Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw.

Projekt zmienia trzy ustawy naraz, żeby poprawić sytuację warsztatów terapii zajęciowej - placówek, w których dorosłe osoby z niepełnosprawnościami uczą się samodzielności i pracy pod okiem terapeutów. Pomysł zgłosiła grupa posłów, bo pieniądze przypadające na jednego uczestnika warsztatu od lat rosną wolniej niż koszty utrzymania placówek i wynagrodzeń, przez co warsztatom jest coraz trudniej utrzymać wykwalifikowaną kadrę. Projekt na stałe wiąże finansowanie z wysokością płacy minimalnej, daje pracownikom dodatkowy urlop i otwiera im drogę do wcześniejszej emerytury.

• Miesięczne finansowanie przypadające na jednego uczestnika warsztatu terapii zajęciowej ma się zrównać z pełną kwotą minimalnego wynagrodzenia - dziś to około 2933 zł miesięcznie (63% płacy minimalnej), po zmianie byłoby to pełne 4666 zł według stawek na 2025 rok.
• Pracownicy zatrudnieni w warsztacie na co najmniej czas określony dostaną dodatkowe 4 dni płatnego urlopu w roku, rozliczane na zasadach z kodeksu pracy.
• Praca w warsztatach terapii zajęciowej i środowiskowych domach samopomocy zostanie uznana za pracę w szczególnych warunkach, co daje pracownikom prawo do wcześniejszej emerytury (tzw. emerytury pomostowej).
• Warsztaty terapii zajęciowej zostaną formalnie dopisane do listy placówek pomocy społecznej jako ośrodek wsparcia, co ma otworzyć im drogę do przyszłych dodatków do wynagrodzeń przewidzianych dla tego sektora.
• Wszystkie zmiany mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku.

Jeśli pracujesz w warsztacie terapii zajęciowej jako terapeuta, rehabilitant, psycholog czy pracownik administracyjny, ten projekt dotyczy bezpośrednio twojej pensji i urlopu - dziś zarabiasz często mniej niż osoby o podobnych kwalifikacjach zatrudnione w domach pomocy społecznej czy szkołach, a po zmianie placówka miałaby więcej pieniędzy, by cię lepiej wynagrodzić, do tego dochodzi dodatkowy urlop i szansa na wcześniejszą emeryturę.

Jeśli masz w rodzinie dorosłą osobę z niepełnosprawnością, która codziennie chodzi do warsztatu terapii zajęciowej, projekt ma zapewnić, że ta placówka nie zniknie z braku pieniędzy - autorzy ostrzegają, że bez zmian część warsztatów może w najbliższych latach zostać zamknięta.

Jeśli prowadzisz firmę i płacisz składki na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), to właśnie z tych środków ma być pokryty koszt podwyżek finansowania warsztatów.

Projekt zawiera własne szacunki finansowe autorów, ale nie ma odrębnej formalnej oceny kosztów. Jednorazowy koszt podniesienia finansowania warsztatów do poziomu płacy minimalnej to według autorów około 624 miliony złotych, a w kolejnych latach koszt ma rosnąć o kilkadziesiąt milionów złotych rocznie, wraz ze wzrostem płacy minimalnej. Całość ma być pokryta ze składek przedsiębiorców wpłacanych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), a nie z budżetu państwa wprost.

Dodatkowy urlop dla pracowników, według autorów, nie generuje dodatkowych kosztów finansowych - to zmiana organizacyjna pokrywana z bieżącego budżetu placówek. Koszt uznania pracy w warsztatach za pracę w szczególnych warunkach ma być niewielki, bo dotyczy szacunkowo kilkunastu-kilkudziesięciu osób przechodzących na emeryturę rocznie w całym kraju.

Autorzy projektu ostrzegają też, że brak tych zmian może w ciągu kilku lat doprowadzić do zamykania warsztatów terapii zajęciowej, co ich zdaniem oznaczałoby utratę pracy przez około 11 tysięcy pracowników i pozostawienie bez codziennej rehabilitacji około 30 tysięcy uczestników. To jednak ocena samych autorów projektu, a nie niezależna analiza.