Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego.

Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedstawia sprawozdanie o rządowym projekcie zmiany Kodeksu postępowania karnego w części dotyczącej europejskiego nakazu aresztowania (tzw. ENA). Projekt dostosowuje polskie przepisy do unijnego przepisu o cyfryzacji współpracy sądowej i doprecyzowuje zasady tymczasowego przekazywania osób ściganych za granicę oraz warunki powrotu obywateli polskich po odbyciu kary. Komisja rekomenduje Sejmowi przyjęcie projektu w przedstawionym brzmieniu.

• Przesłuchania osób ściganych europejskim nakazem aresztowania będą mogły odbywać się online - na warunkach uzgodnionych z zagranicznym sądem - jeśli polski sąd nie zdecyduje się na przesłuchanie osobiste.
• Gdy sąd zgodzi się na tymczasowe przekazanie osoby ściganej do innego kraju UE jeszcze przed ostateczną decyzją, będzie musiał pisemnie ustalić z zagranicznym sądem termin jej powrotu do Polski, tak by mogła wziąć udział we własnej sprawie.
• Powrót obywatela polskiego do Polski po odbyciu kary za granicą będzie zależał od jego własnej zgody, a nie będzie następował automatycznie.
• Jeśli do Polski trafi nakaz europejski wobec osoby, którą wcześniej wydał jej inny kraj spoza Unii Europejskiej, sąd będzie musiał najpierw zapytać ten kraj o zgodę na dalsze przekazanie - terminy sprawy zawieszają się do czasu odpowiedzi.

Projekt zgłosił rząd jako rządowy projekt ustawy. Powodem jest konieczność dostosowania polskich przepisów o europejskim nakazie aresztowania do unijnego przepisu o cyfryzacji współpracy sądowej z 2023 roku. Sprawozdanie przygotowała Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób ściganych przez wymiar sprawiedliwości innych krajów Unii Europejskiej - nie przeciętnego obywatela załatwiającego codzienne sprawy urzędowe. Jeśli jesteś poszukiwany europejskim nakazem aresztowania i mieszkasz w Polsce, twoje przesłuchanie na potrzeby zagranicznego sądu może teraz odbyć się przez wideokonferencję, bez konieczności fizycznego stawiennictwa za granicą. Jeśli jesteś obywatelem polskim i masz zostać przekazany do innego kraju UE do odbycia kary, twój powrót do Polski po zakończeniu sprawy będzie wymagał twojej wyraźnej zgody.

Do przedstawionego dokumentu nie dołączono opinii ani stanowisk instytucji zewnętrznych - zawiera on wyłącznie tekst projektu ustawy rekomendowany przez komisję.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani szacunków liczby spraw czy kosztów wdrożenia. Na podstawie treści projektu: sądy będą musiały mieć możliwość prowadzenia przesłuchań na odległość w sprawach o przekazanie osób ściganych, co może wymagać sprzętu do wideokonferencji. Osoby ścigane zyskują dodatkowe zabezpieczenie proceduralne - prawo do udziału w swojej sprawie nawet po tymczasowym przekazaniu za granicę oraz prawo do decydowania o własnym powrocie do Polski po odbyciu kary. Sprawy rozpoczęte przed wejściem ustawy w życie pozostaną ważne, jeśli prowadzono je zgodnie z dotychczasowymi zasadami, a nowe przepisy zaczną obowiązywać po dwóch tygodniach od ogłoszenia ustawy.

To sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka z prac nad rządowym projektem ustawy (druk 2387) z 28 kwietnia 2026 r. Komisja rekomenduje przyjęcie projektu - dokument trafia teraz do dalszych prac Sejmu.