Do druku nr 2007 - opinia PUODO

To pismo to oficjalna opinia prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Tomasza Chróstnego, napisana na prośbę Sejmu. Dotyczy poselskiego projektu zmiany przepisów o wychowaniu w trzeźwości, który zmienia sposób finansowania Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów. Dziś fundusz zasilają opłaty firm reklamujących alkohol, a projekt przewiduje, że pieniądze - 22 mln zł rocznie - mają zamiast tego pochodzić z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Sejm zapytał UOKiK, czy taka zmiana nie oznacza, że kluby sportowe i inne organizacje dostają nielegalne, uprzywilejowane wsparcie finansowe zakazane przez unijne przepisy. Odpowiedź prezesa UOKiK brzmi: nie, bo pieniądze mają trafiać na zajęcia sportowe dla dzieci i młodzieży, a nie na komercyjną działalność klubów.

• UOKiK ocenia, że nowy sposób finansowania Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów - 22 mln zł rocznie ze środków NFZ zamiast opłat od firm reklamujących alkohol - nie jest niedozwoloną pomocą publiczną dla firm.
• Urząd tłumaczy, że wsparcie liczy się jako pomoc publiczna tylko wtedy, gdy trafia na działalność zarobkową firmy i daje jej przewagę nad konkurencją, a nie gdy służy celom edukacyjnym czy społecznym.
• Zdaniem UOKiK pieniądze z Funduszu mają iść na zajęcia sportowe dla dzieci i młodzieży, w tym organizowane przez gminy i powiaty, a nie na komercyjną działalność klubów, taką jak sprzedaż biletów, koszulek czy transfery zawodników.
• UOKiK zaznacza, że inaczej wyglądałaby sprawa, gdyby pieniądze trafiały do zawodowych, nastawionych na zysk klubów sportowych - te traktuje się jak zwykłe firmy podlegające unijnym zasadom pomocy publicznej.
• Opinia jest odpowiedzią na wcześniejszą wątpliwość zgłoszoną przez Biuro Ekspertyz i Ocenę Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, które sugerowało, że środki z Funduszu mogą jednak być pomocą publiczną.

Opinię napisał Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) Tomasz Chróstny, odpowiadając 2 grudnia 2025 r. na prośbę Wicemarszałek Sejmu Moniki Wielichowskiej z 16 października 2025 r. o ocenę poselskiego projektu.

Jeśli twoje dziecko trenuje w lokalnym klubie sportowym albo bierze udział w zajęciach organizowanych przez gminę czy szkołę, ta opinia dotyczy cię pośrednio - dzięki niej finansowanie takich zajęć z Narodowego Funduszu Zdrowia (zamiast z opłat firm reklamujących alkohol) może ruszyć bez ryzyka, że ktoś zakwestionuje to jako niezgodne z unijnym prawem wsparcie dla firm. Jeśli prowadzisz klub sportowy, stowarzyszenie albo organizację pozarządową szkolącą dzieci i młodzież, opinia oznacza, że możecie liczyć na pieniądze z Funduszu bez obawy, że wypłata zostanie później uznana za bezprawną i np. cofnięta lub zablokowana przez unijne procedury kontrolne. Dla dużych, komercyjnych klubów sportowych (np. zawodowych klubów piłkarskich) ta opinia nie daje takiej pewności - UOKiK wyraźnie zaznacza, że ich działalność biznesowa (bilety, prawa telewizyjne, transfery zawodników) podlega innym, surowszym zasadom.

Opinia UOKiK jest odpowiedzią na wcześniejszą ocenę Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu z 10 października 2025 r., które zwróciło uwagę, że przekazywanie środków z Funduszu może stanowić pomoc publiczną. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nie podziela tej wątpliwości i argumentuje, że finansowanie nie spełnia warunków uznania go za pomoc publiczną, ponieważ pieniądze mają iść na naukę i aktywność fizyczną dzieci i młodzieży, a nie na działalność zarobkową klubów sportowych. Do pisma nie dołączono innych opinii instytucji (np. Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy Narodowego Banku Polskiego).

Ten dokument to opinia prawna, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR) - nie zawiera własnych szacunków kosztów ani liczby beneficjentów, bo to nie jego rola. Z jego treści wynika jednak konkretny, praktyczny skutek: skoro UOKiK ocenia, że przekazywanie 22 mln zł rocznie z Narodowego Funduszu Zdrowia na Fundusz Zajęć Sportowych dla Uczniów nie jest pomocą publiczną, autorzy projektu nie będą musieli zgłaszać tego mechanizmu finansowania do Komisji Europejskiej ani czekać na jej zgodę - co realnie przyspiesza wejście przepisów w życie. Gdyby UOKiK ocenił sprawę inaczej, wypłaty dla klubów, stowarzyszeń i organizacji pozarządowych mogłyby zostać wstrzymane do czasu unijnej kontroli, co opóźniłoby cały program.

Projekt, którego dotyczy opinia, to poselski projekt zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości, złożony 22 września 2025 r. Obecnie znajduje się na etapie prac w komisji sejmowej (stan na 23 stycznia 2026 r.). Opinia UOKiK z 2 grudnia 2025 r. jest jednym z dokumentów zebranych w toku tych prac.

Opinia UOKiK częściowo koryguje wcześniejszą wątpliwość zgłoszoną przez Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, które sugerowało, że nowy sposób finansowania Funduszu może być pomocą publiczną. UOKiK się z tym nie zgadza, ale sam zastrzega, że gdyby pieniądze trafiały do profesjonalnych, komercyjnych klubów sportowych (a nie tylko na zajęcia dla dzieci i młodzieży organizowane m.in. przez samorządy), ocena mogłaby wypaść inaczej - więc sprawa nie jest całkowicie jednoznaczna i może wrócić przy okazji dalszych prac nad projektem.