Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Grupa posłów proponuje zmianę zasad pobierania tak zwanej opłaty miejscowej, którą gminy pobierają od turystów nocujących w miejscowościach wypoczynkowych. Dziś prawo do tej opłaty mają tylko gminy spełniające skomplikowane warunki dotyczące czystości powietrza i walorów krajobrazowych, co w praktyce wyklucza wiele miejscowości typowo turystycznych, nawet jeśli żyją głównie z turystyki. Projekt znosi ten wymóg, zmienia nazwę opłaty na opłatę turystyczną i pozwala wprowadzić ją każdej gminie, w której faktycznie przebywają turyści dłużej niż dobę w celach wypoczynkowych, turystycznych lub szkoleniowych.

• Znika wymóg spełnienia warunków klimatycznych i krajobrazowych - dziś gmina musi formalnie udowodnić czyste powietrze i walory krajobrazowe, żeby pobierać opłatę; po zmianie wystarczy, że w gminie faktycznie przebywają turyści dłużej niż dobę.
• Opłata miejscowa zmienia nazwę na opłatę turystyczną i będzie mogła wynosić maksymalnie 5 zł za dobę pobytu - taka górna stawka obowiązuje do końca 2027 r., a potem będzie co roku ogłaszana na nowo przez ministra finansów.
• Powstają nowe zwolnienia z opłaty - nie zapłacą jej osoby, które ukończyły 70 lat, członkowie rodzin wielodzietnych posiadający Kartę Dużej Rodziny oraz osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
• Gminy, które już dziś pobierają opłatę miejscową, mogą robić to na dotychczasowych zasadach jeszcze przez rok od wejścia ustawy w życie, ale w tym czasie nie mogą wprowadzić nowej opłaty turystycznej ani podnieść starej stawki.
• Rada gminy nadal sama decyduje, w których miejscowościach opłata obowiązuje, i może różnicować jej wysokość zależnie od miejscowości oraz rodzaju obiektu, w którym nocuje turysta.

Projekt zgłosiła grupa posłów, nie rząd - argumentując, że dzisiejsze przepisy niesprawiedliwie wykluczają miejscowości turystyczne, które formalnie nie spełniają norm czystości powietrza, mimo że żyją z turystyki.

Jeśli jedziesz na wakacje nad morze, w góry czy nad jezioro i nocujesz w hotelu, pensjonacie czy na kempingu dłużej niż dobę, zapłacisz opłatę turystyczną doliczoną do rachunku za nocleg - maksymalnie 5 zł za dobę, a dokładną kwotę ustala rada danej gminy. Jeśli masz więcej niż 70 lat, jesteś rodzicem w rodzinie wielodzietnej z Kartą Dużej Rodziny albo masz orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności - nie zapłacisz nic, niezależnie od tego, gdzie nocujesz. Jeśli mieszkasz w gminie turystycznej, np. nadmorskiej czy górskiej, twoja gmina zyska łatwiejszy dostęp do dodatkowych pieniędzy na sprzątanie, bezpieczeństwo i utrzymanie przestrzeni publicznej, bo nie będzie już musiała spełniać warunków środowiskowych, żeby w ogóle móc pobierać tę opłatę.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych.

Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR), która liczbowo szacowałaby koszty czy wpływ na budżety gmin. Z uzasadnienia wynika, że ruch turystyczny w Polsce rośnie - w 2023 r. turyści skorzystali z 98,5 mln noclegów, a w 2024 r. już z 104,1 mln - co ma uzasadniać potrzebę nowego źródła dochodu dla gmin ponoszących koszty tego ruchu, takie jak sprzątanie, bezpieczeństwo czy utrzymanie przestrzeni publicznej. W praktyce więcej gmin turystycznych będzie mogło pobierać opłatę, bo znika wymóg spełnienia norm środowiskowych, natomiast gminy dotychczas pobierające opłatę miejscową dostają rok na przejście na nowe zasady.

To poselski projekt ustawy, na wczesnym etapie prac sejmowych. Ma zastąpić obowiązujący od 1991 r. system opłaty miejscowej oraz towarzyszący mu przepis wykonawczy rządu z 2007 r. określający warunki klimatyczne i krajobrazowe.