Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o radcach prawnych.

Komisyjny projekt zmienia ustawę o radcach prawnych z 1982 roku, czyli przepisy regulujące zawód radcy prawnego i działanie jego samorządu zawodowego. Autorzy chcą uporządkować zasady ochrony danych osobowych stosowane przez radców prawnych i ich samorząd, dać Krajowej Izbie Radców Prawnych wyraźną podstawę prawną do zawierania jednego, wspólnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej dla wszystkich radców, ułatwić zdalne funkcjonowanie organów samorządu oraz mocno zaostrzyć karę za bezprawne posługiwanie się tytułem 'radca prawny'. To zmiana istniejących przepisów, a nie tworzenie nowej ustawy od podstaw - projekt złożyła komisja sejmowa, nie rząd.

• Krajowa Izba Radców Prawnych zyskuje wyraźną podstawę prawną do zawierania jednego, grupowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej dla wszystkich radców prawnych - dziś takie ubezpieczenie funkcjonuje w praktyce, ale bez jasnego umocowania w ustawie. Radca będzie mógł się z niego wypisać, jeśli w ciągu 14 dni przedstawi dowód posiadania własnej polisy.
• Rośnie kara za podszywanie się pod tytuł 'radca prawny' - dziś grozi za to grzywna do 1000 złotych albo nagana, po zmianie będzie to kara ograniczenia wolności albo grzywna do 100 000 złotych.
• Znikają sztywne, jednakowe dla wszystkich terminy przechowywania danych osobowych klientów i osób objętych postępowaniami - decydować o nich będzie samorząd radców jako administrator danych, z obowiązkowym przeglądem co 5 lat, w granicach 10 lat dla zwykłych postępowań i 15 lat dla spraw dyscyplinarnych.
• Organy samorządu radców prawnych, krajowe i okręgowe, będą mogły na stałe obradować zdalnie i podejmować decyzje bez zwoływania posiedzenia, w tzw. trybie obiegowym - dotąd taka możliwość istniała tylko czasowo, w związku ze stanem epidemii COVID-19.
• Zmieniają się zasady zaskarżania orzeczeń dyscyplinarnych do Sądu Najwyższego - prawomocne orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego będzie od razu wykonalne, a złożenie odwołania (kasacji) nie wstrzyma go już automatycznie, o wstrzymanie trzeba będzie wnioskować.

Projekt złożyła komisja sejmowa, a nie rząd czy pojedynczy poseł. Powodem były wątpliwości interpretacyjne, jakie ujawniły się w praktyce stosowania ustawy o radcach prawnych.

Ta zmiana dotyczy przede wszystkim samych radców prawnych oraz osób korzystających z ich pomocy prawnej. Jeśli jesteś radcą prawnym, zostaniesz automatycznie objęty wspólnym ubezpieczeniem OC zawartym przez samorząd, chyba że w ciągu 14 dni złożysz oświadczenie o rezygnacji i pokażesz własną polisę spełniającą wymagane warunki - a za brak ubezpieczenia albo nieopłacenie składki grozi odpowiedzialność dyscyplinarna. Jeśli korzystasz z usług radcy prawnego, zmiana ma dać ci pewność, że twoje dane osobowe przekazane w związku ze sprawą są przechowywane według jasnych, ustawowych zasad, a nie dowolności poszczególnych kancelarii. Jeśli ktoś reklamuje się jako 'radca prawny' bez uprawnień, po zmianie grozi mu znacznie surowsza kara niż dotychczas.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Ustawa nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR), ale w uzasadnieniu autorzy projektu deklarują wprost, że nie spowoduje ona dodatkowych kosztów dla budżetu państwa ani budżetów samorządów. Dla radców prawnych prowadzących działalność gospodarczą, w tym małych kancelarii, zmiany mają zmniejszyć, a nie zwiększyć obowiązki administracyjne, bo porządkują dotychczasowe, niejasne przepisy. Krajowa Izba Radców Prawnych zyska nowy obowiązek - musi zawrzeć pierwszą grupową umowę ubezpieczeniową dopiero po wygaśnięciu obecnie obowiązującej umowy, więc żaden radca nie straci ciągłości ochrony ubezpieczeniowej.

Projekt ma charakter komisyjny. Z powiązanych danych wynika, że proces zakończył się uchwaleniem ustawy z 15 maja 2026 r., opublikowanej w Dzienniku Ustaw pod pozycją 731/2026.