Do druku nr 2082 - opinia ZWRP

To pismo to oficjalna opinia Związku Województw RP - organizacji zrzeszającej urzędy marszałkowskie wszystkich województw - do poselskiego projektu ustawy, który ma nadać rzece Odrze osobowość prawną. Oznacza to, że Odra miałaby własnego prawnego przedstawiciela - specjalny organ, który mógłby np. wyrażać zgodę na różne działania na rzece. Związek Województw RP nie sprzeciwia się samemu pomysłowi, ale zgłasza cztery konkretne, techniczne uwagi do treści projektu, dotyczące m.in. terminów na wydawanie zgód i udziału samorządów wojewódzkich w zarządzaniu rzeką.

• Proponuje się ustalić konkretny termin, w jakim organ reprezentujący Odrę musiałby wydać zgodę na koncesje wydobywcze z dna rzeki (piasek, żwir, inne surowce) - dziś projekt takiego terminu nie przewiduje, co zdaniem ZWRP grozi przewlekłością postępowań.
• Proponuje się dopisać przedstawicieli samorządów wojewódzkich do komitetu reprezentującego rzekę - obecnie przepis wymienia tam tylko przedstawicieli gmin, mimo że uzasadnienie projektu mówi ogólnie o samorządzie terytorialnym.
• Proponuje się, by podział wpływów z opłat za korzystanie ze środowiska był uregulowany jako zmiana w obowiązującej ustawie o ochronie środowiska, a nie jako osobny przepis w nowej ustawie o Odrze.
• Analogicznie - proponuje się uregulować podział wpływów z opłat i kar wodnych jako zmianę w ustawie Prawo wodne, zamiast w nowej ustawie o Odrze.

Uwagi zgłosił Związek Województw RP za pośrednictwem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego, w ramach oficjalnych konsultacji projektu ustawy prowadzonych przez Kancelarię Sejmu.

To pismo bezpośrednio dotyczy urzędów i firm, nie przeciętnego obywatela w codziennym życiu - ale pośrednio ma znaczenie dla mieszkańców regionów nad Odrą (woj. dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie, opolskie, śląskie), bo decyduje o tym, kto będzie miał głos w sprawach rzeki i skąd popłyną pieniądze na jej ochronę przed zanieczyszczeniami czy powodzią.

Jeśli prowadzisz firmę, która chciałaby wydobywać żwir, piasek lub inne surowce z dna Odry - sprawa terminu na wydanie zgody ma dla Ciebie praktyczne znaczenie, bo bez ustalonego terminu urząd reprezentujący rzekę mógłby zwlekać z decyzją miesiącami, blokując inwestycję. Jeśli pracujesz w samorządzie wojewódzkim albo zależy Ci na tym, kto decyduje o regionalnych sprawach środowiskowych - to właśnie ta uwaga dotyczy tego, czy Twój urząd marszałkowski będzie miał formalny głos w sprawach Odry, czy nie.

To pismo w całości stanowi opinię Związku Województw RP - organizacji reprezentującej samorządy wojewódzkie. Związek nie sprzeciwia się projektowi jako takiemu, ale zgłasza cztery konkretne uwagi techniczne: dotyczące braku terminu na wydanie zgody przez organ reprezentujący rzekę, braku przedstawicieli samorządów wojewódzkich w komitecie zarządzającym Odrą oraz sposobu uregulowania podziału opłat środowiskowych i wodnych. Do tego dokumentu nie dołączono stanowisk innych instytucji ani wyników szerszych konsultacji społecznych.

To pismo nie jest samą ustawą, więc nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to zestaw uwag do cudzego projektu. Jeśli twórcy ustawy uwzględnią uwagi Związku Województw RP, urzędy marszałkowskie zyskają formalny głos w organie zarządzającym Odrą, a firmy starające się o zgodę na wydobycie surowców z dna rzeki będą miały jasność co do czasu oczekiwania na decyzję.

Jeśli uwagi zostaną odrzucone, samorządy wojewódzkie pozostaną poza komitetem reprezentującym rzekę, a nowa ustawa wprowadzi własne, odrębne od obowiązujących ustaw (Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska) zasady podziału opłat - co zdaniem Związku Województw RP grozi sporami o to, który przepis ma pierwszeństwo, oraz utrudnia planowanie finansowe samorządów.

Pismo powstało w ramach oficjalnych konsultacji projektu ustawy o osobowości prawnej rzeki Odry (wersja projektu z 12 stycznia 2026 r., zawierająca autopoprawkę), prowadzonych przez Kancelarię Sejmu. Związek Województw RP przesłał swoje uwagi w lutym 2026 r.