Interpelacja #3436 - Zapytanie w sprawie zmiany przepisów dotyczących dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom

Zapytanie w sprawie zmiany przepisów dotyczących dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom Szanowna Pani Minister, jednostki samorządu terytorialnego coraz częściej mierzą się z poważnymi wyzwaniami w zakresie utrzymania placówek oświatowych, szczególnie szkół wiejskich, w których liczebność klas systematycznie maleje, zdarza się, że liczba uczniów w klasie pierwszej w kolejnych latach wyniesie zaledwie kilkoro. Generuje to bardzo wysokie koszty funkcjonowania szkół, niewspółmierne do liczby uczniów. W obliczu tych trudności samorządy rozważają rozwiązania takie jak filiowanie lub wygaszanie szkół, co spotyka się z wyraźnym sprzeciwem lokalnych społeczności. Jednocześnie rodzice i nauczyciele wyrażają zainteresowanie przejęciem prowadzenia szkół przez stowarzyszenia. Obecnie jednak obowiązujące przepisy ograniczają taką możliwość – szkoły, o których mowa, liczą około 120 dzieci (łącznie ze szkołą i oddziałem przedszkolnym), co przekracza ustawowy limit umożliwiający przekazanie placówki innemu podmiotowi bez jej likwidacji. W związku z powyższym zwracam się z pytaniem: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa zmianę przepisów Prawa oświatowego w zakresie dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom, tak aby umożliwić samorządom podejmowanie racjonalnych decyzji organizacyjnych bez konieczności likwidacji placówek? Będę wdzięczna za przedstawienie stanowiska w tej sprawie oraz ewentualnych planów legislacyjnych.

Odpowiedź na zapytanie w sprawie zmiany przepisów dotyczących dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom Warszawa, 12-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na zapytanie Posłów na Sejm RP: Pani Poseł Marii Małgorzaty Janyskiej, Pana Posła Piotra Głowskiego, Pani Poseł Krystyny Sibińskiej oraz Pani Poseł Zofii Czernow w sprawie zmiany przepisów dotyczących dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom . Szanowne Panie Posłanki, Szanowny Panie Pośle, odnosząc się do kwestii ewentualnych planów legislacyjnych obejmujących przepisy dotyczące możliwości przekazania szkoły samorządowej do prowadzenia osobie fizycznej lub osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego, uprzejmie informuję, że właśnie zakończył proces zmian w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.). W dniu 25 kwietnia 2026 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 504). Ustawa ta wprowadziła zmiany między innymi w przepisach regulujących procedurę przekazania szkoły samorządowej do prowadzenia osobie fizycznej lub osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego. Zmiany te stanowią realizację postulatów zgłaszanych przez parlamentarzystów oraz jednostki samorządu terytorialnego. Uprzejmie informuję, że projekt ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw podlegał miesięcznym konsultacjom społecznym i opiniowaniu. Żaden z podmiotów uczestniczących w tych konsultacjach i opiniowaniu nie zgłosił uwag dotyczących liczby uczniów wskazanej w art. 9 ustawy - Prawo oświatowe. Tego typu uwag nie zgłoszono także w trakcie procedowania projektu ustawy w Sejmie RP i Senacie RP. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje w najbliższym czasie nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe w omawianym zakresie. Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że z uwagi na znaczny spadek urodzeń i trwający kryzys demograficzny, w najbliższych latach liczba uczniów będzie stopniowo malała. Szacuje się, że w najbliższych 10 latach ubędzie ponad milion uczniów w wychowaniu przedszkolnym i szkołach podstawowych. Jedynie szkoły ponadpodstawowe nie odczują w znaczący sposób spadku liczby uczniów ze względu na objęcie kształceniem większych roczników z lat 2016-2018. Istotne w kontekście demograficznym jest przeciwdziałanie likwidacji szkół, zwłaszcza małych szkół podstawowych. W roku szkolnym 2019/2020 w systemie było 12 092 publicznych szkół podstawowych, w roku szkolnym 2024/2025 – 11 711, w roku szkolnym 2025/2026 jest ich 11 588. Zamiast likwidacji szkoły podstawowej, w ustawie z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, dano gminom pulę elastycznych rozwiązań, pozwalających między innymi do pozostawienia kształcenia małych dzieci blisko domu (klasy I-III), a tam gdzie jest to pożądane, stwarza się możliwość konsolidacji kształcenia uczniów klas IV-VIII w dobrze wyposażonych szkołach podstawowych. Proponowane rozwiązanie daje nauczycielom, pracującym po kilka godzin w wielu szkołach, możliwość zatrudnienia w jednej szkole na pół etatu lub więcej. Pozwoli to nie tylko na pełniejsze wykorzystanie potencjału nauczycieli dla dobra uczniów, ale także da szansę na pełne korzystanie z przywilejów takich jak: zatrudnienie na podstawie mianowania, skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia lub płatnego urlopu dla dalszego kształcenia albo bezpłatnego urlopu dla celów naukowych, oświatowych, artystycznych albo z innych ważnych przyczyn. Niezmiernie ważne jest również stworzenie w ustawie warunków do wykorzystania przez jednostki samorządu terytorialnego nieużywanych części budynku szkoły na potrzeby realizacji zadań własnych z zakresu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, realizacji polityki senioralnej, uczenia się przez całe życie, ochrony zdrowia, kultury oraz wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej (art. 86a). Istotne jest to w związku z tym, że jak przewiduje GUS w 2060 r. osoby w wieku 65 lat i starsze mają stanowić prawie 33% populacji (w porównaniu z około 20% w 2023 r.). Oznacza to wzrost prognozowanej liczby seniorów o ponad 2,5 miliona osób. W ustawie stworzono również możliwość lepszego wykorzystania potencjału świetlic w małych szkołach podstawowych. Ustawa, od roku szkolnego 2026/2027, daje możliwość objęcia opieką świetlicową dzieci z oddziałów przedszkolnych, zorganizowanych w szkołach podstawowych liczących do 70 uczniów. Wprowadza także możliwość wydawania w szkole podwieczorków dla dzieci korzystających ze świetlicy. Ponadto, ustawą z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw wprowadzono zmiany w zakresie procedury likwidacji szkoły. Pozostawiając wiążącą, pozytywną opinię kuratora oświaty, określono zakres spraw podlegających ocenie organu nadzoru pedagogicznego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły. Wprowadzono także konsultacje społeczne, w tym bezpośrednie spotkania JST z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły. Dotychczas rodzice są tylko adresatami zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, wielokrotnie wskazującymi na brak szczegółowych informacji z samorządu i brak wpływu na jego decyzje. Należy też wspomnieć, że - zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego [1] - od 2025 r. zmianie uległ system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Zrezygnowano z wyodrębniania części oświatowej subwencji ogólnej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z ideą samorządności obecnie subwencje ogólne z budżetu państwa mają charakter jedynie uzupełniający. Celem wdrożenia obecnego sposobu ustalania dochodów JST jest wzmocnienie i ustabilizowanie finansów jednostek samorządu terytorialnego oraz zwiększenie wpływu strony samorządowej na podział środków należnych JST. Rok 2025 był pierwszym rokiem reformy finansowania JST. W obecnym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT są niezależne od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Łączny skutek finansowy wynikający z ustawy jest dla JST pozytywny. W perspektywie dekady dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.

Zapytanie w sprawie zmiany przepisów dotyczących dopuszczalnej liczby uczniów w szkołach przekazywanych do prowadzenia stowarzyszeniom

01Treść pytania

02Odpowiedzi Ministerstwa1 odpowiedź

03Powiązane

Komentarze do interpelacji