Do druku nr 2649 - opinia Prezydenta Miasta Gliwice

To pismo Prezydent Miasta Gliwice Katarzyny Kuczyńskiej-Budki, wysłane do Marszałka Sejmu w ramach opinii publicznych do poselskiego projektu zmiany ustawy o samorządzie gminnym. Projekt dotyczy tego, jak wybiera się i jak działają rady oraz zarządy dzielnic i osiedli - czyli najmniejszych jednostek, w jakie dzielą się niektóre miasta i gminy. Miasto Gliwice do dwóch proponowanych rozwiązań zgłasza sprzeciw, a do jednego proponuje zmianę.

• Gliwice sprzeciwia się pomysłowi, by w osiedlach, w których nie wybiera się rady osiedla, mieszkańcy wybierali za to zarząd osiedla - zdaniem miasta odda to władzę w ręce zaledwie 2-3 osób, zamiast szerszego, kilkunastoosobowego gremium.
• Miasto uważa, że miesiąc na formalne stwierdzenie przez radę gminy wygaśnięcia mandatu członka rady lub zarządu osiedla to za mało czasu, bo sesje rady gminy odbywają się czasem raz na kwartał - proponuje wydłużyć ten termin albo pozwolić gminom uregulować to samodzielnie w statucie.
• Gliwice sprzeciwia się też narzucaniu gminom obowiązku organizowania nowych, powszechnych wyborów za każdym razem, gdy zwolni się mandat w radzie lub zarządzie osiedla - zdaniem miasta to zbędny wysiłek organizacyjny, a taką sprawę powinien regulować statut osiedla, np. przez automatyczne objęcie mandatu przez kolejną osobę z najlepszym wynikiem w poprzednich wyborach.
• Do pozostałych zapisów projektu miasto nie zgłasza żadnych uwag.

Pismo złożyła Prezydent Miasta Gliwice Katarzyna Kuczyńska-Budka, w odpowiedzi na zaproszenie do konsultacji społecznych poselskiego projektu zmiany ustawy o samorządzie gminnym.

Zmiana dotyczy przede wszystkim mieszkańców miast podzielonych na dzielnice lub osiedla z własnymi radami czy zarządami - to dotyczy wielu dużych i średnich miast w Polsce, w tym samego Gliwic. Jeśli mieszkasz w takim osiedlu i nie masz tam rady osiedla, to zgodnie z projektem mógłbyś głosować bezpośrednio na osobę lub kilkuosobowy zarząd, który zarządza sprawami twojej okolicy - Gliwice ostrzegają, że taka jednoosobowa lub dwu-trzyosobowa władza bez nadzoru większego gremium to ryzyko. Jeśli jesteś członkiem rady lub zarządu osiedla i z jakiegoś powodu tracisz mandat (np. się przeprowadzasz), od tego zależy, czy twoje miejsce obejmie automatycznie kolejna osoba z wyborów, czy trzeba będzie organizować nowe, powszechne wybory w twoim osiedlu.

To pismo samo jest opinią - Prezydent Miasta Gliwice ocenia negatywnie dwa rozwiązania: wybór zarządu osiedla w sytuacji braku rady osiedla oraz obowiązkowe wybory uzupełniające po wygaśnięciu mandatu. Do trzeciego zapisu - o miesięcznym terminie na stwierdzenie wygaśnięcia mandatu - miasto nie zgłasza sprzeciwu, ale proponuje jego wydłużenie. Do pozostałych, niewymienionych w piśmie fragmentów projektu miasto nie ma żadnych uwag. Pismo nie odnosi się do stanowisk innych instytucji ani miast - w dostępnej treści nie ma innych opinii do tego projektu.

To pismo nie jest projektem ustawy, więc nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami. Miasto Gliwice wskazuje jednak jeden praktyczny skutek finansowy i organizacyjny: gdyby gminy musiały za każdym razem organizować nowe, powszechne wybory po wygaśnięciu mandatu w radzie lub zarządzie osiedla, byłby to - jak pisze miasto - nieadekwatny wysiłek organizacyjny i niepotrzebne koszty dla urzędów gminnych. Dokument nie podaje jednak żadnych konkretnych kwot ani szacunków liczby takich wyborów.

Projekt trafił do konsultacji społecznych, a miasto Gliwice przesłało swoje uwagi 18-19 czerwca 2026 r. Pismo wpłynęło do Kancelarii Sejmu 22 czerwca 2026 r.

Spór dotyczy dwóch konkretnych rozwiązań. Pierwszy to pytanie, czy w osiedlach bez rady osiedla władzę wykonawczą powinien sprawować wąski, kilkuosobowy zarząd - autorzy projektu chcą to umożliwić, a Gliwice uważa to za ryzyko skupienia władzy w zbyt małym gronie bez szerszej reprezentacji mieszkańców. Drugi spór to pytanie, kto powinien decydować o sposobie uzupełniania mandatu w radzie osiedla po jego wygaśnięciu - projekt narzuca gminom obowiązek organizowania nowych wyborów, a Gliwice chce zostawić tę decyzję samorządom w ich własnych statutach.