Sprawozdanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z realizacji w 2025 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Minister spraw wewnętrznych i administracji co roku ma obowiązek poinformować Sejm, jak w praktyce działa przepis sprzed ponad stu lat - z 1920 roku - który każe cudzoziemcom najpierw uzyskać zgodę urzędu, zanim kupią w Polsce dom, mieszkanie, ziemię albo udziały w spółce będącej właścicielem nieruchomości. Tegoroczne sprawozdanie podsumowuje rok 2025: ile takich zgód wydano, komu odmówiono, ile transakcji przeprowadzono bez konieczności pytania o zgodę (bo prawo unijne na to pozwala) oraz ile razy ktoś złamał te zasady. To nie jest projekt nowego prawa - to raport z tego, jak istniejące przepisy są stosowane, przygotowany, żeby posłowie i obywatele mogli ocenić skalę zjawiska.

• Liczba zezwoleń dla cudzoziemców na zakup ziemi wzrosła z 429 w 2020 roku do 1509 w 2025 roku - to ponad trzykrotny wzrost w pięć lat.
• Łączna powierzchnia gruntów kupionych za zgodą urzędu sięgnęła w 2025 roku 120,35 hektara, wobec 45 hektarów pięć lat wcześniej; najwięcej kupili obywatele Ukrainy (90,23 ha) i Białorusi (11,96 ha), głównie na cele mieszkaniowe.
• Ministerstwo odnotowało w 2025 roku 154 przypadki nabycia nieruchomości przez cudzoziemców z naruszeniem prawa - prawie trzy razy więcej niż rok wcześniej (55 przypadków) i najwięcej, odkąd prowadzi się te statystyki.
• Sądy wydały w 2025 roku 60 prawomocnych wyroków unieważniających wcześniejsze transakcje przeprowadzone niezgodnie z ustawą.
• Resort razem z Ministerstwem Sprawiedliwości i samorządem notariuszy przygotowuje zmianę przepisów, która ma wprowadzić elektroniczne przesyłanie dokumentów o transakcjach zamiast papierowych wypisów, żeby szybciej wyłapywać naruszenia.

Sprawozdanie przedstawia minister spraw wewnętrznych i administracji - to jego coroczny, ustawowy obowiązek wobec Sejmu, wynikający wprost z przepisów o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Dokument ma charakter sprawozdawczy, nie jest inicjatywą ustawodawczą.

Dla zdecydowanej większości Polaków to sprawozdanie nic nie zmienia w codziennym życiu - nie nakłada żadnego podatku, opłaty ani obowiązku. Dotyczy przede wszystkim cudzoziemców kupujących nieruchomości w Polsce oraz notariuszy i urzędników, którzy takie transakcje kontrolują. Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, Białorusi albo innego kraju spoza Unii Europejskiej i chcesz kupić w Polsce mieszkanie na własne potrzeby, w wielu wypadkach zgoda ministra wcale nie jest potrzebna - prawo zwalnia z tego obowiązku zwykły zakup mieszkania poza pasem przygranicznym, co tłumaczy, dlaczego aż 92 procent wszystkich wpisanych do rejestru transakcji cudzoziemców w 2025 roku odbyło się bez żadnego zezwolenia. Jeśli jesteś Polakiem i wychodzisz za mąż lub żenisz się z cudzoziemcem, a chcecie, by wspólna własność objęła też ziemię rolną, to taka zmiana również wymaga zgody ministra - w 2025 roku właśnie taki przypadek dotyczył największej pojedynczej działki w statystykach (prawie 31 hektarów). Jeśli jesteś notariuszem, sprawozdanie pokazuje, że resort sprawiedliwości pilnuje, czy izby notarialne terminowo zgłaszają transakcje z cudzoziemcami, i grozi konsekwencjami dyscyplinarnymi za opóźnienia.

Dokument nie jest projektem ustawy, więc nie ma dołączonej Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani nowych obowiązków finansowych. Z samych danych wynika jednak kilka praktycznych wniosków. Po pierwsze, Polska staje się coraz atrakcyjniejszym miejscem zakupu nieruchomości dla cudzoziemców - sprawozdanie łączy to z rozwojem gospodarczym kraju oraz z napływem obywateli Ukrainy po wybuchu wojny w 2022 roku, którzy szukają tu miejsca do życia. Po drugie, rośnie liczba wykrywanych naruszeń prawa (154 przypadki w 2025 roku wobec 55 rok wcześniej) - resort musiał częściej kierować sprawy do sądów, które w 60 przypadkach unieważniły wcześniej zawarte transakcje. Po trzecie, ministerstwo od 2025 roku ściślej współpracuje z instytucjami zajmującymi się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy (Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej) oraz z Krajową Administracją Skarbową, żeby dokładniej sprawdzać, skąd cudzoziemcy biorą pieniądze na zakup nieruchomości. Wreszcie, resort zapowiada zmianę przepisów, która ma pozwolić notariuszom przesyłać dokumenty o transakcjach elektronicznie zamiast papierowo - to ma ograniczyć opóźnienia, które dziś utrudniają rzetelne prowadzenie rejestrów.

To nie jest etap prac nad ustawą, lecz coroczny raport składany Sejmowi na podstawie istniejącego od 1920 roku prawa. Równolegle trwają odrębne prace nad zmianą przepisów (oznaczone roboczo jako projekt UD321), które mają wprowadzić elektroniczne przesyłanie dokumentów notarialnych.