Interpelacja w sprawie doprecyzowania przepisów o podziale gruntów na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Szanowny Panie Ministrze!

Zwracam się do Państwa w imieniu samorządów i ich mieszkańców, a konkretnie w związku z pismem złożonym przez burmistrza gminy Zabierzów w związku ze stosowaniem art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.). Przepis ten dopuszcza podziały gruntów geodezyjnych niezależnie od miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w przypadkach, gdy podział jest niezbędny do obsługi usadowionego na niej budynku mieszkalnego.

Ustawa przyznaje organom samorządu terytorialnego, takim jak urzędy gmin, uprawnienia do zatwierdzania podziałów niezależnie od miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jeżeli podział jest niezbędny do utworzenia działki do obsługi domu mieszkalnego. Jednak interpretacja i implementacja tej ustawy doprowadziły do licznych rozbieżności i sporów administracyjnych. Wydaje się, że przepis ten jest wykorzystywany, w szczególności przez podmioty prowadzące działalność deweloperską, do omijania miejscowych przepisów o planowaniu przestrzennym oraz do prowadzenia podziałów zwiększających zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej niezgodnie z ustalonymi planami zagospodarowania przestrzennego.

W praktyce niejednoznaczność pojęcia „niezbędna działka mieszkaniowa” doprowadziła do rozbieżnych interpretacji przez sądy administracyjne. Przykładowo orzeczenia, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie i Białymstoku wykazują odmienne stanowiska w tej kwestii. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 1303/21) interpretuje przepisy w sposób ograniczający możliwość wydzielania działek budowlanych wyłącznie w sytuacjach rzeczywistej konieczności, natomiast wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Bk 923/23) przyznaje właścicielom nieruchomości pełne prawo do podziału działki, powołując się na konstytucyjne prawo własności i brak możliwości jego ograniczania bez wyraźnej podstawy prawnej.

W związku z rozbieżnymi interpretacjami przez sądy administracyjne wnoszę, co następuje:

1. Doprecyzowanie pojęć prawnych: Czy ministerstwo może przedstawić oficjalną interpretację lub zaproponować zmianę przepisów w celu dokładniejszego zdefiniowania, co stanowi „niezbędną działkę mieszkaniową”? Pomogłoby to samorządom w jednolitym stosowaniu tego przepisu i zmniejszyłoby niejasności prawne.
2. Czy ministerstwo planuje przeanalizowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w tej sprawie i ewentualne przygotowanie wytycznych, które pozwolą na spójne interpretowanie przepisów przez organy administracji lokalnej?
3. Wytyczne dotyczące stosowania w sprawach dotyczących inwestycji: Jakie konkretne wytyczne może przedstawić ministerstwo, aby zapobiec nadużywaniu art. 95 ust. 7 w sytuacjach, w których jest on przywoływany w celu uzasadnienia gęstej zabudowy mieszkaniowej, która jest sprzeczna z miejscowym planowaniem przestrzennym?
4. Możliwość kontroli legislacyjnej: Czy ministerstwo rozważa przegląd lub zmianę art. 95 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu zapewnienia, że nie będzie ona wykorzystywana w sposób godzący w intencje miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego?

Obecna sytuacja nie tylko stwarza wyzwania dla samorządów lokalnych w zakresie utrzymania spójnego planowania przestrzennego, ale także prowadzi do obciążeń administracyjnych i konfliktów, których można uniknąć dzięki jaśniejszym wytycznym legislacyjnym.

Uważam, że uregulowanie tej kwestii jest niezbędne, aby chronić interesy społeczności lokalnych oraz zapewnić spójność i przewidywalność w procesie planowania przestrzennego.