Interpelacja #7086 - Interpelacja w sprawie skutków uchybień formalnych zawiadomienia o wyborze opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek

Interpelacja w sprawie skutków uchybień formalnych zawiadomienia o wyborze opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek Szanowny Panie Ministrze, począwszy od 1 stycznia 2022 roku, z uwagi na zmiany w systemie podatkowym zwane potocznie „Nowym Ładem”, coraz większą popularność zyskuje ryczałt od dochodów spółek . Jest to fakultatywna forma opodatkowania CIT, której podstawowym założeniem jest odroczenie zapłaty podatku dochodowego do momentu dystrybucji zysku na rzecz wspólników . Tak długo jak zysk jest zatrzymywany w spółce, tak długo spółka nie płaci podatku dochodowego. Z uwagi na fakt, że podobne zasady opodatkowania CIT funkcjonują z powodzeniem w Estonii, to ryczałt od dochodów spółek nazwano potocznie „ estońskim CIT-em” . Łatwo zauważyć, że poziom opodatkowania spółki, która wybrała estoński CIT, może być znacząco różny od poziomu opodatkowania „klasycznym” CIT u spółki, która uzyskuje takie same dochody. Jest to tym bardziej widoczne, im większa część zysku wypracowanego przez spółkę jest w niej zatrzymywana – na kapitale zapasowym lub reinwestowana. To z kolei oznacza, że jakiekolwiek uchybienia i błędy podatnika związane z wejściem na estoński CIT mogą skutkować obowiązkiem dopłaty bardzo wysokiego, najczęściej zupełnie niespodziewanego podatku. W przypadku, gdy negatywna weryfikacja wejścia na estoński CIT (czyli spełnienia wszystkich przewidzianych prawem warunków wyboru tej formy opodatkowania) następuje na początku działalności spółki, to negatywne skutki takiej weryfikacji są ograniczone. Istotny problem dotyczy jednak podatników, którzy przez lata korzystają z opodatkowania estońskim CIT nie będąc świadomymi ewentualnych uchybień sprzed kilku albo i wielu lat, gdy wybierali tę formę opodatkowania. W takim wypadku, jeżeli w trakcie czynności sprawdzających czy kontroli podatkowej okaże się, że podatnik nie wybrał skutecznie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, to zaległość podatkowa może dotyczyć setek milionów złotych. Wszak mowa tu o 19% podatku od zysku spółki z ostatnich 5 lat podatkowych, powiększonych o odsetki ustawowe. W wielu przypadkach (o ile nie w większości) będzie to oznaczało upadłość takiej spółki. A co za tym idzie likwidację miejsc pracy i źródła wpływów podatkowych. Jednym z najistotniejszych obowiązków spółek wchodzących na estoński CIT jest złożenie przez podatnika zawiadomienia o wyborze opodatkowania ryczałtem, według ustalonego wzoru, do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym ma być opodatkowany ryczałtem (art. 28j ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT). Wskazany „ustalony wzór” to formularz o nazwie ZAW-RD . Dokument ten jest stosunkowo prosty i krótki, zajmując jedynie pół strony w formacie A4. Jak jednak pokazuje praktyka i w takich przypadkach może dojść do błędów, w zasadzie w każdej rubryce formularza: miejsce składania zawiadomienia – podatnik może wskazać błędny urząd skarbowy, np. poprzez przeoczenie momentu spełnienia warunków podlegania pod wyspecjalizowany urząd skarbowy; dane podatnika – mogą się zdarzyć omyłki w nazwie, czy też wskazanie nieaktualnej nazwy (zmienionej już w KRS) - dotyczy to w szczególności spółek powstałych z przekształcenia; okres opodatkowania ryczałtem – z uwagi na wydłużenie lub skrócenie pierwszego roku obrotowego spółki, w niektórych przypadkach może dojść do błędnego wskazania czteroletniego okresu (np. przez wskazanie 3 lub 5 lat obrotowych); osoba reprezentująca podatnika – stosunkowo często zdarzało się, że ZAW-RD podpisywał pełnomocnik posiadający umocowanie na druku UPL-1 (w praktyce księgowy spółki), co nie było jednak prawidłowe, gdyż ZAW-RD nie jest deklaracją podatkową. Jak już wskazano, konsekwencje tak drobnych błędów mogą być daleko idące i w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do upadłości spółki. