Rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Rząd proponuje zamknięcie specjalnej ustawy, która od 2022 roku na tymczasowych zasadach regulowała pobyt i pomoc dla uchodźców z Ukrainy, i przeniesienie jej najważniejszych przepisów do stałych, ogólnych polskich ustaw - o ochronie cudzoziemców, pomocy społecznej, świadczeniach rodzinnych i opiece zdrowotnej. Zamiast osobnej „specustawy" zasady legalnego pobytu, dostęp do świadczenia wychowawczego czy prawa do pracy bez zezwolenia mają wynikać ze stałego prawa. Zmiana jest w dużej mierze porządkowa - dotychczasowe uprawnienia w większości zostają, ale ich prawna podstawa się zmienia, a część osób będzie musiała dopełnić nowych formalności, by je zachować.

• Specustawa wygasa, prawa wchodzą do stałych przepisów: dotychczasowa ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy zostaje uchylona, a jej kluczowe regulacje dotyczące legalności pobytu, świadczeń i opieki wchodzą na stałe do zwykłych polskich ustaw o ochronie cudzoziemców, pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych.
• Obowiązek potwierdzenia tożsamości do 31 sierpnia 2026 r.: osoby, którym numer PESEL ze statusem UKR nadano wyłącznie na podstawie własnego oświadczenia - bez okazania ważnego paszportu lub innego dokumentu podróży - muszą potwierdzić swoją tożsamość w dowolnym urzędzie gminy; inaczej od 1 września 2026 r. tracą status UKR automatycznie.
• Po wygaśnięciu ochrony - 30 dni na wyjazd lub uregulowanie pobytu: gdy Unia Europejska zakończy decyzję o masowym napływie wysiedleńców, cudzoziemiec będzie miał 30 dni, by albo wyjechać z Polski, albo uregulować pobyt w inny sposób - np. złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt.
• Świadczenia rodzinne zachowane, ale z nową weryfikacją: świadczenie wychowawcze (800+), świadczenie „aktywnie w żłobku" i „Dobry start" nadal przysługują osobom ze statusem UKR, jednak wyjazd z Polski wstrzymuje wypłatę - zarówno opiekuna, jak i dziecka.
• Nowy obowiązek dla pracodawców: firmy zatrudniające osobę objętą ochroną czasową muszą zgłosić to do powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy; za brak zgłoszenia grozi grzywna od 1000 do 3000 zł.

Projekt złożył rząd. Uzasadnieniem jest zastąpienie tymczasowych przepisów pomocowych z 2022 roku trwałymi regulacjami wbudowanymi w stałe polskie prawo o ochronie cudzoziemców i systemie świadczeń społecznych.

Jeśli jesteś uchodźcą z Ukrainy i masz numer PESEL ze statusem UKR - sprawdź, jak go uzyskałeś. Jeśli przy rejestracji nie okazywałeś ważnego paszportu ani dokumentu podróży i zarejestrowano cię tylko na podstawie własnego oświadczenia, masz czas do 31 sierpnia 2026 r., by pójść do dowolnego urzędu gminy i potwierdzić tożsamość dokumentem podróży. Jeśli tego nie zrobisz - od 1 września 2026 r. Twój status UKR zostanie automatycznie zmieniony na inny, co oznacza koniec prawa do legalnego pobytu na dotychczasowych zasadach oraz utratę dostępu do świadczeń.

Jeśli pobierasz w Polsce 800+, świadczenie „aktywnie w żłobku" lub „Dobry start" - te wypłaty co do zasady zostają. Pamiętaj jednak, że wyjazd z Polski - zarówno Twój, jak i dziecka - wstrzymuje wypłatę. Powrót do kraju pozwala ją wznowić, ale wymaga zgłoszenia się do właściwego organu.

Jeśli jesteś pracodawcą i zatrudniasz kogoś objętego ochroną czasową z Ukrainy - od wejścia nowych przepisów w życie masz obowiązek zgłaszać każde takie zatrudnienie do powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy oraz ponownie zgłaszać, gdy zmieni się stanowisko, wymiar czasu pracy lub rodzaj umowy.

Opieka zdrowotna finansowana przez państwo nadal przysługuje m.in. ofiarom gwałtu lub tortur, osobom poniżej 18. roku życia, mieszkańcom ośrodków zbiorowego zakwaterowania i kobietom w ciąży lub po porodzie. Osoby, które były hospitalizowane jeszcze przed wejściem w życie ustawy, mogą kontynuować leczenie szpitalne - jednak nie dłużej niż do 4 marca 2027 r.

Do analizowanego projektu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych.

Projekt nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji w udostępnionej treści. Na podstawie przepisów przejściowych wynikają następujące praktyczne skutki:

Dla uchodźców z Ukrainy: zachowanie praw wymaga aktywnego działania - potwierdzenia tożsamości ważnym dokumentem podróży do 31 sierpnia 2026 r. przez tych, którzy rejestrowali się bez niego. Po wygaśnięciu unijnej decyzji o ochronie czasowej - 30 dni na opuszczenie Polski lub uregulowanie pobytu w inny sposób.

Dla budżetu i samorządów: środki Funduszu Pomocy zgromadzone przed wejściem w życie ustawy mają być rozliczone do 31 grudnia 2026 r. i - jeśli nie zostaną wykorzystane - zwrócone do budżetu państwa. Zbiorowe zakwaterowanie prowadzone przez urzędy województwa na starych zasadach może być kontynuowane do 30 czerwca 2026 r., finansowane z rezerwy celowej ministerstwa spraw wewnętrznych.

Dla pracodawców: nowy obowiązek rejestrowania zatrudnienia i zmian warunków pracy osób z ochroną czasową, pod rygorem grzywny 1000-3000 zł.

Dla systemu opieki nad dziećmi: tworzy się trwały system ewidencji małoletnich bez opieki, opiekunów tymczasowych i pieczy zastępczej - w miejsce doraźnych rozwiązań obowiązujących od 2022 r. Koszty obsługi jednego dziecka wpisanego do ewidencji małoletnich pokrywane są przez państwo w wysokości 15 zł na dziecko.

Ustawa została uchwalona 23 stycznia 2026 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw. Zamyka etap tymczasowych regulacji pomocowych zapoczątkowany w marcu 2022 r. po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, gdy Polska przyjęła kilka milionów uchodźców wojennych.