Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.

Ten dokument to zmiana w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych z 2005 roku. Autorka projektu, posłanka Wanda Nowicka, proponuje oficjalnie dopisać Greków do ustawowej listy mniejszości narodowych w Polsce - obok już uznanych Niemców, Ukraińców, Białorusinów, Litwinów czy Ormian. Dziś Grecy mieszkający w Polsce, mimo wielowiekowej obecności na polskich ziemiach, formalnie nie mają statusu mniejszości narodowej, więc nie przysługują im prawa i wsparcie, jakie mają inne uznane grupy. Projekt ostatecznie przeszedł całą drogę legislacyjną - został uchwalony i ogłoszony jako ustawa 30 kwietnia 2026 roku.

• Dziś społeczność grecka nie figuruje w ustawowym wykazie mniejszości narodowych - po zmianie zostaje do niego dodana jako pełnoprawna mniejszość narodowa.
• Dziś w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nie ma nikogo reprezentującego Greków - po zmianie zasiądzie tam jeden ich przedstawiciel.
• Minister do spraw wyznań i mniejszości narodowych będzie miał 60 dni od wejścia ustawy w życie na powiadomienie organizacji greckich, że mogą zgłosić swojego kandydata do tej komisji.
• Wraz z nowym statusem Grecy zyskują dostęp do praw przysługujących innym mniejszościom - m.in. prawo do nauki języka greckiego w szkole, zakładania organizacji kulturalnych i ubiegania się o pieniądze z budżetu państwa na ich działalność.
• Ustawa realnie zacznie obowiązywać dopiero po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia, czyli pod koniec października 2026 roku.

Projekt zgłosiła grupa posłów (projekt komisyjny), a jego przedstawicielką jest posłanka Wanda Nowicka. Powodem jest przekonanie - poparte opiniami czterech historyków - że mieszkająca w Polsce społeczność grecka spełnia wszystkie ustawowe warunki uznania za mniejszość narodową.

Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku narodowość grecką zadeklarowało w Polsce 5451 osób, a 5339 osób wskazało, że w domu mówi też po grecku. Najwięcej takich osób mieszka na Dolnym Śląsku (1214 osób - m.in. w okolicach Zgorzelca, gdzie greccy uchodźcy osiedlili się po 1948 roku) oraz na Mazowszu (817 osób). Jeśli masz greckie korzenie i działasz w organizacji tej społeczności, po wejściu ustawy w życie zyskasz możliwość ubiegania się o pieniądze z budżetu państwa na kursy języka, obchody świąt narodowych czy działalność kulturalną - podobnie jak robią to już np. społeczności niemiecka czy łemkowska. Jeśli nie masz greckich korzeni, projekt nic w Twoim życiu nie zmienia - nie nakłada na obywateli żadnych nowych obowiązków, opłat ani ograniczeń.

Uzasadnienie projektu powołuje się na ekspertyzy czterech historyków - prof. Grzegorza Janusza, prof. Antoniego Mironowicza, dr. hab. Stefana Dudry oraz prof. Mirosławy Dymarski. Wszyscy zgodnie stwierdzają, że współczesna społeczność grecka w Polsce spełnia ustawowe warunki uznania za mniejszość narodową, w tym najbardziej sporny dotąd warunek - obecność przodków na polskich ziemiach od co najmniej stu lat. Są to jednak ekspertyzy zamówione i przywołane przez samych autorów projektu, a nie niezależne opinie instytucji państwowych, takich jak Prokurator Generalny czy Sąd Najwyższy, ani wyniki konsultacji społecznych - takich dokumentów do druku nie dołączono.

Dokument zawiera Deklarowane Skutki Regulacji. Wynika z nich, że objęcie Greków systemem wsparcia dla mniejszości narodowych zwiększy wydatki budżetu państwa o około 800 tysięcy złotych rocznie - ale w ramach pieniędzy, które już są zaplanowane na wsparcie mniejszości narodowych, więc nie trzeba tworzyć żadnej nowej puli środków. Projekt nie nakłada nowych obowiązków ani kosztów na firmy czy samorządy - dotyczy wyłącznie budżetu państwa. Autorzy spodziewają się też korzyści niewymiernych: większej widoczności Greków w życiu publicznym oraz wzmocnienia współpracy kulturalnej i gospodarczej z Grecją. Ustawa została ogłoszona 30 kwietnia 2026 roku, ale realnie zacznie obowiązywać dopiero po 6 miesiącach od ogłoszenia, czyli pod koniec października 2026 roku.

To projekt komisyjny (poselski) VII kadencji Sejmu, w chwili powstania jeszcze bez nadanego numeru druku. Ostatecznie został uchwalony przez Sejm i ogłoszony jako ustawa 30 kwietnia 2026 roku.