Do druku nr 1939 - ocena skutków regulacji

• Dziś strażak OSP dostaje zezwolenie na kierowanie tylko jednym konkretnym pojazdem uprzywilejowanym w jednej jednostce OSP → po zmianie jedno zezwolenie od starosty ma obejmować prawo do prowadzenia dowolnego pojazdu uprzywilejowanego w dowolnej jednostce OSP, w ramach posiadanej kategorii prawa jazdy.
• Dziś strażak OSP, który jest jednocześnie np. policjantem, żołnierzem zawodowym czy funkcjonariuszem innej służby i ma już zezwolenie na prowadzenie pojazdu uprzywilejowanego w pracy, musi przejść osobną procedurę i badania, żeby dostać drugie zezwolenie dla OSP → po zmianie taka osoba będzie zwolniona z tego obowiązku (choć eksperci BEOS zauważają, że zwolnienie nie obejmie np. osób uprawnionych do prowadzenia karetek pogotowia czy pojazdów straży miejskiej, które są jednocześnie w OSP).
• Dziś wydanie zezwolenia na prowadzenie pojazdu uprzywilejowanego OSP kosztuje 50 zł, a koszt ponosi gmina → po zmianie wydanie takiego zezwolenia ma być bezpłatne (nie jest jasne, czy zwolnienie obejmie też przedłużenie ważności zezwolenia - przepis mówi wyraźnie tylko o „wydaniu”).
• Dziś ciągniki rolnicze, w tym popularne w OSP quady zarejestrowane jako ciągniki, formalnie nie liczą się jako „pojazdy używane do celów specjalnych” ani „pojazdy uprzywilejowane” → po zmianie będą mogły uzyskać taki status.
• Dziś strażak OSP może dawać polecenia i sygnały uczestnikom ruchu drogowego wyłącznie podczas prowadzenia akcji ratowniczej → po zmianie będzie mógł to robić także przy innych zadaniach OSP, pod warunkiem ukończenia szkolenia w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego (nie dotyczy strażaków z uprawnieniami instruktora nauki jazdy).

Jeśli jesteś ochotnikiem w OSP i masz już zezwolenie na prowadzenie pojazdu uprzywilejowanego, po zmianie będziesz mógł pojechać wozem bojowym innej zaprzyjaźnionej jednostki OSP, a nie tylko swoim - to ułatwienie zwłaszcza przy wspólnych akcjach i pożyczaniu sprzętu między jednostkami.

Jeśli jesteś strażakiem OSP i jednocześnie np. policjantem albo żołnierzem zawodowym z własnym zezwoleniem na jazdę pojazdem uprzywilejowanym, unikniesz podwójnych badań lekarskich i papierkowej roboty przy zapisywaniu się do OSP.

Jeśli mieszkasz w gminie, w budżecie samorządu może pojawić się niewielka oszczędność, bo gmina przestanie płacić za dodatkowe badania lekarskie kierowców OSP - jednorazowy koszt takich badań to dziś od 120 do 250 zł na strażaka - choć dokument nie podaje, ile takich zezwoleń wydaje się rocznie, więc trudno ocenić skalę oszczędności.

Jeśli jesteś funkcjonariuszem straży miejskiej albo ratownikiem medycznym, projekt Cię wprost nie obejmuje, choć eksperci BEOS zwracają uwagę, że takie grupy mogą po tej zmianie zacząć domagać się podobnych uprawnień dla siebie.

Tę analizę przygotowało samo Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji (BEOS) Kancelarii Sejmu - czyli wewnętrzni eksperci sejmowi sprawdzający, czy szacunki skutków przygotowane przez posłów-wnioskodawców są rzetelne. BEOS ocenia, że część proponowanych zmian w istocie powtarza już obowiązujące przepisy, np. rozszerzenie definicji pojazdu specjalnego o czterokołowce, które i tak już się w niej mieszczą, i wskazuje na możliwe wątpliwości interpretacyjne - między innymi przy przyznawaniu strażakom OSP szerszych uprawnień do kierowania ruchem niż mają zawodowi strażacy Państwowej Straży Pożarnej. Do dokumentu odnoszą się też dwie wcześniejsze opinie BEOS, potwierdzające, że projekt nie wdraża prawa Unii Europejskiej. Odrębnych opinii Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy Narodowego Banku Polskiego do tego projektu nie dołączono.

Sami wnioskodawcy piszą w swojej ocenie skutków regulacji, że projekt nie obciąży budżetu państwa. Zmiany finansowe dotkną samorządy: powiaty stracą niewielkie wpływy z opłat za zezwolenia (dziś 50 zł od zezwolenia, finansowane z budżetu gminy), gminy zaoszczędzą na kosztach dodatkowych badań lekarskich strażaków (jednorazowo 120-250 zł na osobę), a województwa mogą zyskać nieco więcej wpływów, jeśli więcej strażaków zapisze się na szkolenia z kierowania ruchem w wojewódzkich ośrodkach ruchu drogowego. BEOS ocenia, że wnioskodawcy prawidłowo rozpoznali te skutki i że dla budżetów samorządów będą one marginalne. Jednorazowym kosztem administracyjnym będzie konieczność zmiany dwóch rozporządzeń określających warunki techniczne pojazdów specjalnych, bo obecne przepisy nie obejmują wprost ciągników rolniczych. Projekt - jak podaje dokument - nie ma skutków gospodarczych ani wpływu na dochody gospodarstw domowych.

To nie spór polityczny, lecz techniczno-prawne zastrzeżenia ekspertów Kancelarii Sejmu. Po pierwsze, BEOS ocenia, że część zmian nic nowego nie wnosi - np. czterokołowce już dziś mieszczą się w definicji pojazdu specjalnego, więc dopisanie ich do przepisu nie zmienia sytuacji prawnej. Po drugie, nowe uprawnienie strażaków OSP do kierowania ruchem poza akcjami ratowniczymi będzie szersze niż uprawnienia zawodowych strażaków Państwowej Straży Pożarnej, co budzi wątpliwości co do spójności przepisów. Po trzecie, katalog zadań OSP, przy których strażak będzie mógł wydawać polecenia kierowcom, jest otwarty (opisany jako przykładowy), więc kierowcom trudno będzie ocenić, kiedy naprawdę muszą się takim poleceniom podporządkować. BEOS zwraca też uwagę, że przyjęcie tych przepisów może skłonić inne grupy - np. strażników miejskich czy ratowników medycznych - do żądania podobnych uprawnień dla siebie.