Do druku nr 1859 - opinia NSZZ Solidarność

Rząd przygotował projekt ustawy, który zmienia kilka innych ustaw dotyczących działania urzędów administracji rządowej - między innymi to, kto ma pilnować równego traktowania obywateli, jakie dokumenty urzędy muszą publikować w internecie oraz jak ma wyglądać przekazywanie danych między instytucjami przy zmianach organizacyjnych. Do tego projektu swoją opinię przesłał związek zawodowy NSZZ „Solidarność”, oceniając go negatywnie i wskazując kilka miejsc, które jego zdaniem trzeba poprawić, zanim projekt stanie się prawem.

Z opinii związku zawodowego wynika, co dokładnie zmienia projekt w funkcjonowaniu urzędów:

• Znika obowiązek powołania Pełnomocnika Rządu ds. Równości - to stanowisko może w efekcie pozostać nieobsadzone.
• Zadania związane z pilnowaniem równego traktowania mają wykonywać równolegle Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) i inne instytucje, bez jasnego podziału, kto za co dokładnie odpowiada.
• Znikają dotychczasowe, precyzyjne zapisy wskazujące konkretne instytucje odpowiedzialne za niektóre zadania - zastępują je bardziej ogólne sformułowania.
• Zasady przekazywania danych między urzędami przy zmianach organizacyjnych są opisane bardzo ogólnie.
• Rozszerza się katalog dokumentów, które urzędy muszą publikować w Biuletynie Informacji Publicznej - nowy zapis mówi o „wszelkich dokumentach”, bez doprecyzowania jakich.

Projekt to inicjatywa rządu - dokument ma status „projekt rządowy” i dotyczy usprawnienia działania administracji rządowej. Do projektu opinię przesłał związek zawodowy NSZZ „Solidarność”, oceniając go krytycznie na prośbę Kancelarii Sejmu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim tego, jak sprawnie państwo broni ludzi przed dyskryminacją oraz jak działają urzędy, z którymi obywatele mają kontakt na co dzień. Jeśli kiedyś zgłaszałeś dyskryminację, np. w pracy albo w dostępie do jakiejś usługi - dotąd mogłeś liczyć na wyspecjalizowanego pełnomocnika rządu zajmującego się wyłącznie takimi sprawami; po zmianie zadanie to może rozmyć się między kilka instytucji, co w praktyce może wydłużyć załatwianie takich spraw albo sprawić, że żadna instytucja nie poczuje się w pełni odpowiedzialna. Jeśli szukasz dokumentów urzędowych w internecie - możesz zauważyć zmiany w tym, co i jak jest publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, bo przepis o publikowaniu „wszelkich dokumentów” jest na tyle ogólny, że każdy urząd sam zdecyduje, co pokazać. Ewentualne zamieszanie przy przenoszeniu danych między urzędami może też oznaczać chwilowe utrudnienia w załatwianiu spraw urzędowych przez internet.

Do projektu dołączono opinię Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” (decyzja nr 168/25 z 20 listopada 2025 r.), która ocenia projekt negatywnie. Związek wskazuje pięć konkretnych zastrzeżeń: brak obowiązku powołania Pełnomocnika Rządu ds. Równości, co może być niezgodne z unijnymi przepisami wymagającymi stałej, niezależnej instytucji zajmującej się równym traktowaniem; powierzenie zadań ochrony równego traktowania równolegle Rzecznikowi Praw Obywatelskich i innym podmiotom bez jasnego podziału obowiązków, co może prowadzić do sporów kompetencyjnych; zastąpienie precyzyjnych zapisów o odpowiedzialnych instytucjach bardziej ogólnymi sformułowaniami; zbyt ogólne zasady migracji danych między urzędami, mogące zakłócić usługi publiczne; oraz niejasny zapis o publikowaniu „wszelkich dokumentów” w Biuletynie Informacji Publicznej. W dostępnej treści nie ma innych opinii ani stanowisk instytucji - widoczna jest wyłącznie ta jedna, krytyczna opinia związku zawodowego.

Ten dokument to opinia związku zawodowego, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR) - nie ma w nim żadnych oficjalnych wyliczeń kosztów. Na podstawie tego, co pisze NSZZ „Solidarność”, można wskazać praktyczne ryzyka: jeśli stanowisko Pełnomocnika Rządu ds. Równości rzeczywiście pozostanie nieobsadzone, sprawy dotyczące dyskryminacji mogą trafiać do kilku instytucji naraz bez jasnego lidera, co osłabi ochronę osób pokrzywdzonych. Niejasne zasady migracji danych między urzędami grożą czasowymi utrudnieniami w załatwianiu spraw przez internet lub w urzędzie. Ogólny zapis o publikowaniu dokumentów w Biuletynie Informacji Publicznej może też oznaczać, że różne urzędy będą interpretować go różnie, co utrudni obywatelom szukanie informacji.

Projekt wpłynął do Sejmu 28 października 2025 r., a opinię związku przesłano 21 listopada 2025 r., jeszcze w trakcie prac nad projektem. Ustawa została już podpisana przez Prezydenta RP.