Rządowy projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków ze zbycia paliw ciekłych osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 r.

Rząd proponuje wprowadzenie jednorazowego, specjalnego podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych - rafinerii oraz firm importujących paliwo z zagranicy na podstawie zezwolenia (koncesji) - które w 2026 roku zarobiły wyjątkowo dużo na gwałtownym wzroście cen ropy naftowej spowodowanym konfliktem zbrojnym na Bliskim Wschodzie. To zupełnie nowa, osobna ustawa, a nie zmiana istniejących przepisów podatkowych, obowiązująca wyłącznie za okres od 1 marca do 31 grudnia 2026 roku. Projekt złożył rząd.

• Powstaje nowy, jednorazowy podatek w wysokości 60% od nadzwyczajnej części zysku firm produkujących paliwo w rafineriach z ropy naftowej lub sprowadzających paliwo z zagranicy na podstawie koncesji.
• Podatkiem objęty jest tylko okres od 1 marca do 31 grudnia 2026 roku, mimo że sama ustawa zacznie obowiązywać dopiero od 1 sierpnia 2026 roku - część okresu rozliczeniowego jest więc "wsteczna".
• Opodatkowana będzie tylko nadwyżka zysku ponad zwykłą, historyczną marżę sprzedaży z 2025 roku powiększoną o 20%, a nie cały zysk firmy.
• Firmy będą wpłacać miesięczne zaliczki na podatek, a pierwsza wpłata (za okres marzec-lipiec 2026) zostanie rozłożona na cztery raty płatne od września do grudnia 2026 roku.
• Zapłaconego podatku nie będzie można odliczyć od podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) ani od osób prawnych (CIT) - czyli nie obniży on innych podatków płaconych przez firmę.

Projekt złożył rząd. Powodem jest chęć odzyskania części nadzwyczajnych zysków firm paliwowych ze skoku cen ropy po wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie i sfinansowanie osłon cenowych dla obywateli.

Ustawa nie nakłada żadnego obowiązku na zwykłych obywateli ani gospodarstwa domowe - nic nie trzeba zgłaszać ani płacić. Dotyczy wyłącznie dużych firm z branży paliwowej: rafinerii przetwarzających ropę naftową oraz firm importujących paliwo z zagranicy na podstawie koncesji. Jeśli jeździsz samochodem i tankujesz na stacji, możesz zyskać pośrednio - pieniądze z nowego podatku mają zasilić budżet państwa, który w ciągu zaledwie 3 miesięcy 2026 roku wydał około 4,8 mld zł na obniżkę podatku VAT na benzynę i olej napędowy do 8% oraz na utrzymanie maksymalnych cen paliw na stacjach. Dzięki nowym wpływom rządowi łatwiej będzie utrzymać te działania osłonowe. Jeśli prowadzisz firmę transportową albo masz niższe dochody i dużo wydajesz na paliwo - również pośrednio korzystasz na utrzymaniu tych osłon cenowych. Jeśli natomiast jesteś właścicielem lub pracownikiem firmy zajmującej się produkcją czy importem paliw - to właśnie twoja firma może zapłacić nowy podatek, ale tylko od tej części zysku, która przekracza zwykłą, historyczną rentowność.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych - dokument zawiera wyłącznie uzasadnienie przygotowane przez wnioskodawcę (rząd).

Dokumentowi nie towarzyszy odrębna Ocena Skutków Regulacji (OSR) z konkretnym szacunkiem, ile pieniędzy nowy podatek przyniesie do budżetu ani ile firm faktycznie nim zostanie objętych - uzasadnienie nie podaje takiej liczby. Wiadomo natomiast, że w tle stoi konkretny koszt: obniżka VAT na paliwa do 8% oraz redukcja akcyzy do minimum dopuszczonego przez Unię Europejską kosztowały budżet państwa około 4,8 mld zł w ciągu zaledwie 3 miesięcy. Wpływy z nowego podatku mają częściowo zrównoważyć ten ubytek. Dla firm paliwowych oznacza to konkretny, dodatkowy koszt - 60% z nadwyżki zysku ponad próg uznany za "normalny". Dla budżetu państwa oznacza to dodatkowy, choć niewyliczony wprost w dokumencie, dochód. Projekt wprost zaznacza, że nie nakłada żadnych nowych obowiązków na obywateli ani gospodarstwa domowe.

Rządowy projekt ustawy, obecnie przed pierwszym czytaniem w Sejmie. Ma wejść w życie 1 sierpnia 2026 r., a obejmować zyski już od 1 marca 2026 r.

Największą kontrowersją projektu jest to, że podatek ma objąć zyski osiągnięte już od 1 marca 2026 roku, czyli sprzed wejścia ustawy w życie (planowanego na 1 sierpnia 2026 r.) - w praktyce prawo zadziała częściowo wstecz. Zasada, że nowe prawo nie powinno działać wstecz, jest jedną z podstawowych zasad państwa prawa. Rząd broni tego rozwiązania, powołując się na wcześniejsze wyroki Trybunału Konstytucyjnego (TK), według których odstępstwo od tej zasady jest dopuszczalne w wyjątkowych sytuacjach - takich jak nieprzewidziany szok geopolityczny - gdy chodzi o ochronę innych ważnych wartości, np. sprawiedliwości społecznej czy równowagi budżetowej. Krytycy takiego podejścia mogą wskazywać, że firmy nie miały możliwości wcześniej zaplanować swojej działalności, znając te zasady opodatkowania.