki ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponieważ egzamin maturalny pełni również funkcję egzaminu wstępnego na uczelnie, nie jest możliwe ograniczenie poleceń zawartych w teście tylko do pytań zamkniętych lub formułowanie uproszczonych poleceń, ponieważ arkusz sprawdza wiele umiejętności, których nie można zbadać tylko pytaniami zamkniętymi (w tym poprawność odczytywania, porównywania, analizowania, syntetyzowania, uogólniania problematyki itp.). Funkcjonujące w systemie oświaty rozwiązania od lat umożliwiają także wsparcie dla osób ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Szczegółowe informacje dotyczące możliwych sposobów dostosowania [20] warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego do potrzeb uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, posiadających opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej (o specyficznych trudnościach w uczeniu się), zawarte w komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, są dostępne w tym komunikacie w Tabeli 1.11. Zdający ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, w tym: z dysleksją, dysgrafią, dysortografią, dyskalkulią. W sposobach dostosowania dotyczących części pisemnej egzaminu maturalnego dla absolwentów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, w tym z: dysleksją, dysgrafią, dysortografią i dyskalkulią, wymieniono możliwość pisania pracy na komputerze (możliwe tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie i dokonanie prawidłowej oceny odpowiedzi do zadań w arkuszu egzaminacyjnym) oraz zastosowanie szczegółowych zasad oceniania rozwiązań zadań otwartych z języka polskiego, języków obcych nowożytnych, języka mniejszości narodowej, języka regionalnego oraz matematyki, uwzględniających specyficzne trudności w uczeniu się. Spośród możliwych sposobów dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego, wymienionych w powyższym komunikacie, rada pedagogiczna danej szkoły wskazuje sposób lub sposoby dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego. Przystąpienie do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb i możliwości absolwenta zapewnia przewodniczący zespołu egzaminacyjnego (dyrektor szkoły). Dyskalkulia – podobnie jak dysleksja – została zaklasyfikowana do grupy specyficznych trudności w uczeniu się. W tym przypadku do oceny rozwiązań zadań maturalnych z matematyki stosuje się kryteria uwzględniające typowe błędy popełniane przez osoby z omawianą dysfunkcją. Od roku szkolnego 2015/2016 prace maturalne z matematyki na poziomie podstawowym zdających posiadających opinię o dyskalkulii, którym dostosowanie takie zostało przyznane przez radę pedagogiczną, są sprawdzane przez zespół centralny, zlokalizowany przy jednej z okręgowych komisji egzaminacyjnych. Zespół taki składa się z egzaminatorów matematyki oraz terapeutów dyskalkulii i akalkulii. W skład tego zespołu weszli: koordynatorzy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łodzi, eksperci-matematycy współpracujący z Okręgową Komisją Egzaminacyjną w Łodzi oraz co najmniej jeden ekspert/terapeuta specjalizujący się w dyskalkulii, który pełni w zespole funkcję konsultacyjną. Do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łodzi przekazywane są z całej Polski prace egzaminacyjne z matematyki zdających ze stwierdzoną dyskalkulią. W odniesieniu do osób, u których zdiagnozowano dyskalkulię, do oceny rozwiązań zadań zawartych w arkuszu maturalnym z matematyki stosuje się kryteria uwzględniające występowanie specyficznych trudności w uczeniu się. Kryteria oceny prac uwzględniają typowe błędy popełniane przez uczniów z omawianą dysfunkcją, np.: mylenie bądź gubienie liter i/lub cyfr, niewłaściwe stosowanie wielkich i małych liter, mylenie indeksów