Do druku nr 2648 - ocena skutków regulacji

To opinia ekspertów Sejmu (Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji) na temat poselskiego projektu zmiany Prawa wodnego. Projekt ma pozwolić elektrowniom i elektrociepłowniom chłodzić urządzenia oczyszczonymi ściekami komunalnymi zamiast wodą z rzek, za nową opłatą na rzecz Wód Polskich.

• Projekt wprowadza do prawa nowe pojęcie wody odzyskanej ze ścieków komunalnych i pozwala elektrowniom kupować taką wodę od oczyszczalni do celów chłodzenia.
• Za korzystanie z takiej wody firma energetyczna zapłaci nową opłatę stałą (50 zł na dobę za 1 m3 wody na sekundę) - dla porównania pobór wody wprost z rzeki kosztuje dziś nawet do 250 zł na dobę za taką samą ilość.
• Obowiązek montażu liczników mierzących ilość pobieranej wody i ścieków, który miał wejść w życie od 2027 roku, zostaje przesunięty na 2030 rok.
• Eksperci oceniają, że kluczowe przepisy projektu - m.in. definicja wody odzyskanej oraz zasady jej rozliczania - są sformułowane niejasno i mogą w praktyce wywoływać spory.

Projekt złożyła grupa posłów, a w pracach nad nim wnioskodawców reprezentuje posłanka Magdalena Łośko. Autorzy tłumaczą go potrzebą umożliwienia energetyce chłodzenia urządzeń oczyszczonymi ściekami oraz odciążenia Wód Polskich, które - ich zdaniem - nie są dziś gotowe finansowo i organizacyjnie na szybkie wyposażenie firm w liczniki wody.

Przeciętnego mieszkańca projekt nie dotyka bezpośrednio - nie wprowadza dla obywateli żadnych nowych obowiązków ani opłat. Jeśli jednak mieszkasz w okolicy dużej elektrociepłowni, zmiana może w dłuższej perspektywie oznaczać stabilniejsze dostawy prądu i ciepła, zwłaszcza w czasie suszy, bo elektrownie zyskają dodatkowe źródło wody do chłodzenia niezależne od poziomu rzek. Jeśli prowadzisz oczyszczalnię ścieków lub firmę wodociągowo-kanalizacyjną, zyskujesz potencjalnie nowego odbiorcę oczyszczonej wody, ale też nowy obowiązek administracyjny - Twoja zgoda ma być dołączana do wniosku energetyki o pozwolenie wodnoprawne.

Autorami tej opinii są sami eksperci Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, którzy formułują wobec projektu poważne zastrzeżenia: wskazują na niejasną definicję wody odzyskanej, brak jasnych standardów jej jakości oraz ryzyko sporów o to, jaki reżim prawny (ścieki chłodnicze czy ścieki przemysłowe) stosować do wody po jej użyciu w chłodzeniu. W konsultacjach społecznych wzięło udział 15 osób i instytucji - 87% uznało zmianę za potrzebną, a 80% zaakceptowało jej treść. Sprzeciw częściowy zgłosiła Fundacja WWF Polska, ostrzegając, że przesunięcie terminu montażu liczników wody może utrudnić realizację unijnych celów gospodarki wodnej. Organizacje branżowe (m.in. Izba Gospodarcza "Wodociągi Polskie", Izba Gospodarcza "Ciepłownictwo Polskie", PGE, Orlen Termika) proponowały głównie poszerzenie zakresu wykorzystania wody odzyskanej. Dwie odrębne opinie tego samego Biura potwierdziły, że projekt nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej i nie jest projektem wykonującym to prawo.

Dokument nie podaje żadnych konkretnych szacunków budżetowych - autorzy wprost piszą, że na obecnym etapie nie da się ocenić skali, w jakiej elektrownie skorzystają z nowego rozwiązania, ani wysokości dodatkowych wpływów dla Wód Polskich. Pewne jest tylko, że nowa opłata za wodę ze ścieków (50 zł na dobę za 1 m3/s) będzie niższa niż standardowa opłata za pobór wody z rzeki (do 250 zł na dobę za 1 m3/s), a koszt zakupu liczników wody dla firm Wody Polskie poniosą dopiero po 2030, a nie od 2027 roku. Dla porównania - w 2025 roku opłaty za usługi wodne dały Wodom Polskim 503 mln zł przychodu, przy dotacji budżetowej rzędu 1 484 mln zł.

Opinia dotyczy poselskiego projektu zmiany Prawa wodnego i została przygotowana 29 czerwca 2026 roku na potrzeby dalszych prac Sejmu nad tym projektem, jako jedna z ekspertyz towarzyszących procedowaniu ustawy.

Nie wszyscy zgadzają się co do szczegółów. Organizacje branżowe, w tym firmy wodociągowe i producenci ciepła, chcą poszerzenia możliwości wykorzystania wody odzyskanej ze ścieków także do innych celów przemysłowych, wykraczających poza chłodzenie elektrowni. Fundacja WWF Polska ostrzega z kolei, że przesunięcie na 2030 rok obowiązku montażu liczników wody może utrudnić Polsce spełnienie unijnych wymogów dotyczących rozliczania zużycia wody. Eksperci Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji dodają, że same przepisy projektu są napisane na tyle nieprecyzyjnie, że mogą wywoływać spory o to, jak traktować wodę ze ścieków po jej użyciu do chłodzenia urządzeń energetycznych.