Interpelacja w sprawie wpływu OZE na destabilizację systemu energetycznego, wzrost cen energii, olbrzymie koszty inwestycyjne oraz niski wskaźnik zwrotu

W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój sektora energetyki odnawialnej, w tym zwłaszcza planowanie budowy farm wiatrowych na Bałtyku. Decyzje te podejmowane są w duchu realizacji polityki klimatycznej Unii Europejskiej, której celem jest redukcja emisji gazów cieplarnianych oraz osiągnięcie tzw. neutralności klimatycznej (Net Zero). Jednakże, jak wskazują eksperci, w tym dr inż. Jerzy Majcher, wdrażanie tej strategii bez odpowiedniej analizy ekonomicznej i technicznej doprowadzi do poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu systemu elektroenergetycznego, wzrostu kosztów energii oraz naruszenia bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Dr Jerzy Majcher wskazuje (https://www.youtube.com/watch?v=fWSCYzSHZfY), że energetyka wiatrowa i fotowoltaiczna charakteryzują się stochastycznym (niestabilnym) charakterem produkcji energii, co oznacza silne uzależnienie od warunków pogodowych, takich jak nasłonecznienie i prędkość wiatru. Problemem jest brak możliwości precyzyjnego zbilansowania produkcji z zapotrzebowaniem na energię, co skutkuje nadmiarami energii w niektórych okresach oraz jej niedoborem w innych. Prowadzi to do patologicznych sytuacji w systemie elektroenergetycznym, w tym konieczności wyłączania konwencjonalnych elektrowni, co znacząco podnosi ich koszty eksploatacji, a równocześnie bez nich nie ma możliwości zapewnienia dostępnej energii w długich okresach braku wiatru i słonecznych dni, które występują w Polsce. Według wyliczeń spadek wykorzystania źródeł konwencjonalnych może powodować wzrost kosztów stałych nawet siedmiokrotnie.

Analizy pokazują również, że zwrot energetyczny z inwestycji w odnawialne źródła energii jest znacznie niższy niż w przypadku technologii konwencjonalnych. Wskaźnik EROI (Energy Return on Investment) wynosi dla energetyki wiatrowej zaledwie 6, a dla fotowoltaiki od 5 do 6, podczas gdy dla energetyki jądrowej wynosi on aż 75, dla gazowej 33, a dla węglowej od 26 do 28. Oznacza to, że inwestycje w odnawialne źródła energii są trwale nierentowne bez znacznych dotacji.

Niemcy, które znacznie przeinwestowały w energetykę odnawialną, obecnie doświadczają poważnych zakłóceń systemowych oraz są zmuszone do korzystania z systemów przesyłowych innych krajów, w tym Polski. To powoduje nadmierne obciążenie naszego systemu przesyłowego oraz wzrost kosztów dla polskich odbiorców energii.

Biorąc pod uwagę te zagrożenia, konieczne jest uzyskanie szczegółowych wyjaśnień dotyczących planów rządu, ich konsekwencji oraz podstaw analitycznych, na których są one oparte.

Pytania:

1. Jakie analizy techniczne, ekonomiczne oraz środowiskowe przeprowadzono przed podjęciem decyzji o budowie farm wiatrowych na Bałtyku? Proszę o ich dołączenie do odpowiedzi na interpelację.
2. Czy uwzględniono możliwość wystąpienia problemów wynikających z nadprodukcji energii w okresach sprzyjających warunków pogodowych (tzw. nadmiary energii niechcianej)?
3. Jakie środki zostały przewidziane na stabilizację systemu elektroenergetycznego w przypadku nierównomiernego zbilansowania produkcji i zapotrzebowania na energię?
4. Czy rząd planuje inwestycje w magazyny energii? Jeśli tak, to jakiego typu i ile, jakie będą ich koszty oraz przewidywana sprawność technologiczna?
5. Jakie prognozy dotyczące kosztów energii elektrycznej dla odbiorców indywidualnych i przemysłowych zostały przewidziane w kontekście inwestycji w odnawialne źródła energii?
6. Czy wprowadzono mechanizmy zapobiegające nadmiernemu obciążeniu polskiego systemu przesyłowego energią pochodzącą z innych krajów, zwłaszcza z Niemiec?
7. Jakie są koszty utrzymania tzw. przesuwników fazowych, które mają blokować niepożądane przepływy energii przez polski system przesyłowy? Jak te koszty wpływają na ceny energii dla polskich odbiorców?
8. Jakie działania są podejmowane w celu zminimalizowania ryzyka ograniczeń dostaw energii, zwłaszcza dla sektora przemysłowego, w związku z inwestycją w OZE oraz brakiem remontu bloków węglowych?
9. Czy w ramach przygotowań do rozwoju energetyki odnawialnej przewidziano alternatywne źródła stabilizacyjne, takie jak elektrownie gazowe? Jeśli tak, jakie są koszty tych inwestycji oraz jakie są ich potencjalne wpływy na środowisko?
10. Czy ministerstwo planuje prowadzić kampanie informacyjne na temat ryzyk oraz rzeczywistych kosztów transformacji energetycznej dla społeczeństwa? Jakie zdaniem ministerstwa są to koszty?
11. Czy Polska rozważa zmianę strategii inwestycyjnej na rzecz bardziej zbilansowanego rozwoju energetyki jądrowej, która według ekspertów charakteryzuje się wyższym wskaźnikiem zwrotu energetycznego (EROI)?
12. Czy rząd planuje renegocjację zobowiązań dotyczących harmonogramu wyłączeń bloków konwencjonalnych opartych na węglu kamiennym i brunatnym?
13. Jakie analizy porównawcze dotyczące kosztów i efektywności technologii energetycznych, np. opłacalności energetyki wiatrowej w porównaniu do konwencjonalnych źródeł energii, zostały przedstawione w ostatnich latach?
14. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska konsultuje się z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi i ekspertami, takimi jak Uniwersytet w Edynburgu, który od lat monitoruje opłacalność energetyki odnawialnej?
15. Jakie są perspektywy dotyczące zmian w polityce klimatycznej Unii Europejskiej, które mogłyby wpłynąć na tempo realizacji planów inwestycyjnych w Polsce?