górnych i dolnych, problemy z zapisywaniem jednostek, uproszczonego zapisu równania i przekształcania go w pamięci, chaotycznego zapisu operacji matematycznych, błędy w zapisie działań pisemnych, błędy rachunkowe. W wyniku współpracy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z ekspertami z zakresu dyskalkulii przygotowane zostały ogólne wytyczne dotyczące zasad oceniania zadań otwartych w pracach zdających z dyskalkulią. Ponadto uprzejmie informuję, że w czasie trwania egzaminu maturalnego każdy zdający, w tym zdający z dyskalkulią, może korzystać z kalkulatora i zestawu wybranych wzorów matematycznych. Centralna Komisja Egzaminacyjna na stronie internetowej: http://cke.edu.pl publikuje liczne materiały dotyczące egzaminu maturalnego, wspierające absolwentów przygotowujących się do egzaminu maturalnego, w szczególności: Informator o egzaminie maturalnym z wszystkich przedmiotów egzaminacyjnych; wszystkie arkusze egzaminacyjne z egzaminu maturalnego od 2005 r. wraz z odpowiedziami i schematem punktowania; inne materiały stanowiące pomoc dla nauczycieli i uczniów w przygotowaniu się do tego egzaminu. Ogólnopolskim źródłem materiałów edukacyjnych, w tym i w zakresie matematyki, jest Zintegrowana Platforma Edukacyjna – www.zpe.gov.pl . Systematyczna i spokojna nauka tego przedmiotu powinna zapewnić każdemu zdającemu uzyskanie na egzaminie wymaganego minimum, które wynosi jedynie 30% pkt. Łącznie udostępniono na tej platformie do tej pory prawie 2500 e-materiałów do matematyki, które powstały w ramach konkursów finansowanych z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020, w tym: prawie 500 e-materiałów do edukacji matematycznej na I etapie edukacyjnym; ponad 350 e-materiałów do II etapu edukacyjnego; 1550 nowych e-materiałów dydaktycznych do III etapu edukacyjnego, zarówno dla poziomu podstawowego, jak i rozszerzonego. Dodatkowo, w ramach trwających aktualnie dwóch konkursów ogłoszonych przez MEN w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 powstaną m.in. zaawansowane technologicznie e-materiały i gry edukacyjne w obszarze matematyczno-informatycznym, zarówno do II, jak i III etapu edukacyjnego. Będą to m.in.: zaawansowane technologicznie e-materiały z elementami AI i algorytmów uczenia maszynowego; zaawansowane technologicznie e-materiały z wykorzystaniem wirtualnej (VR) lub rozszerzonej (AR) rzeczywistości; zaawansowane technologicznie e-materiały – symulacje z obszaru przedmiotów ścisłych; zaawansowane technologicznie e-materiały – gry, filmy decyzyjne, escape room, modele 3D, mapy, laboratoria, spacery i inne aplikacje z obszaru przedmiotów ścisłych, oraz gry edukacyjne. Ponadto informuję panią poseł, że istotnym działaniem, którego celem jest m.in. wsparcie nauczania matematyki, jest wprowadzenie do 4 000 polskich szkół ponadpodstawowych, dzięki wsparciu finansowemu z KPO, pracowni STEM (Nauka, Technologia, Inżynieria, Matematyka). Warto także nadmienić, że e-materiały, w tym zorganizowane w modułowe e-podręczniki, są upowszechniane nie tylko jako narzędzia do zdalnego nauczania, lecz przede wszystkim jako pomoc w codziennej, bezpośredniej pracy nauczyciela z uczniami. Aktualne analizy, m.in. dotyczące kompetencji matematycznych, przeprowadza wyspecjalizowana, nadzorowana przez MEN, jednostka do prowadzenia badań, tj. Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, w ramach rozpoczętych w ubiegłym roku prac nad całościową zmianą podstawy programowej kształcenia ogólnego, powołał zespół przedmiotowy ekspertów ds. matematyki, który opracował nową podstawę programową dla szkół podstawowych. Analogiczne prace prowadzone są obecnie na rzecz podstaw dla szkół ponadpodstawowych. Zespół ten składa się z nauczycieli praktyków, dydaktyków matematyki, przedstawicieli uczelni i innych specjalistów. Celem prac jest nie tylko aktualizacja obecnej podstawy programowej, ale także opracowanie klarownego, nowoczesnego opisu celów kształcenia matematycznego – dostosowanego do różnych etapów edukacyjnych, w sposób zgodny z opracowanym w IBE PIB Profilem absolwenta i absolwentki . Informacje i aktualności dotyczące przygotowywanych zmian w szkołach są dostępne na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/ . Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej regularnie przeprowadza badania mające na celu diagnozę umiejętności uczniów w zakresie wielu dziedzin. Umiejętności matematyczne są przedmiotem analiz w badaniach międzynarodowych PISA (prowadzonym wśród piętnastolatków) i TIMSS (prowadzonym w 4. i 8. klasie szkoły podstawowej). W badaniu PISA 2022 matematyka była główną dziedziną badania. Kwestionariusz ucznia obejmował zagadnienia związane m.in. z nauczaniem i uczeniem się matematyki oraz wsparciem nauczycieli tego przedmiotu udzielanym uczniom. Obszerny raport z badania zawierający część dotyczącą matematyki został opublikowany wiosną 2024 r. i jest dostępny na stronie internetowej: https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2024/06/PISA2022_Polscy-pietnastolatkowie-wperspektywie-miedzynarodowej.pdf W raporcie przedstawiono umiejętności matematyczne polskich piętnastolatków w porównaniu z ich rówieśnikami z innych krajów wraz z dokładnym opisem poziomów umiejętności wyodrębnianych w badaniu PISA. Opisano również różnice w wynikach chłopców i dziewcząt oraz uczniów uczęszczających do różnych typów szkół. Zaprezentowano zmiany wyników uczniów między 2003 a 2022 rokiem. Dokonano próby wskazania czynników, które wpłynęły na te zmiany. W publikacji przedstawiono również opinie uczniów dotyczące lekcji matematyki i sposobu nauczania tego przedmiotu. W badaniu TIMSS 2023 w Polsce dokonano diagnozy umiejętności uczniów w matematyce i naukach przyrodniczych wśród uczniów w czwartym roku edukacji szkolnej. Badanie dostarcza również danych kontekstowych zebranych od uczniów, rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół. Obszerny raport z badania zawierający część dotyczącą matematyki został opublikowany w grudniu 2024 r. i jest dostępny na stronie internetowej: https://timss.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2025/01/RAPORT-TIMSS-2023-WWW.pdf W raporcie przedstawiono umiejętności matematyczne polskich dziesięciolatków w porównaniu z ich rówieśnikami z innych krajów, wraz z dokładnym opisem poziomów umiejętności wyodrębnianych w badaniu TIMSS. Opisano również różnice w wynikach chłopców i dziewcząt. Zaprezentowano zmiany wyników uczniów między 2015 a 2023 rokiem. W publikacji przedstawiono również m.in. postawy i opinie uczniów dotyczące lekcji matematyki oraz własnych umiejętności matematycznych. Ponadto uprzejmie informuję panią poseł, że w zakresie działań, jakie zostały podjęte w celu indywidualizacji wsparcia uczniów np. z rozpoznaną dyskalkulią, w ramach pilotażowego projektu Wsparcie edukacji matematycznej z użyciem narzędzia AI zeszyt.online weryfikowana jest również możliwość indywidualizacji nauczania matematyki z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Narzędzie, które rozwija zespół z Politechniki Warszawskiej, każdemu uczniowi dobiera indywidualne ciągi zadań matematycznych, próbując dopasować je do potrzeb i możliwości danego ucznia. Gdy uczeń ma trudność z zadaniem, nie jest pozostawiony sam z problemem. Sztuczna inteligencja zeszyt. online próbuje zdiagnozować przyczynę problemu ucznia z rozwiązaniem zadania i następnie próbuje mu pomóc bez angażowania człowieka. Sztuczna inteligencja „uczy się“, aby coraz lepiej wspierać coraz liczniejszy wachlarz koniecznych dostosowań. Także Ośrodek Rozwoju Edukacji podejmował działania mające na celu wsparcie uczniów z rozpoznaną dyskalkulią. Zrealizowane zostały trzy spotkania z diagnozy różnicowej dyskalkulii skierowane do specjalistów poradni psychologiczno-pedagogicznych. W ramach podsumowania seminarium stacjonarnego powstał artykuł pt. Diagnoza różnicowa dyskalkulii – standardy diagnostyczne w praktyce poradni psychologiczno-pedagogicznej . Omówiono w nim specyfikę tego procesu, zaprezentowano narzędzia diagnostyczne, metody obserwacji oraz kryteria diagnozy stosowane w praktyce. Podkreślono również znaczenie interdyscyplinarnego podejścia oraz współpracy nauczycieli, rodziców i specjalistów, co pozwala na dokładną ocenę tej specyficznej trudności w uczeniu się i zaplanowanie skutecznych działań wspierających. Materiał skierowany jest do psychologów, pedagogów, nauczycieli oraz specjalistów pracujących w poradniach psychologiczno-pedagogicznych i szkołach. W ramach szkoleń on-line poruszone zostały zagadnienia z zakresu dyskalkulii w ujęciu neurorozwojowym jako specjalistyczna diagnoza psychologiczna oraz z zakresu dyskalkulii pourazowej jako specjalistyczna diagnoza medyczna. Należy również zauważyć, że skutecznym narzędziem w indywidualizacji procesu dydaktycznego są stworzone w konkursach MEN e-materiały dydaktyczne, które stanowią ofertę bezpłatnych zasobów edukacyjnych, umożliwiających naukę w dowolnym miejscu i czasie, za pośrednictwem dowolnego urządzenia. Przyczyniają się one do zwiększenia równego dostępu do wysokiej jakości treści edukacyjnych oraz większego wykorzystania innowacyjnych sposobów uczenia się i nauczania, a także do zwiększenia wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu, w tym w nauczaniu uczniów z niepełnosprawnościami, szczególnymi potrzebami edukacyjnymi i specyficznymi trudnościami w uczeniu się. W związku natomiast z wątpliwościami pani poseł dotyczącymi procesu rekrutacji na uczelnie, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce [21] uczelnie samodzielnie ustalają warunki, tryb oraz terminy rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji oraz sposób jej przeprowadzenia. Uczelnie określają również, jakie wyniki: egzaminu dojrzałości, egzaminu maturalnego, egzaminu dojrzałości lub egzaminu maturalnego i egzaminu lub egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie, egzaminu dojrzałości lub egzaminu maturalnego i egzaminu lub egzaminów zawodowych, będą podstawą przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie i podają je do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, w którym ma się odbyć rekrutacja, a w przypadku utworzenia uczelni lub studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu – niezwłocznie [22] . Należy również podkreślić, że o ile przepisy przewidują ustalenie przez uczelnie warunków rekrutacji, to jednak uczelnie nie mają uprawnienia do wprowadzania odstępstw od generalnej zasady dotyczącej dostępności do studiów i równego traktowania wszystkich kandydatów na studia. Uczelnie mają obowiązek ustalania takich przeliczników wyników matur, w tym zagranicznych dokumentów, aby wszyscy kandydaci na studia mieli równe szanse w trakcie rekrutacji, a jedynym kryterium wstępu na studia była ocena wiedzy i umiejętności kandydata. Uczelnia w procesie rekrutacji otrzymuje dokumenty, na których stosowane są różne skale ocen, wydane w różnych latach, dlatego musi we własnym zakresie opracować algorytm uwzględniający te wszystkie elementy, żeby móc dokonać sprawiedliwego porównania wyników osiągniętych przez maturzystów/kandydatów na studia. W związku z powyższym przedstawiona w interpelacji pani poseł diagnoza obecnego stanu systemu egzaminów zewnętrznych w zakresie dostosowań, porównania