Do druku nr 2360 - ocena skutków regulacji

To fachowa opinia Biura Ekspertyz Kancelarii Sejmu, która sprawdza, czy poselski projekt uznający Greków mieszkających w Polsce za oficjalną mniejszość narodową został rzetelnie przeliczony pod względem kosztów i skutków dla ludzi oraz budżetu. Sam projekt - w chwili pisania opinii jeszcze procedowany, dziś już podpisana ustawa - dodaje społeczność grecką do listy mniejszości narodowych obok m.in. Niemców, Ukraińców, Białorusinów czy Ormian, dając jej takie same prawa: do nauki języka, ochrony kultury i wsparcia finansowego z budżetu państwa.

• Grecka społeczność w Polsce staje się oficjalnie uznaną mniejszością narodową - obok już uznanych: białoruskiej, czeskiej, litewskiej, niemieckiej, ormiańskiej, rosyjskiej, słowackiej, ukraińskiej i żydowskiej.
• Osoby o greckich korzeniach zyskują prawo m.in. do zapisu imion i nazwisk według zasad pisowni greckiej w dokumentach, nauki języka, historii i kultury greckiej w szkołach oraz dotacji na działalność kulturalną.
• W Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych zasiądzie dodatkowo jeden przedstawiciel mniejszości greckiej.
• Zmiana nie tworzy nowych funduszy - Grecy będą korzystać z pieniędzy już zaplanowanych w budżecie państwa na wsparcie mniejszości.
• Przepisy wejdą w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu ustawy, którą prezydent podpisał 30 kwietnia 2026 r.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób o greckich korzeniach - w Narodowym Spisie Powszechnym z 2021 r. grecką tożsamość zadeklarowało 5451 osób, a dla 256 z nich grecki jest jedynym językiem używanym w domu. Jeśli masz greckie korzenie i mieszkasz w Polsce, zyskujesz m.in. prawo do zapisania imienia i nazwiska według greckiej pisowni w dokumentach, możliwość nauki języka greckiego w szkole dla dziecka (jeśli zbierze się grupa chętnych) oraz łatwiejszy dostęp do dotacji na działalność kulturalną dla organizacji takich jak stowarzyszenia greckie działające w Polsce. Jeśli nie masz związków ze społecznością grecką, zmiana praktycznie cię nie dotyczy - opinia wskazuje wprost, że nie wpłynie ani na podatki, ani na rynek pracy, ani na przedsiębiorców.

Samo to opracowanie jest oceną ekspercką Biura Ekspertyz Kancelarii Sejmu - sprawdza, czy szacunki kosztów i skutków przedstawione przez posłów-wnioskodawców są rzetelne, i uznaje je za prawidłowo rozpoznane. W konsultacjach społecznych projektu wzięło udział 33 osoby: 25 zdecydowanie poparło zmianę, a 8 było jej przeciwnych - część sprzeciwiających się kwestionowała ogólnie politykę wspierania mniejszości narodowych ze środków publicznych. Odrębne opinie tego samego biura potwierdziły też, że projekt nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej i nie wdraża prawa unijnego.

Ocena skutków regulacji dołączona do projektu szacuje, że objęcie Greków systemem wsparcia dla mniejszości narodowych może zwiększyć wydatki budżetu państwa o około 800 tys. zł rocznie - ale w ramach pieniędzy już zaplanowanych na ten cel (na 2026 r. to łącznie ok. 25 mln zł dotacji dla wszystkich mniejszości narodowych i etnicznych), a nie jako zupełnie nowy wydatek. Zmiana nie wpłynie na przedsiębiorców, ceny ani rynek pracy. Realne skutki - np. ile dzieci zapisze się na naukę greckiego w szkole albo ile organizacji greckich skorzysta z dotacji - są, jak przyznaje sama opinia, trudne do przewidzenia i zależą od aktywności samej społeczności greckiej oraz sprawności urzędów.

Projekt to inicjatywa poselska (komisyjna), oceniona przez ekspertów Sejmu 10 kwietnia 2026 r. Od tego czasu proces zakończył się - Sejm uchwalił ustawę, a prezydent podpisał ją 30 kwietnia 2026 r. Przepisy wejdą w życie dopiero 6 miesięcy po ogłoszeniu, więc na dziś jeszcze nie obowiązują.

Choć projekt zyskał wyraźną przewagę poparcia w konsultacjach społecznych (25 głosów za wobec 8 przeciw), pojawiły się głosy sprzeciwu. Część komentujących kwestionowała samą politykę finansowego wspierania mniejszości narodowych ze środków publicznych, a inni obawiali się, że przyznanie statusu Grekom stanie się zachętą dla kolejnych grup - wymieniano np. Gruzinów - do starań o podobne uznanie. Sama opinia BEOS przyznaje, że decyzja może wywołać nową debatę o kryteriach przyznawania statusu mniejszości narodowej w Polsce.