Do druku nr 2649 - opinia PG

To pismo to opinia Prokuratora Generalnego w sprawie poselskiego projektu zmiany ustawy o samorządzie gminnym. Projekt wprowadza nową procedurę stwierdzania wygaśnięcia mandatu członków organów jednostek pomocniczych gminy - czyli na przykład sołtysów czy członków rad osiedli i dzielnic. Prokurator Generalny został poproszony przez Kancelarię Sejmu o ocenę tych przepisów i w odpowiedzi wskazuje, że projekt jest w większości dobrze przygotowany, ale ma jedną praktyczną wadę.

• Prokurator Generalny stwierdza, że proponowane przepisy zasadniczo nie budzą wątpliwości.
• Zwraca jednak uwagę na jeden konkretny przepis projektu: rada gminy ma obowiązek w drodze uchwały stwierdzić wygaśnięcie mandatu członka organu jednostki pomocniczej w ciągu miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny tego wygaśnięcia.
• Problem dotyczy trzech przyczyn wygaśnięcia mandatu wynikających z prawomocnych wyroków sądów - utraty praw publicznych lub wyborczych, utraty lub ograniczenia zdolności do czynności prawnych oraz skazania za określone przestępstwo.
• Prokurator Generalny proponuje, by termin miesięczny liczyć nie od dnia wystąpienia przyczyny, lecz od dnia, w którym rada gminy dowiedziała się o tej przyczynie.

Opinię sporządził Prokurator Generalny, w jego imieniu podpisał ją Dariusz Korneluk, Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego. Pismo powstało na prośbę Kancelarii Sejmu, która zwróciła się o ocenę poselskiego projektu ustawy.

Ta opinia dotyczy przede wszystkim osób pełniących funkcje w jednostkach pomocniczych gminy - sołtysów, członków rad sołeckich, rad osiedli czy dzielnic - oraz radnych gminnych, którzy głosują nad uchwałami o wygaśnięciu ich mandatu. Jeśli jesteś sołtysem i zostaniesz prawomocnie skazany za przestępstwo albo sąd ograniczy Ci zdolność do czynności prawnych, rada gminy będzie musiała formalnie stwierdzić wygaśnięcie Twojego mandatu. Prokurator Generalny zwraca uwagę, że wyroki karne rzadko są od razu jawne, więc gmina może dowiedzieć się o takim wyroku z opóźnieniem - i to właśnie dlatego proponuje liczenie terminu od momentu powzięcia informacji, a nie od dnia wyroku, żeby urzędnicy nie byli obciążani niewykonalnym obowiązkiem.

Ten dokument sam w sobie jest opinią jednej instytucji - Prokuratora Generalnego - wydaną na prośbę Kancelarii Sejmu w ramach oceny poselskiego projektu. Prokurator Generalny nie zgłosił zasadniczych zastrzeżeń do większości proponowanych przepisów, ale wskazał jeden konkretny problem praktyczny: miesięczny termin na stwierdzenie wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej może być trudny lub niemożliwy do dotrzymania w przypadkach, gdy przyczyna wynika z wyroku sądu karnego, o którym gmina nie wie od razu. Do tego pisma nie dołączono innych opinii ani stanowisk.

Dokument nie jest ustawą ani nie zawiera Oceny Skutków Regulacji - to opinia prawna komentująca jeden przepis projektu. Jeśli ustawodawca uwzględni sugestię Prokuratora Generalnego, gminy zyskają bardziej realny termin na wypełnienie obowiązku - liczony od dnia, w którym faktycznie dowiedzą się o przyczynie wygaśnięcia mandatu, a nie od dnia samego zdarzenia. Jeśli sugestia nie zostanie uwzględniona, rady gmin mogą formalnie naruszać termin ustawowy w sytuacjach, na które nie mają wpływu, bo nie znają od razu treści wyroków sądowych dotyczących sołtysów czy członków rad osiedli.

To opinia wydana w toku prac nad poselskim projektem zmiany ustawy o samorządzie gminnym. Prokurator Generalny sporządził ją 28 maja 2026 roku w odpowiedzi na pismo Kancelarii Sejmu z 26 maja 2026 roku, a do Sejmu wpłynęła 29 maja 2026 roku.