z systemami egzaminacyjnymi innych państw czy roli sztucznej inteligencji w świecie współczesnym, czy rekrutacji na studia wyższe, nie uwzględnia funkcjonujących niejednokrotnie od czasu wdrożenia reformy z 1999 r. rozwiązań i udogodnień dla zdających. Należy także podkreślić, że trwającym od 1999 r. pracom nad systemem egzaminów zewnętrznych nie może towarzyszyć permanentne zmienianie jego kluczowych celów i zasad. Szczególne zaniepokojenie inicjatywami zmierzającymi do wyeliminowania bądź znacznego ograniczenia obowiązku zdawania matematyki na egzaminie maturalnym wyrażają od wielu już lat środowiska naukowe, przede wszystkim związane ze szkolnictwem wyższym. Do Ministerstwa Edukacji Narodowej docierają stanowiska, pisma i uchwały z jednej strony wspierające działania resortu w zakresie zarówno nauczania matematyki, jak i utrzymania tego przedmiotu jako obowiązkowego na egzaminach zewnętrznych, z drugiej zaś odnoszące się z konstruktywną krytyką do wszelkich prób podważenia roli matematyki w systemie oświaty (w tym w systemie egzaminów zewnętrznych) w Polsce (interpelacje i zapytania poselskie, oświadczenia senatorskie, dezyderaty komisji, petycje, apele określonych środowisk oświatowych, oddolne inicjatywy obywatelskie itp.). Przykładem powyższych inicjatyw może być np. Stanowisko Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich z 24 października 2025 r. w sprawie petycji o zniesienie obowiązku zdawania na maturze egzaminu z matematyki, w którym m.in. zwrócono uwagę na zasadę powszechnie praktykowaną na świecie, że szkoły, których ukończenie umożliwia ubieganie się o przyjęcie na studia, mają obowiązkowe lekcje matematyki. Ponadto podstawowy zakres wymagań stawianych uczniom na tych lekcjach jest zasadniczo zgodny w skali globalnej, co potwierdzają badania międzynarodowe, m.in. OECD PISA, przeprowadzane w 78 krajach świata. Zdaniem KRASP aktualnie obowiązujący model egzaminu maturalnego ma dwie kluczowe zalety z punktu widzenia zdających. Po pierwsze, maturzysta zdaje jednocześnie egzamin wstępny na kilka polskich uczelni. Po drugie, o jego szansach decyduje egzamin taki sam dla wszystkich osób z Polski, z którymi zdający konkuruje o miejsce na studiach. Są to wartości, które, zdaniem KRASP, należy zdecydowanie chronić. Jednogłośne poparcie dla stanowiska KRASP wyraził m.in. Komitet Matematyki PAN (Uchwała Komitetu Matematyki Numer 1/XI25), w pełni podzielając negatywne stanowisko Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich w sprawie petycji o zniesienie obowiązku zdawania na maturze egzaminu z matematyki. Matematyka, według przyjętej uchwały, jest podstawą współczesnej cywilizacji, stanowi fundament logicznego myślenia i elementarny zasób umiejętności matematycznych jest niezbędny każdemu wykształconemu człowiekowi. Istotnym głosem kwestionującym „argumenty“ zawarte w wyżej wspomnianej petycji, do której odwołuje się dezyderat komisji, jest także odpowiedź na petycję BKSP_155-X-445/25 dotyczącą zniesienia obowiązkowej matury z matematyki (z 3 kwietnia 2025 r.) autorstwa prof. dr. hab. Tomasza Michalskiego (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Instytut Ryzyka i Rynków Finansowych) logicznie wykazująca m.in. błędy w stanowisku środowiska psychologów lansujących tezę, że zdobywanie wiedzy i przyswajanie przez ludzi młodych nowych umiejętności jest jednym wielkim stresem, a nie np. satysfakcją z poszerzania własnych horyzontów. Podsumowując należy stwierdzić, że egzamin maturalny z matematyki na poziomie podstawowym to jedyne, rzetelne narzędzie służące weryfikacji poziomu wiadomości, a także umiejętności uczniów, m.in. w zakresie kompetencji matematycznych. Bez tych narzędzi nie będzie żadnej możliwości wyciągnięcia jakichkolwiek