Do druku nr 2007 - opinia SIIGiK "INSTIGOS"

To pismo od Instytutu Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich (INSTIGOS) - organizacji broniącej praw konsumentów - to ich oficjalna opinia o projekcie zmiany przepisów dotyczących sprzedaży i reklamy alkoholu (a także o powiązanym projekcie zmieniającym zasady dla radia i telewizji). Instytut popiera cel ograniczenia szkód zdrowotnych związanych z piciem alkoholu, ale ostrzega, że część proponowanych przepisów jest napisana zbyt szeroko i może w praktyce utrudnić klientom dostęp do rzetelnej informacji o cenach i produktach.

• Zbyt szeroko zdefiniowana promocja alkoholu może objąć nawet zwykłą informację o cenie - Instytut proponuje zawęzić tę definicję tylko do działań realnie zachęcających do nadmiernego picia.
• Projekt wprowadza jeden, ogólnokrajowy zakaz sprzedaży alkoholu na wynos między 22:00 a 6:00 - Instytut chce zostawić tę decyzję gminom, tak jak jest dziś, bo lepiej znają lokalne problemy.
• Nowe zasady dotyczące wyglądu opakowań (zakaz kojarzenia alkoholu m.in. z relaksem, wypoczynkiem czy sukcesem zawodowym) są - zdaniem Instytutu - zbyt nieostre i mogą utrudnić firmom projektowanie etykiet.
• Sprzedaż alkoholu przez internet miałaby być możliwa tylko z odbiorem osobistym w sklepie - Instytut proponuje zamiast tego elektroniczną weryfikację wieku, na przykład przez aplikację mObywatel, przy składaniu zamówienia i przy dostawie.

Opinię przygotował Instytut Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich (INSTIGOS) - stowarzyszenie zajmujące się ochroną praw konsumentów - reprezentowane przez wiceprezes Martynę Ćwikłę-Petlińską. Instytut chce pogodzić cele zdrowotne projektu z prawem klientów do rzetelnej informacji o produktach.

Jeśli robisz zakupy wieczorem lub w nocy - po wejściu przepisów w życie po godzinie 22:00 nie kupisz już piwa ani wina na wynos nigdzie w Polsce, niezależnie od tego, czy mieszkasz w dużym mieście, czy na wsi, bo zniknie możliwość ustalania tych godzin przez gminę.

Jeśli zamawiasz alkohol przez internet - nie dostaniesz paczki od kuriera pod drzwi; zamówienie odbierzesz wyłącznie osobiście w punkcie sprzedaży, po okazaniu dokumentu tożsamości.

Jeśli prowadzisz sklep, restaurację lub bar - możesz mieć trudność z ustaleniem, jakie plakaty, gazetki promocyjne czy informacje o cenie są nadal dozwolone, bo część nowych pojęć jest - zdaniem Instytutu - niejasna i uznaniowa.

To pismo samo w sobie jest opinią - Instytut Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich popiera cel ograniczenia szkód zdrowotnych związanych z piciem alkoholu, ale krytycznie ocenia kilka szczegółowych rozwiązań: zbyt szeroką definicję promocji, ogólnokrajowy zamiast lokalnego zakaz nocnej sprzedaży, nieostre zasady dotyczące wyglądu opakowań oraz ograniczenie sprzedaży internetowej wyłącznie do odbioru osobistego. Instytut deklaruje gotowość do dalszego udziału w pracach nad projektem i przedstawienia dodatkowych analiz. Do tego pisma nie dołączono opinii innych instytucji.

To pismo nie jest rządową Oceną Skutków Regulacji, tylko stanowiskiem organizacji konsumenckiej, więc nie podaje kosztów w złotówkach. Według Instytutu, jeśli przepisy wejdą w życie w obecnym kształcie: sklepy i lokale gastronomiczne będą musiały dostosować godziny sprzedaży alkoholu na wynos w całym kraju do jednej, sztywnej pory (22:00-6:00) bez wyjątków lokalnych; firmy sprzedające alkohol przez internet stracą możliwość dostawy kurierem i będą musiały budować sieć punktów odbioru osobistego; producenci mogą być zmuszeni przeprojektować opakowania i materiały reklamowe, by uniknąć zarzutu kojarzenia alkoholu z relaksem, wypoczynkiem czy sukcesem zawodowym.

To formalna opinia zgłoszona do Sejmu, która wpłynęła 18 marca 2026 r., w toku prac nad dwoma poselskimi projektami zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości - jednym dotyczącym też finansowania świadczeń zdrowotnych, drugim dotyczącym radia i telewizji.

Spór dotyczy równowagi między ochroną zdrowia publicznego a swobodą działalności gospodarczej i prawem konsumentów do informacji. Autorzy projektu chcą ograniczyć dostępność i promocję alkoholu, by zmniejszyć szkody zdrowotne, zwłaszcza wśród młodzieży. Instytut Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich uważa, że część przepisów idzie za daleko i uderzy w zwykłych klientów oraz przedsiębiorców, proponując łagodniejsze, bardziej precyzyjne rozwiązania - na przykład cyfrową weryfikację wieku zamiast całkowitego ograniczenia dostawy alkoholu kurierem.