Do druku nr 2060 - opinia MŚP

Opinia dotyczy przede wszystkim małych i średnich firm, które w ramach nowych unijnych przepisów mogą działać jako pośrednicy danych (platformy łączące właścicieli danych z ich użytkownikami) lub organizacje altruizmu danych (podmioty zbierające dane nieodpłatnie na cele badawcze lub społeczne).

Jeśli jesteś właścicielem małej firmy działającej w obszarze usług opartych na danych: bez standardowych gwarancji z Kodeksu postępowania administracyjnego urząd nakładający karę nie byłby zobowiązany do oceny, czy jest ona proporcjonalna do naruszenia, ani do rozważenia, czy przy drobnym i już usuniętym naruszeniu wystarczy samo ostrzeżenie. Obecne przepisy dają firmie takie prawa — i to właśnie te prawa projekt chce wyłączyć.

Jeśli jesteś zwykłym obywatelem: zmiany bezpośrednio Cię nie dotyczą, choć pośrednio — nieprzewidywalne środowisko prawne dla firm operujących danymi może ograniczyć dostępność nowych usług cyfrowych w Polsce.

Dokument sam w sobie jest opinią Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców — zewnętrznego organu opiniującego projekt ustawy. Rzecznik powołuje się na wielokrotne sygnały od przedsiębiorców zrzeszonych w Radzie Przedsiębiorców działającej przy Rzeczniku, którzy wskazywali na praktyczną wartość standardowych zasad wymierzania kar w Kodeksie postępowania administracyjnego — szczególnie tych dotyczących proporcjonalności i możliwości odstąpienia od kary przy drobnych naruszeniach. W treści przytoczono również komentarz prawniczy wskazujący, że przepisy o karach zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego pełnią rolę ogólnych zasad porządkujących całe polskie prawo administracyjne i zostały wprowadzone właśnie po to, by eliminować rozbieżności między różnymi ustawami.

Jeśli projekt ustawy zostanie uchwalony z zakwestionowanym wyłączeniem, firmy działające jako pośrednicy danych lub organizacje altruizmu danych stracą w postępowaniach o kary pieniężne ustawową gwarancję proporcjonalności sankcji oraz możliwość wyjścia z postępowania jedynie z pouczeniem przy drobnym naruszeniu. Zdaniem Rzecznika oznacza to pogorszenie pozycji mikroprzedsiębiorców i małych firm w stosunku do standardów obowiązujących we wszystkich innych postępowaniach administracyjnych w Polsce. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji — jest to stanowisko zewnętrznego organu, nie sam projekt ustawy.

Opinia wpłynęła do Sejmu 20 stycznia 2026 r. Skierowana jest do Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii prowadzącej prace nad rządowym projektem ustawy o zarządzaniu danymi, który wdraża unijne rozporządzenie DGA z 2022 r.

Jedyna oś sporu dotyczy jednego przepisu: Rzecznik kwestionuje potrzebę wyłączenia standardowych zasad wymierzania kar z Kodeksu postępowania administracyjnego przy nakładaniu kar za naruszenia unijnych przepisów o zarządzaniu danymi. Rząd jako projektodawca uznał to wyłączenie za konieczne — Rzecznik argumentuje, że unijne rozporządzenie DGA wprost dopuszcza przyjęcie przez kraje członkowskie szerszych kryteriów krajowych, więc nic nie stoi na przeszkodzie zachowaniu obecnych gwarancji ochronnych dla przedsiębiorców.