Do druku nr 2172 - opinia Fundacji "Ukraiński Dom".

Pismo wysłała Fundacja „Ukraiński Dom” — organizacja pozarządowa wspierająca uchodźców z Ukrainy — podpisane przez prezeskę Myroslavę Keryk, w trosce o skutki ustawy dla uchodźców korzystających z ochrony czasowej.

Ta opinia dotyczy przede wszystkim uchodźców z Ukrainy korzystających z ochrony czasowej w Polsce, a pośrednio także polskich urzędów gmin i szkół, które ich obsługują. Jeśli jesteś osobą z niepełnosprawnością, seniorką, seniorem albo samotną matką z Ukrainy i mieszkasz w ośrodku zbiorowego zakwaterowania — w chwili, gdy się usamodzielnisz i wyprowadzisz, stracisz prawo do bezpłatnego leczenia, mimo że twoja sytuacja zdrowotna się nie zmieni. Jeśli dopiero planujesz ucieczkę z Ukrainy po wejściu ustawy w życie, na przykład z ostrzeliwanego miasta — nie będziesz mógł liczyć nawet na najprostszą pomoc państwa, jak ciepły posiłek czy miejsce na pierwsze dni w Polsce, bo takie wsparcie ma przysługiwać tylko osobom, które przyjechały wcześniej. Jeśli jesteś studentem lub studentką z Ukrainy na stypendium socjalnym — możesz je stracić w marcu 2026 roku, w trakcie roku akademickiego.

Sama Fundacja „Ukraiński Dom” ocenia projekt jako krok w dobrym kierunku, bo przedłuża legalny pobyt, pracę i naukę uchodźców, ale wskazuje, że w obecnym kształcie projekt został przygotowany bardziej z perspektywy wygody administracji niż osób, które będą z niego korzystać, i proponuje kilkanaście szczegółowych poprawek wraz z uzasadnieniami. Do tego pisma nie dołączono opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny czy Narodowy Bank Polski — to stanowisko wyłącznie jednej organizacji pozarządowej.

To pismo nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) — to opinia organizacji pozarządowej, a nie dokument rządowy z wyliczeniami kosztów. Jeśli Sejm uwzględni postulaty fundacji, więcej osób z grup wrażliwych — niepełnosprawnych, seniorów, samotnych matek — zachowa dostęp do bezpłatnego leczenia poza ośrodkami zbiorowego zakwaterowania, a podstawowy okres pomocy w zakwaterowaniu i wyżywieniu wydłuży się z 60 do 90 dni, co oznacza dla budżetu dłuższe finansowanie tej pomocy. Jeśli postulaty nie zostaną uwzględnione, część uchodźców — zwłaszcza tych, którzy dopiero przybędą do Polski po wejściu ustawy w życie — nie otrzyma żadnego wsparcia od państwa, nawet w postaci ciepłego posiłku czy miejsca noclegowego na pierwsze dni.

Pismo złożono 22 stycznia 2026 roku do Marszałka Sejmu w toku prac nad rządowym projektem ustawy. Projekt ten został już uchwalony i podpisany przez Prezydenta.

Fundacja wprost zarzuca autorom projektu, że przygotowali go „przede wszystkim z perspektywy administracyjnej”, czyli wygodnej dla urzędów, a nie dla uchodźców — między innymi wiążąc prawo do darmowego leczenia z miejscem zamieszkania zamiast z faktyczną sytuacją zdrowotną, oraz utrzymując terminy, na przykład koniec roku szkolnego, dogodne dla systemu oświaty, a nie dla uczniów i ich rodzin. Odpowiedzi rządu na te konkretne zarzuty nie ma w tym dokumencie.