Do druku nr 2670 - opinia PG

To pismo Prokuratora Generalnego z odpowiedzią na prośbę Kancelarii Sejmu o ocenę senackiego projektu zmian w Kodeksie wyborczym i w ustawie o referendum lokalnym. Prokuratura nie zajmuje stanowiska w większości spraw poruszanych w projekcie, bo leżą one poza jej zadaniami - odnosi się tylko do jednego elementu: sposobu ustalania liczby posłów przypadających na poszczególne okręgi wyborcze.

• Prokurator Generalny popiera pomysł, by liczba posłów przypadających na dany okręg wyborczy zmieniała się co roku automatycznie, razem ze zmianami liczby osób uprawnionych do głosowania - bez konieczności uchwalania w tym celu osobnej ustawy za każdym razem.
• Prokurator Generalny wskazuje jednak lukę: przeliczenie nie uwzględnia Polaków głosujących za granicą i na polskich statkach - ich głosy formalnie trafiają do okręgu obejmującego warszawskie Śródmieście, ale nie są brane pod uwagę przy ustalaniu liczby mandatów w tym okręgu.

Pismo w imieniu Prokuratora Generalnego podpisał Jacek Bilewicz, Zastępca Prokuratora Generalnego, w zastępstwie Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego - w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu o opinię do senackiego projektu.

Jeśli mieszkasz w Polsce i głosujesz w swoim okręgu, celem zmiany jest to, by liczba posłów przypadających na Twój okręg lepiej odpowiadała rzeczywistej liczbie mieszkańców - dziś zdarza się, że taka liczba nie nadąża za zmianami demograficznymi, bo wymaga osobnej ustawy. Jeśli głosujesz za granicą - na przykład pracujesz lub studiujesz poza Polską - Prokurator Generalny zwraca uwagę, że projekt Cię pomija: Twój głos trafia do okręgu warszawskiego Śródmieścia, ale nie liczy się przy ustalaniu, ile mandatów przypada temu okręgowi, więc w praktyce może mieć mniejszą wagę niż głos osoby głosującej w kraju.

To pismo w całości jest opinią Prokuratora Generalnego - innych opinii ani konsultacji do niego nie dołączono. W większości spraw poruszanych w projekcie prokuratura nie przedstawia stanowiska, bo wykraczają one poza jej zadania. Co do zmiany sposobu ustalania liczby posłów w okręgach wyborczych, Prokurator Generalny ocenia ją pozytywnie jako zgodną z konstytucyjną zasadą równości wyborów, ale zgłasza jedno zastrzeżenie: projekt nie uwzględnia głosujących za granicą i na statkach.

To pismo samo w sobie nie zmienia prawa - to opinia, którą Sejm może, ale nie musi uwzględnić w dalszych pracach nad projektem. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji ani szacunków kosztów - to nie jego funkcja. Jeśli posłowie posłuchają uwagi Prokuratora Generalnego, projekt może zostać uzupełniony tak, by objąć również głosy oddane za granicą przy przeliczaniu mandatów. Jeśli nie, nierówność między głosującymi w kraju a za granicą - na którą wskazuje prokuratura - może się utrzymać mimo wprowadzenia nowego, automatycznego mechanizmu.

To opinia do senackiego projektu zmian w Kodeksie wyborczym i ustawie o referendum lokalnym, w chwili wysyłania opinii jeszcze bez nadanego numeru druku sejmowego. Kancelaria Sejmu poprosiła o nią Prokuratora Generalnego 1 czerwca 2026 r., a odpowiedź wpłynęła 15 czerwca 2026 r. Sam projekt (oznaczony już jako druk 2670) jest obecnie na etapie głosowania w Sejmie.

Prokurator Generalny nie odrzuca projektu, ale wprost pisze, że w obecnym kształcie nie w pełni realizuje on konstytucyjną zasadę równości głosów, bo pomija Polaków głosujących za granicą i na statkach. To może stać się punktem spornym w dalszych pracach: albo posłowie uzupełnią przepis o głosy z zagranicy, albo zostawią projekt bez zmian, co - zdaniem prokuratury - utrwali nierówną wagę głosów w zależności od miejsca głosowania.