Do druku nr 2010 - opinia ZPP

Ten dokument to nie sam projekt ustawy, tylko dwa pisma dołączone do prac nad zmianą ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Projekt powstał z połączenia dwóch wcześniejszych projektów poselskich i między innymi zaostrza zasady sprzedaży i reklamy alkoholu, w tym piwa. Pierwsze pismo to opinia Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, która sprzeciwia się obecnemu kształtowi projektu jako zbyt kosztownemu dla firm. Drugie to ekspertyza prawna kancelarii Rymarz Zdort Maruta, która dowodzi, że zmieniona wersja projektu musi zostać ponownie zgłoszona Komisji Europejskiej, zanim Sejm będzie mógł kontynuować nad nią prace.

• Organizacja przedsiębiorców żąda, by projekt został ponownie zgłoszony Komisji Europejskiej, zanim Sejm zakończy nad nim prace.
• Postuluje wydłużenie czasu na przygotowanie się do zmian - obecnie w części przepisów krótszego niż pół roku - dla wszystkich rozwiązań wywołujących skutki gospodarcze.
• Domaga się wyłączenia piwa bezalkoholowego spod zakazu reklamy oraz zachowania proporcjonalnych zasad reklamy piwa alkoholowego.
• Wzywa, by zamiast całkowitego zakazu reklamy skupić się na egzekwowaniu już obowiązującego zakazu sprzedaży alkoholu osobom niepełnoletnim.
• Prawnicy z kancelarii Rymarz Zdort Maruta wskazują co najmniej sześć fragmentów projektu - m.in. nowe zasady sprzedaży alkoholu na stacjach paliw, wymogi co do opakowań małych butelek mocnego alkoholu, zmianę zasad sprzedaży zależnie od mocy trunku, nową metodę liczenia odległości sklepów od szkół, rozszerzenie godzin, w których gminy mogą zakazać sprzedaży, oraz zasady informowania o sponsoringu - z których każdy osobno ich zdaniem wymusza ponowne zgłoszenie projektu Komisji Europejskiej.

Autorami tego pisma nie są posłowie, lecz dwie niezależne strony spoza Sejmu: Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, reprezentowany przez wiceprezesa Jakuba Bińkowskiego, oraz kancelaria prawna Rymarz Zdort Maruta. Organizacja broni interesów firm objętych nowymi ograniczeniami, a kancelaria przygotowała niezależną ekspertyzę prawną dotyczącą obowiązku ponownego zgłoszenia projektu Komisji Europejskiej.

Jeśli prowadzisz mały browar albo pub, ten spór dotyczy Cię bezpośrednio. Firma reprezentująca przedsiębiorców ostrzega, że zbyt krótki czas na przygotowanie się do zmian - w części przepisów poniżej pół roku - może się skończyć wysokimi karami, nawet do miliona złotych, za błędy w oznakowaniu czy opakowaniu towaru, a w skrajnych przypadkach nawet bankructwem. Jeśli kupujesz piwo bezalkoholowe licząc na zdrowszy wybór, projekt w obecnym kształcie może w praktyce objąć zakazem reklamy także tę kategorię, bo produkty 0,0% procent często korzystają z tych samych etykiet i marek co ich alkoholowe odpowiedniki. Jeśli Twoja gmina, klub sportowy albo lokalny festyn korzysta ze wsparcia finansowego browaru, taka współpraca może stanąć pod znakiem zapytania - branża ostrzega, że nowe zasady uderzą też w organizatorów wydarzeń i sponsoring lokalnych społeczności. Skutki odczują również rolnicy dostarczający surowce do produkcji piwa oraz firmy z branży opakowań, logistyki i gastronomii, która - jak podkreślają przedsiębiorcy - wciąż nie odzyskała w pełni kondycji sprzed pandemii.

Związek Przedsiębiorców i Pracodawców sprzeciwia się obecnemu kształtowi projektu, oceniając ograniczenia reklamowe jako nieproporcjonalne i kosztowne dla legalnie działających firm, choć jednocześnie popiera sam cel ograniczania szkód związanych z nadużywaniem alkoholu. Niezależnie od tego kancelaria prawna Rymarz Zdort Maruta w odrębnej ekspertyzie stwierdza wprost, że zmieniona wersja projektu musi zostać ponownie zgłoszona Komisji Europejskiej, zanim prace legislacyjne będą mogły być kontynuowane - w przeciwnym razie ustawa byłaby obarczona poważną wadą formalną. W dostępnej treści tego pisma nie ma innych stanowisk, na przykład rządu czy innych instytucji państwowych.

Ten komplet pism nie zawiera formalnej oceny skutków regulacji - to opinia i ekspertyza prawna, a nie sam projekt ustawy, więc nie ma tu szacunków kosztów całej reformy. Z treści wynikają jednak konkretne konsekwencje. Jeśli Sejm zignoruje wniosek prawników i będzie kontynuował prace bez ponownego zgłoszenia projektu Komisji Europejskiej, uchwalona ustawa może zostać obarczona poważną wadą formalną, która w przyszłości mogłaby być podstawą do jej podważenia. Jeśli natomiast Sejm zdecyduje się na ponowne zgłoszenie, prace nad ustawą się wydłużą - taka procedura otwiera nowy okres oczekiwania, zwykle trzymiesięczny, z możliwością wydłużenia przez Komisję Europejską do sześciu miesięcy, liczony od nowa, niezależnie od tego, ile czasu minęło od pierwszego zgłoszenia. Dla firm z branży piwowarskiej i gastronomii oznaczałoby to więcej czasu na przygotowanie się do zmian, o co apeluje Związek Przedsiębiorców i Pracodawców. Warto dodać jedną konkretną liczbę, jaka pojawia się w tych pismach: naruszenie nowych zasad dotyczących opakowań i oznaczeń małych butelek mocnego alkoholu ma być zagrożone grzywną od 30 tysięcy do miliona złotych.

Projekt powstał z połączenia dwóch projektów poselskich - jednego zgłoszonego we wrześniu 2025 roku przez posłów Lewicy, drugiego przez Polskę 2050. Sejmowa Komisja Zdrowia przeprowadziła pierwsze czytanie w styczniu 2026 roku, a 15 lipca 2026 roku specjalna podkomisja przyjęła wspólne sprawozdanie z poprawkami. Oba pisma powstały tuż przed upływem terminów związanych z wcześniejszym zgłoszeniem obu projektów Komisji Europejskiej, przypadających na 20 i 27 lipca 2026 roku.

Spór toczy się na dwóch frontach. Z jednej strony chodzi o ograniczenie szkód zdrowotnych i społecznych związanych z piciem alkoholu, w tym o ochronę dzieci i młodzieży przed reklamą. Z drugiej strony przedsiębiorcy z branży piwowarskiej, gastronomii, rolnictwa i organizacji wydarzeń ostrzegają, że zaproponowane rozwiązania uderzą w cały łańcuch dostaw i miejsca pracy, a przy tym ich zdaniem nie ograniczą realnie spożycia alkoholu, bo pomijają najważniejszy problem - powszechną dostępność mocnych alkoholi w małych butelkach. Do tego dochodzi spór czysto prawny: niezależna kancelaria twierdzi, że zmieniona wersja projektu wymaga ponownego zgłoszenia Komisji Europejskiej, co może opóźnić całą ustawę o kolejne miesiące, a od decyzji Sejmu w tej sprawie zależy, czy dalsze prace będą zgodne z prawem unijnym.