Do druku nr 2670 - opinia PUODO

To pismo, w którym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) ocenia senacki projekt zmiany Kodeksu wyborczego, który ma pozwolić Polakom mieszkającym za granicą łatwiej dopisywać się do spisu wyborców i przechodzić taką samą weryfikację tożsamości jak Polacy głosujący w innym kraju Unii Europejskiej. UODO nie ocenia całego projektu, tylko jeden jego fragment - nowy dostęp konsulów do baz danych - i zgłasza do niego konkretne wątpliwości.

• Projekt daje konsulom dodatkowy dostęp do rejestru dowodów osobistych - dotąd mogli sprawdzać wyborcę tylko w rejestrze PESEL i rejestrze paszportów.
• UODO pyta, czy ten dodatkowy dostęp jest w ogóle potrzebny, skoro dane z dowodów osobistych i tak trafiają automatycznie do rejestru PESEL, do którego konsulowie już mają wgląd.
• Urząd zwraca uwagę na ryzyko: dane wyborców mogłyby być przesyłane do systemów komputerowych placówek dyplomatycznych za granicą, gdzie są trudniej chronione niż na terenie Polski.
• UODO sugeruje, by konsulowie korzystali wyłącznie z Centralnego Rejestru Wyborców, czyli bazy stworzonej właśnie do weryfikacji danych osób głosujących.
• Urząd zaleca, by przed dalszymi pracami sprawdzić (tzw. testem prywatności), czy systemy używane przez konsulów są odporne na cyberataki i wrogie działania z zewnątrz.

Autorem tego pisma jest Prezes UODO Mirosław Wróblewski. Odpowiada nim na wniosek Kancelarii Sejmu, która - zgodnie z przepisami o ochronie danych - musi zapytać UODO o zdanie, zanim projekt dotyczący danych osobowych pójdzie dalej.

To pismo dotyczy przede wszystkim Polaków mieszkających za granicą, którzy chcą głosować w wyborach lub referendach lokalnych. Jeśli mieszkasz na przykład w Niemczech czy Wielkiej Brytanii i zapiszesz się do spisu wyborców u konsula, twoje dane osobowe - w tym te z dowodu osobistego - mogłyby być sprawdzane w większej liczbie systemów niż dziś, w tym za pośrednictwem placówki dyplomatycznej działającej na obcym terytorium. UODO nie mówi, że to na pewno niebezpieczne, ale wskazuje, że warto sprawdzić, czy to poszerzenie dostępu jest naprawdę konieczne, zanim wejdzie w życie.

W dostępnym materiale znajduje się wyłącznie opinia UODO - urząd nie neguje sensu projektu (celu ułatwienia głosowania Polakom za granicą popiera go pośrednio, nie kwestionując go), ale zgłasza konkretne zastrzeżenia do jednego przepisu: uważa, że projektodawca powinien jeszcze raz przemyśleć, czy poszerzanie dostępu konsulów do rejestru dowodów osobistych jest niezbędne, i zaleca wykonanie oceny ryzyka dla bezpieczeństwa danych. UODO zaznacza też, że jego uwagi mają charakter eksperckiej wskazówki, a ostateczną decyzję i odpowiedzialność za zgodność przepisów z prawem ponosi autor projektu. Innych opinii (na przykład Prokuratora Generalnego czy Krajowej Rady Izb Rolniczych) nie ma w tym materiale.

To pismo nie zawiera Oceny Skutków Regulacji ani żadnych wyliczeń kosztów - UODO ocenia wyłącznie ryzyko dla ochrony danych osobowych, nie licząc pieniędzy. Jeśli projektodawca uwzględni uwagi UODO, konsulowie prawdopodobnie zostaną ograniczeni do korzystania z Centralnego Rejestru Wyborców, a przepis o dostępie do rejestru dowodów osobistych może zostać usunięty lub zawężony. Jeśli uwagi zostaną zignorowane, projekt trafi dalej w obecnym kształcie, a konsulowie zyskają szerszy dostęp do danych obywateli - UODO ostrzega, że wiąże się to z dodatkowym ryzykiem wycieku lub nadużycia danych w systemach placówek za granicą.

Pismo powstało 25 czerwca 2026 r. jako odpowiedź UODO na wniosek Kancelarii Sejmu z 1 czerwca 2026 r. o zaopiniowanie senackiego projektu zmian w Kodeksie wyborczym. To standardowy etap konsultacji przed dalszymi pracami komisji sejmowej nad projektem.