wniosków służących kształceniu. W preambułach nowych podstaw programowych wyraźnie wskazuje się, że obowiązkiem szkoły oraz nauczycieli jest podejmowanie działań mających na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości. Potrzebne jest też jednak podjęcie inicjatywy z drugiej strony i wykazanie przez absolwenta, że po latach nauki uzyskał kompetencje pozwalające mu zaliczyć np. egzamin maturalny z danego przedmiotu na wymagane minimum. Dorosłe życie stawia przed zdającymi jedno z pierwszych poważniejszych wyzwań – podejście do egzaminu (choć nie jest ono obowiązkowe), zdanie egzaminu maturalnego i otrzymanie świadectwa dojrzałości. Prawo oświatowe określa zasady, które trzeba spełnić, aby przejść ten etap, nie zapominając jednak o tych uczniach i absolwentach, którym przysługują odpowiednie dla ich dysfunkcji dostosowania. W związku z powyższym uprzejmie informuję, że nie są planowane zmiany zasad egzaminu maturalnego w tym zakresie. Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje prace na wspieranie szkół w nauczaniu tego przedmiotu. Ewentualne zmiany w zakresie egzaminów będą natomiast rozważane w perspektywie roku szkolnego 2030/2031 w związku z przygotowywaną obecnie całościowością reformą podstawy programowej kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Planowane zmiany nie obejmują jednak rezygnacji z przeprowadzania egzaminu maturalnego z matematyki. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. 2025 poz. 881) – dalej: ustawa o systemie oświaty. [2] j.t. Dz. U. 2024 poz. 302 z późn. zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie egzaminu maturalnego . [3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. 2018 poz. 467 z późn. zm.). [4] Art. 44zzd ust. 2 ustawy o systemie oświaty . [5] Czego dowodem mogą być liczne odpowiedzi udzielone zarówno na interpelacje czy interwencje poselskie, oświadczenia senatorskie, petycje – w tym m.in. Dezyderat nr 78 Komisji do Spraw Petycji, jak i pisma obywateli, niejednokrotnie przekazywane za pośrednictwem rzecznika praw obywatelskich, rzecznika praw dziecka, Kancelarii Prezydenta RP czy Kancelarii Premiera RP. [6] Wyjątek dotyczy laureatów i finalistów olimpiad przedmiotowych na podstawie zaświadczenia stwierdzającego uzyskanie przez ucznia szkoły ponadgimnazjalnej tytułu laureata lub finalisty danej olimpiady. [7] Zgodnie z art. 44zzl ust. 1 ustawy o systemie oświaty. [8] Art. 9a ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty . [9] Komunikat CKE z 20 sierpnia 2025 r. https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/komunikaty/2026/komunikaty/20251010%20EM%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%202026_aktualizacja.pdf [10] Art. 44zzr ustawy o systemie oświaty . [11] Art. 44zzr ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty. [12] Art. 44zzr ust. 8 ww. ustawy o systemie oświaty . [13] Zgodnie z art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty. [14] Art. 44zzr ust. 12 ww. ustawy o systemie oświaty [15] Art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ww. ustawy o systemie oświaty . [16] Zgodnie z art. 44zzr ust. 17 ustawy o systemie oświaty. [17] O którym mowa w art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ustawy o systemie oświaty . [18] Zgodnie z § 34 ust. 2 rozporządzenia o egzaminie maturalnym. [19] Zgodnie z § 34 ust. 3 i 4 rozporządzenia o egzaminie maturalnym. [20] Zgodnie z art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty. [21] Dz. U. 2022 poz. 574 z późn. zm. [22] Zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce .

Interpelacja w sprawie zniesienia obowiązku przystępowania do egzaminu maturalnego z matematyki na poziomie podstawowym

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji