Do druku nr 2208 - opinia PG

Posłowie chcą zmienić Kodeks karny tak, by ukrócić zjawisko patostreamingu - czyli transmitowania w sieci treści pokazujących przemoc, poniżanie czy inne szkodliwe zachowania, często oglądanych właśnie przez dzieci i nastolatków. Do tego projektu swoją opinię przygotował Prokurator Generalny, który popiera sam cel zmian, ale wskazuje, że wybrany sposób ich wprowadzenia budzi poważne wątpliwości prawne i może być niezgodny z Konstytucją.

• Projekt zakłada wprowadzenie nowego przestępstwa za popełnianie czynów zabronionych podczas transmitowania ich na żywo w internecie, czyli tzw. patostreamingu.
• Prokurator Generalny nie neguje samego problemu, ale krytykuje wybraną metodę - proponuje rozważenie okoliczności zaostrzającej karę zamiast tworzenia zupełnie nowego przepisu karnego.
• Projekt w dużej mierze powtarza wcześniejszy pomysł z poprzedniej kadencji Sejmu, który już wcześniej został oceniony krytycznie przez ekspertów z Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego.
• Prokurator Generalny sugeruje, że najpierw powinny wejść w życie przepisy cywilne i urzędowe (administracyjne) ograniczające patostreaming, a dopiero potem - jeśli to nie wystarczy - surowsze prawo karne.

Projekt zmiany Kodeksu karnego zgłosili posłowie. Ich celem - jak wynika z treści - jest ograniczenie patostreamingu, który wyrządza poważne szkody społeczne, zwłaszcza wśród młodych odbiorców internetu.

Zmiana dotyczy przede wszystkim twórców internetowych i streamerów - jeśli podczas transmisji na żywo popełnią przestępstwo, mogliby w przyszłości odpowiadać surowiej niż dziś. Jeśli jesteś rodzicem i Twoje dziecko ogląda streamy w sieci, projekt ma w założeniu ograniczyć liczbę patologicznych, szkodliwych nagrań, na jakie może natrafić. Jeśli prowadzisz kanał lub platformę streamingową, nowe przepisy mogłyby oznaczać dodatkową odpowiedzialność prawną za to, co dzieje się na Twoich transmisjach na żywo. Dokument nie podaje jednak, ile osób lub kanałów miałoby to realnie objąć.

Prokurator Generalny w pełni popiera cel projektu - ograniczenie patostreamingu szkodzącego zwłaszcza młodym odbiorcom - ale krytykuje przyjęte rozwiązanie. Przypomina, że niemal identyczny projekt z poprzedniej kadencji Sejmu otrzymał krytyczną opinię Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego z 24 marca 2025 r., wskazującą istotne wady tamtego pomysłu. Zamiast tworzyć zupełnie nowe przestępstwo, Prokurator Generalny proponuje rozważenie surowszej kary za już istniejące przestępstwa, gdy zostaną popełnione podczas transmisji na żywo. Ostrzega też, że przepis musi być napisany bardzo precyzyjnie - inaczej może naruszać zasadę, że kara może grozić tylko za czyn jasno i dokładnie opisany w ustawie, a także zasadę, że ograniczenia praw i wolności muszą być współmierne do celu, jaki mają osiągnąć. Zdaniem Prokuratora Generalnego najlepszym rozwiązaniem byłaby szersza regulacja łącząca przepisy cywilne i urzędowe (administracyjne), w której prawo karne byłoby stosowane dopiero w ostateczności.

Do tej opinii nie dołączono Oceny Skutków Regulacji (OSR) - dokument nie szacuje kosztów wdrożenia ani skali zjawiska patostreamingu. Z treści wynika jednak, że jeśli projekt wejdzie w życie w obecnym kształcie, część streamerów popełniających przestępstwa na wizji mogłaby zostać osądzona na podstawie nowego, odrębnego przepisu karnego. Prokurator Generalny ostrzega, że niedopracowany przepis grozi problemami dla sądów przy jego stosowaniu oraz ryzykiem, że zostanie zakwestionowany jako niezgodny z konstytucyjnymi zasadami precyzyjnego określania przestępstw i współmierności kar do wagi czynu.

Opinię wydano 17 lutego 2026 r. na prośbę Kancelarii Sejmu z 6 lutego 2026 r., na wczesnym etapie prac nad poselskim projektem. Bardzo podobny projekt zgłoszono już w poprzedniej kadencji Sejmu - został on skrytykowany w opinii z marca 2025 r.

Spór dotyczy nie celu, a metody. Posłowie chcą wprowadzić zupełnie nowe przestępstwo karne za patostreaming, natomiast Prokurator Generalny - podobnie jak wcześniej Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego - uważa, że to rozwiązanie jest niedopracowane i lepiej byłoby najpierw sięgnąć po przepisy cywilne i urzędowe, a karę zaostrzyć tylko jako dodatek do już istniejących przepisów. W tle jest też ryzyko, że zbyt ogólnikowy przepis karny zostanie uznany za niezgodny z Konstytucją.