Senacki projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o referendum lokalnym.

Senat proponuje szeroką zmianę zasad organizacji wyborów w Polsce - w dużej mierze wraca do przepisów sprzed 2018 roku, z drobnymi poprawkami i kilkoma nowymi rozwiązaniami. Bezpośrednim powodem są problemy, jakie wystąpiły przy wydawaniu kart do głosowania i liczeniu głosów w wyborach prezydenckich w 2025 roku, a także trudności z rozpatrywaniem rekordowej liczby protestów wyborczych. Projekt zaostrza wymagania wobec osób zasiadających w komisjach wyborczych, zmienia zasady powoływania komisarzy wyborczych i wprowadza kilkanaście innych poprawek w Kodeksie wyborczym oraz w ustawie o referendum lokalnym, mających - zdaniem autorów - odbudować zaufanie obywateli do systemu wyborczego.

• Mniejsze obwody głosowania: dziś jeden stały obwód może obejmować nawet 4000 mieszkańców, po zmianie maksymalnie 3000 (tylko wyjątkowo, gdy uzasadniają to miejscowe warunki, można pójść do 4000) - ma to skrócić kolejki w lokalach wyborczych.
• Komisarzem wyborczym zostanie tylko sędzia (także w stanie spoczynku, jeśli nie ukończył 70 lat) - dziś może nim być każdy z wyższym wykształceniem prawniczym. Kandydatów zgłaszać będą prezesi sądów apelacyjnych, a nie - jak dotąd - minister spraw wewnętrznych.
• W komisjach okręgowych i rejonowych zasiadać będą wyłącznie czynni adwokaci, radcy prawni i notariusze (dziś wystarczy dyplom prawa), pod przewodnictwem komisarza wyborczego.
• Znika dieta dla mężów zaufania obserwujących przebieg głosowania - ma to zniechęcić osoby zgłaszające się wyłącznie dla zarobku.
• Komitety wyborcze będą mogły zgłaszać kandydatów do komisji obwodowych tylko tam, gdzie faktycznie zarejestrowały listę lub kandydata - dziś zdarzało się, że w komisjach zasiadali przedstawiciele komitetów, które w danym miejscu w ogóle nie startowały.

Projekt wnosi Senat Rzeczypospolitej Polskiej na mocy uchwały z 21 maja 2026 r. W pracach nad nim Senat reprezentuje senator Waldy Dzikowski. Motywacją są nieprawidłowości przy organizacji wyborów prezydenckich w 2025 roku.

Jeśli mieszkasz w gęściej zaludnionej okolicy, Twój obwód głosowania może zostać podzielony na mniejsze - w założeniu krócej poczekasz w kolejce do urny. Jeśli głosujesz za granicą, dowód osobisty będzie traktowany tak samo jak paszport (dziś poza Unią Europejską czasem trzeba mieć paszport), a komisje obwodowe za granicą będą mogły liczyć nawet 16 osób zamiast 12 - to odpowiedź na rosnącą liczbę Polaków głosujących poza krajem. Jeśli planowałeś zgłosić się jako mąż zaufania, licz się z tym, że nie dostaniesz już za to diety - zostanie to funkcją czysto społeczną. Jeśli jesteś adwokatem, radcą prawnym lub notariuszem, możesz zostać powołany do komisji okręgowej lub rejonowej - jeśli masz tylko dyplom prawa bez wykonywania jednego z tych zawodów, stracisz taką możliwość.

Do analizowanego dokumentu nie załączono treści opinii instytucji ani wyników konsultacji społecznych - w uzasadnieniu wskazano jedynie, że nadesłane uwagi i opinie zostały zamieszczone na stronie internetowej Senatu, bez przytoczenia ich treści.

Projekt nie zawiera załączonej treści Oceny Skutków Regulacji (OSR) - uzasadnienie jedynie wskazuje, że skutki społeczne, gospodarcze i finansowe opisano w osobnym dokumencie OSR, którego nie udostępniono w tym druku. Z samej treści projektu wynika, że gminy i Krajowe Biuro Wyborcze będą musiały dostosować liczbę i wielkość obwodów głosowania oraz obsłużyć więcej mniejszych komisji. Państwowa Komisja Wyborcza zyska nowy, coroczny obowiązek ogłaszania liczby posłów wybieranych w każdym okręgu, a prezesi sądów apelacyjnych i ich kolegia - nowe zadanie zgłaszania kandydatów na komisarzy wyborczych. Zniesienie diety dla mężów zaufania oznacza mniejsze wydatki organizatorów wyborów, ale dokument nie podaje konkretnej kwoty oszczędności.

To dopiero początek drogi - Senat 21 maja 2026 r. podjął uchwałę o wniesieniu projektu do Sejmu. Brak jeszcze informacji o terminie pierwszego czytania w Sejmie.