Obcokrajowcy w Polsce zyskują prawo powrotu po karze

Sejm głosował nad całością projektu zmieniającego zasady postępowania wobec osób ściganych europejskim nakazem aresztowania. Zmiana dotyczy dwóch spraw: sposobu przesłuchiwania osób ściganych z zagranicy oraz prawa do odbycia reszty kary w Polsce po powrocie z zagranicznego więzienia. To głosowanie zakończyło prace nad ustawą w Sejmie - projekt trafił potem do Senatu, a ostatecznie podpisał go Prezydent i ustawa już obowiązuje.

• Przesłuchanie osoby ściganej europejskim nakazem aresztowania: dziś zwykle wymaga jej fizycznego stawiennictwa przed zagranicznym sądem lub skomplikowanej współpracy między krajami → po zmianie może się odbyć przez wideokonferencję, bez wyjazdu za granicę.
• Prawo powrotu do Polski po odbyciu kary za granicą: dziś mają je zagwarantowane tylko obywatele polscy → po zmianie takie samo prawo zyskują obywatele innych krajów Unii Europejskiej, którzy mieszkają w Polsce na stałe.

Projekt zgłosił rząd. Z treści dokumentów wynika, że celem było dostosowanie polskich przepisów do zasad współpracy sądowej w Unii Europejskiej i zrównanie praw obywateli UE mieszkających w Polsce z prawami Polaków.

Tej zmiany nie odczuje przeciętny obywatel załatwiający codzienne sprawy urzędowe - dotyczy wąskiej grupy osób powiązanych z zagranicznymi sprawami karnymi. Jeśli jesteś osobą ściganą europejskim nakazem aresztowania i mieszkasz w Polsce, twoje przesłuchanie na potrzeby zagranicznego sądu może się teraz odbyć przez wideokonferencję - nie musisz jechać za granicę. Jeśli jesteś obywatelem innego kraju Unii Europejskiej, mieszkasz na stałe w Polsce i zostaniesz skazany przez sąd w swoim kraju pochodzenia, po zmianie masz takie samo prawo powrotu do Polski po odbyciu kary za granicą, jakie mają dziś Polacy. Dokument nie podaje, ilu osób rocznie dotyczą takie sprawy.

Wynik: 242 za, 24 przeciw, 175 wstrzymało się - projekt przeszedł zdecydowaną większością wśród głosów oddanych na tak lub nie. Za głosowały wszystkie kluby koalicji rządzącej: KO (153 za), PSL-TD (30 za), Lewica (19 za), Centrum (15 za), Polska2050 (13 za). Przeciw byli głównie posłowie mniejszych klubów: Konfederacja (13 przeciw), Demokracja (4 przeciw), Konfederacja KP (3 przeciw). Zwraca uwagę postawa PiS - tylko 2 posłów zagłosowało za, 3 przeciw, a aż 174 wstrzymało się od głosu.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami, więc skutki opisujemy jakościowo. Zyskują dwie grupy: osoby ścigane europejskim nakazem aresztowania - unikają kosztów i czasu związanego z podróżą na przesłuchanie za granicę, oraz obywatele innych krajów UE mieszkający na stałe w Polsce - po zmianie mogą wrócić do Polski po odbyciu kary za granicą tak samo jak Polacy, zamiast zostawać w obcym systemie więziennym. Sądy i prokuratura będą musiały zapewnić techniczną możliwość przesłuchań przez wideokonferencję w sprawach z zagranicą. Ustawa została już podpisana przez Prezydenta i obowiązuje.

To głosowanie nad całością rządowego projektu w trzecim czytaniu w Sejmie, po pracy komisji sprawiedliwości. Ustawę przyjął potem Senat, a Prezydent podpisał ją 2 lipca 2026 r. - obecnie już obowiązuje.

Głosowanie nie było klasycznie sporne politycznie - nie widać śladów publicznej debaty wokół tego projektu. Zwraca jednak uwagę duża liczba wstrzymań: aż 175 posłów, w tym 174 z PiS, nie poparło ani nie odrzuciło projektu, co może oznaczać brak jednoznacznego stanowiska klubu wobec tej zmiany, a nie merytoryczny sprzeciw.

Klub PiS nie głosował jednolicie: zamiast poprzeć lub odrzucić projekt, aż 174 jego posłów wstrzymało się od głosu, a tylko 5 zajęło jednoznaczne stanowisko (2 za, 3 przeciw). To nietypowe przy głosowaniu nad całością ustawy karnej i sugeruje, że klub nie uznał tematu za wystarczająco sporny, by głosować przeciw, ale też nie chciał formalnie poprzeć rządowego projektu.