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy nie przewidują skutków błędów i braków formalnych formularza ZAW-RD. Jak już wskazano, jest to zawiadomienie, a nie deklaracja podatkowa. Nie można go zatem skorygować (tak jak się koryguje deklarację). W świetle aktualnych przepisów można też mieć istotne wątpliwości, czy ZAW-RD jest podaniem składanym w postępowaniu podatkowym, do którego można by stosować art. 169 Ordynacji podatkowej (wezwanie do usunięcia braków podania). W konsekwencji zachodzi istotna luka prawna w zakresie skutków podatkowych błędów i braków zawiadomienia ZAW-RD. W mojej ocenie konieczne jest wprowadzenie przepisów, które wprost tę kwestię uregulują. Możliwe jest np. określenie, że do braków ZAW-RD stosuje się odpowiednio art. 169 Ordynacji podatkowej. Możliwa jest również nowelizacja art. 168 Ordynacji podatkowej przewidująca, że przepisy dotyczące podań stosuje się odpowiednio do wszelkiego rodzaju zawiadomień, informacji i oświadczeń składanych zgodnie z ustawami podatkowymi. Taka nowelizacja nie rozwiąże jednak wszystkich problemów. Skuteczne wejście na estoński CIT wymaga bowiem spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 28j ust. 1 ustawy o CIT. Jedyną metodą weryfikacji tych warunków jest natomiast kontrola podatkowa, postępowanie podatkowe, czy też czynności sprawdzające. Podatnik, do momentu wszczęcia tych postępowań, nie jest w stanie w sposób wiążący zweryfikować, czy skutecznie wszedł na estoński CIT. Rodzi to istotną niepewność i poczucie ciągłego zagrożenia ze strony organów podatkowych. Mając na uwadze wyżej opisaną wagę spełnienia formalnych kryteriów wyboru opodatkowania estońskim CIT uważam za zasadne wprowadzenie instytucji zaświadczenia o skutecznym wyborze estońskiego CIT-u. Skoro podobne zaświadczenie jest wydawane chociażby w celu udokumentowania korzystania ze zwolnienia z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, które jest wielokrotnie mniejszej wagi, to tym bardziej podobne zaświadczenie mogłoby funkcjonować na gruncie estońskiego CIT-u. Organ mógłby weryfikować skuteczne złożenie ZAW-RD. Spełnienie pozostałych warunków mogłoby być oświadczane przez podatnika w treści ZAW-RD (pod rygorem bezskuteczności zaświadczenia). Alternatywnie urzędy skarbowe mogłyby wydawać urzędowe potwierdzenia przyjęcia formularza ZAW-RD i jego pozytywnej weryfikacji (czego obecnie nie robią). Zgodnie z art. 8 ustawy o działach administracji rządowej sprawy realizacji dochodów i wydatków budżetu państwa, jak również ochrony interesów Skarbu Państwa - z wyjątkiem spraw, które na mocy odrębnych przepisów przypisane są innym działom należą do działu „finanse publiczne”. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów dział ten podlega Panu Ministrowi. W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania: Czy w Pańskiej ocenie ewentualne błędy lub braki złożonego zawiadomienia ZAW-RD skutkują nieskutecznym wyborem opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek? Czy w Pańskiej ocenie w obecnym stanie prawnym istnieją przepisy umożliwiające skuteczne korygowanie zawiadomienia ZAW-RD przez podatników? Czy planowane są jakiekolwiek prace legislacyjne dotyczące zagadnień opisanych w niniejszej interpelacji? Jeżeli nie, czy dostrzega Pan potrzebę takich zmian legislacyjnych? Z wyrazami szacunku Sławomir Mentzen

Interpelacja w sprawie skutków uchybień formalnych zawiadomienia o wyborze opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji