Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt.

Grupa posłów proponuje wpisanie do ustawy o ochronie zwierząt całkowitego zakazu trzymania psów na uwięzi - czyli na łańcuchu lub smyczy przypiętej na stałe. To zmiana przepisów obowiązujących od 1997 roku, wprowadzana w odpowiedzi na konkretny problem: psy latami przypięte krótkim łańcuchem do budy, co powoduje u nich rany, odparzenia, deformacje ciała i poważne zaburzenia zachowania jak agresja czy apatia. Zamiast łańcucha psy mają trafiać do specjalnie zbudowanych, przestronnych kojców z budą, dostępem do światła dziennego i codziennym ruchem poza ogrodzeniem.

• Znika próg 12 godzin. Dziś zakaz trzymania psa na uwięzi obowiązuje tylko, gdy trwa dłużej niż 12 godzin na dobę lub powoduje cierpienie - w praktyce trudno to udowodnić, więc przepis nie działa. Po zmianie trzymanie psa na łańcuchu lub smyczy przypiętej na stałe będzie zakazane zawsze, niezależnie od czasu trwania.
• Pojawiają się wyjątki od zakazu uwięzi - krótkie przypięcie psa jest dopuszczalne podczas transportu, wystawy, treningu, zabiegu weterynaryjnego albo gdy trzeba zapobiec zagrożeniu dla ludzi lub innych zwierząt.
• Powstaje nowa definicja „kojca” - ogrodzonego miejsca poza domem, z którego nieuwiązany pies nie może samodzielnie wyjść.
• Kojce dostają twarde wymiary minimalne: co najmniej 10 m² dla psa do 20 kg, 15 m² dla psa 20-30 kg i 20 m² dla psa powyżej 30 kg, a przy kilku psach w jednym kojcu powierzchnia rośnie o połowę na każdego kolejnego. Ogrodzenie musi mieć co najmniej 1,7 metra wysokości, część kojca musi być zadaszona i utwardzona, a pies musi codziennie wychodzić poza kojec na ruch.
• Obowiązkowa ocieplona buda z drewna dla każdego psa trzymanego na zewnątrz - zmiany nie obejmują psów służb specjalnych (np. policyjnych, wojskowych) ani psów przebywających w schroniskach.

Projekt złożyła grupa posłów jako projekt poselski, bez udziału rządu. Uzasadnienie wskazuje wprost, że dzisiejszy 12-godzinny limit trzymania psa na łańcuchu jest w praktyce niemożliwy do udowodnienia, więc przepis nie chroni zwierząt tak, jak powinien.

Zmiana dotyczy przede wszystkim właścicieli psów trzymanych na podwórkach domów jednorodzinnych i w gospodarstwach rolnych - czyli klasycznego „psa na łańcuchu” pilnującego posesji. Jeśli masz psa przypiętego łańcuchem do budy, po wejściu ustawy w życie będziesz musiał go z tego łańcucha uwolnić i albo pozwolić mu biegać po ogrodzonej posesji bez uwięzi, albo zbudować kojec spełniający nowe wymogi - z odpowiednią powierzchnią, ocieploną budą i ogrodzeniem wyższym niż metr siedemdziesiąt. Jeśli jesteś rolnikiem i trzymasz kilka psów stróżujących na łańcuchach, koszt dostosowania może być odczuwalny, bo nowe wymogi liczy się osobno dla każdego psa. Jeśli twój pies już biega luzem po ogrodzonym podwórku albo mieszka w domu, zmiana w praktyce cię nie dotyczy. Na dostosowanie się do nowych zasad przewidziano 12 miesięcy od ogłoszenia ustawy.

Do projektu nie dołączono żadnych opinii instytucji ani nie poddano go konsultacjom publicznym - autorzy wprost przyznają w uzasadnieniu, że pominęli ten etap, korzystając z możliwości, jaką dają przepisy regulaminu Sejmu dla projektów poselskich.

Projekt nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie ma w nim oficjalnych szacunków kosztów ani liczby psów czy gospodarstw, których zmiana dotknie. Z treści uzasadnienia wynika jednak jasno, na czym polegają skutki: właściciele psów trzymanych na łańcuchach - głównie w gospodarstwach rolnych i domach jednorodzinnych na wsi - będą musieli w ciągu 12 miesięcy od ogłoszenia ustawy albo uwolnić psa z łańcucha, albo zbudować kojec spełniający nowe wymogi powierzchni, wysokości ogrodzenia i ocieplonej budy, co oznacza wydatek na materiały i pracę. Zyskują same psy - znika najbardziej dotkliwa, powszechnie krytykowana forma ograniczania ich ruchu, wraz z jej skutkami zdrowotnymi jak rany od obroży czy przymarzanie łańcucha zimą. Kontrolę nad przestrzeganiem nowych zasad przejmą te same instytucje, które już dziś zajmują się dobrostanem zwierząt, choć projekt nie przewiduje dla nich dodatkowych środków ani nowych narzędzi egzekwowania przepisów.

To projekt poselski, który wpłynął do Sejmu i czeka na pierwsze czytanie. Zmienia ustawę o ochronie zwierząt obowiązującą od 1997 roku, ostatnio zmienianą w 2023 i 2025 roku. Projekt nie był poddany konsultacjom społecznym przed skierowaniem do Sejmu.