Do druku nr 2010 - opinia SIIGiK "INSTIGOS"

To pismo nie jest projektem ustawy, tylko opinią organizacji pozarządowej - Stowarzyszenia Instytut Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich (INSTIGOS) - do dwóch poselskich projektów zmieniających przepisy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Instytut popiera sam cel projektów, czyli ograniczenie szkód zdrowotnych związanych z alkoholem oraz lepszą ochronę osób niepełnoletnich, ale wskazuje, że część proponowanych przepisów jest sformułowana zbyt szeroko i może naruszać prawo konsumentów do rzetelnej informacji o produktach oraz prowadzić do niejasności prawnych dla sprzedawców i firm.

• Instytut uważa, że nowa, szersza definicja "promocji" alkoholu (obejmująca m.in. rabaty, programy lojalnościowe, pakiety sprzedażowe i talony) może w praktyce utrudnić sprzedawcom podawanie zwykłej informacji o cenie towaru.
• Sprzeciwia się wprowadzeniu ogólnokrajowego zakazu sprzedaży alkoholu w godzinach 22:00-6:00 i proponuje pozostawienie takiej decyzji gminom, które już dziś mogą wprowadzać własne, lokalne ograniczenia.
• Krytykuje przepis zakazujący umieszczania na opakowaniach alkoholu skojarzeń z relaksem, sukcesem zawodowym czy atrakcyjnością - uznaje te pojęcia za zbyt nieprecyzyjne, przez co firmy nie będą wiedziały, jakie opakowanie jest zgodne z prawem.
• Zamiast ograniczenia sprzedaży internetowej alkoholu wyłącznie do odbioru osobistego w sklepie, proponuje podwójną cyfrową weryfikację wieku - przy składaniu zamówienia i przy dostawie, np. przez aplikację mObywatel.

Opinię napisało Stowarzyszenie Instytut Inicjatyw Gospodarczych i Konsumenckich (INSTIGOS), reprezentowane przez wiceprezes Martynę Ćwikłę-Petlińską. Instytut deklaruje poparcie dla celów zdrowotnych projektów, ale chce zwrócić uwagę na prawa konsumentów i pewność prawa dla firm.

Zmiany, o których pisze Instytut, dotkną przede wszystkim sprzedawców i kupujących alkohol, a pośrednio też mieszkańców gmin, które dziś same decydują o godzinach sprzedaży.

Jeśli prowadzisz sklep osiedlowy albo stację benzynową sprzedającą alkohol, w praktyce może się okazać, że zwykła promocja typu "kup dwa w cenie jednego" albo program lojalnościowy zostanie potraktowany jak zakazana reklama, a nocny zakaz sprzedaży obejmie Cię niezależnie od tego, czy w Twojej okolicy w ogóle jest problem z nadużywaniem alkoholu.

Jeśli kupujesz alkohol przez internet, zamiast dostawy do domu projekt przewiduje odbiór wyłącznie w punkcie sprzedaży - Instytut uważa, że lepszym rozwiązaniem byłoby elektroniczne sprawdzanie wieku, zarówno przy zamawianiu, jak i przy odbiorze.

Jeśli mieszkasz w gminie, w której już dziś obowiązuje lokalny zakaz nocnej sprzedaży alkoholu, ogólnokrajowy przepis niewiele zmieni - ale w gminach bez takiego zakazu wprowadzi go odgórnie, bez względu na lokalne potrzeby czy opinie mieszkańców.

To pismo w całości jest opinią jednej organizacji pozarządowej - Stowarzyszenia INSTIGOS, zajmującego się ochroną praw konsumentów i przedsiębiorców. Dokument nie zawiera stanowisk innych instytucji, takich jak rząd, Prokurator Generalny czy Narodowy Bank Polski (NBP) - takie opinie, jeśli istnieją, znajdują się w odrębnych pismach dotyczących tych samych projektów.

Ten dokument nie jest projektem ustawy i nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia, która ma wpłynąć na ostateczny kształt przepisów uchwalanych w innych, powiązanych projektach ustaw.

Jeśli posłowie uwzględnią uwagi Instytutu, przepisy mogą dostać węższą definicję zakazanej promocji, zostawić decyzję o nocnym zakazie sprzedaży gminom, doprecyzować zasady dotyczące wyglądu opakowań oraz umożliwić zamawianie alkoholu online z dostawą po elektronicznej weryfikacji wieku.

Jeśli uwagi nie zostaną uwzględnione, w życie mogą wejść przepisy w pierwotnym, szerszym brzmieniu - czyli ogólnokrajowy zakaz nocnej sprzedaży, szeroka definicja promocji obejmująca m.in. rabaty i programy lojalnościowe, zakaz kojarzenia opakowań z relaksem czy sukcesem oraz ograniczenie sprzedaży internetowej wyłącznie do odbioru osobistego.

Opinię podpisano 9 marca 2026 r., a do Kancelarii Sejmu wpłynęła ona 18 marca 2026 r. Dotyczy dwóch równolegle procedowanych poselskich projektów ustaw zmieniających przepisy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - to głos organizacji pozarządowej zgłoszony w toku prac nad projektami, a nie stanowisko rządu ani komisji sejmowej.

Projekty mają ograniczyć szkody zdrowotne związane z alkoholem i lepiej chronić osoby niepełnoletnie, ale Instytut wskazuje, że niektóre przepisy - jak ogólnokrajowy zakaz nocnej sprzedaży czy szeroka definicja promocji - mogą nadmiernie ograniczyć swobodę prowadzenia działalności gospodarczej i dostęp konsumentów do informacji o cenach i produktach. Autorzy projektów kierują się celami zdrowia publicznego, Instytut - potrzebą precyzyjnych, proporcjonalnych przepisów i utrzymaniem uprawnień gmin w sprawach lokalnych.