Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej.

Rząd proponuje zmiany, które dają Ministrowi Zdrowia, Narodowemu Funduszowi Zdrowia (NFZ) oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) nowe uprawnienia do zbierania i analizowania szczegółowych danych o wynagrodzeniach pracowników wszystkich placówek ochrony zdrowia - tym razem powiązanych z numerem PESEL każdej osoby. Dotychczas dane te były przekazywane w formie zanonimizowanej, co uniemożliwiało rzetelną ocenę faktycznych kosztów pracy, skali wieloetatowości i rzeczywistych zarobków personelu medycznego. Projekt obejmuje wszystkie placówki zdrowotne w Polsce - nie tylko te rozliczające się z NFZ.

• Placówki ochrony zdrowia będą obowiązkowo przekazywać ministrowi zdrowia szczegółowe dane o wynagrodzeniach każdego pracownika - w tym pensję zasadniczą, stawki godzinowe, dodatki, wymiar czasu pracy, formę zatrudnienia i posiadane kwalifikacje zawodowe.
• Dane zostaną powiązane z numerem PESEL pracownika (lub innym dokumentem tożsamości) - wcześniej mogły być anonimowe, bez możliwości przypisania do konkretnej osoby.
• AOTMiT zyskuje podstawę prawną do przetwarzania danych identyfikujących personel medyczny, w tym numerów prawa wykonywania zawodu - czego dotychczas nie mogła legalnie robić.
• Minister zdrowia może wskazać NFZ lub Centrum e-Zdrowia jako odbiorcę tych danych zamiast przyjmować je bezpośrednio.
• Obowiązek dotyczy wszystkich podmiotów leczniczych - nie tylko tych rozliczających się z NFZ, ale też placówek prywatnych niebędących świadczeniodawcami publicznymi.

Projekt złożył rząd (minister właściwy do spraw zdrowia). Bezpośrednią motywacją jest luka prawna uniemożliwiająca AOTMiT analizowanie rzeczywistych kosztów pracy personelu medycznego - według uzasadnienia koszty osobowe stanowiły w 2024 roku aż 65,46% przychodów placówek zdrowia z NFZ.

Dla pacjentów ta zmiana nic bezpośrednio nie oznacza - to regulacja działająca za kulisami, dotycząca przepływu danych między instytucjami. Wyniki analiz mogą jednak wpłynąć na przyszłe decyzje o finansowaniu wynagrodzeń w ochronie zdrowia.

Jeśli jesteś lekarzem, pielęgniarką, ratownikiem medycznym lub pracownikiem niemedycznym szpitala - Twoje zarobki ze wszystkich miejsc pracy (etat, kontrakt, umowa zlecenie) zostaną zsumowane i przypisane do Twojego numeru PESEL. Państwo będzie mogło po raz pierwszy zobaczyć, ile łącznie zarabiasz we wszystkich placówkach jednocześnie.

Jeśli prowadzisz szpital, przychodnię lub prywatną klinikę - będziesz zobowiązany zebrać i przekazać szczegółowe dane kadrowo-płacowe o każdym zatrudnionym na żądanie ministra. Projekt nie precyzuje, jak często takie żądania będą składane ani w jakim dokładnie formacie.

Do projektu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych. Uzasadnienie wskazuje jedynie, że postulat umożliwienia zbierania takich danych był systematycznie zgłaszany podczas rozmów trójstronnych - między stroną rządową, reprezentatywnymi związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców w ochronie zdrowia - jednak bez przytoczenia konkretnych stanowisk tych stron w tekście projektu.

Projekt nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR). Na podstawie uzasadnienia można wskazać następujące praktyczne skutki:

• Placówki ochrony zdrowia będą musiały wdrożyć systemy gromadzenia i przekazywania szczegółowych danych kadrowo-płacowych na żądanie ministra - nowe obciążenie administracyjne, którego kosztów projekt nie szacuje.
• Pracownicy medyczni i niemedyczni zostaną objęci znacznie bardziej szczegółowym monitoringiem wynagrodzeń - ich zarobki ze wszystkich miejsc pracy będą możliwe do zsumowania i analizy przez instytucje państwowe.
• Minister zdrowia, NFZ i AOTMiT zyskają narzędzia do oceny faktycznych kosztów pracy w systemie ochrony zdrowia, skali wieloetatowości oraz różnic między zarobkami z kontraktów a etatów - co ma służyć lepszemu planowaniu finansowania wynagrodzeń.
• Ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu - stosunkowo krótki czas na przygotowanie się do zmian dla placówek zdrowotnych.

Rządowy projekt ustawy na wczesnym etapie prac parlamentarnych. Zmienia dwie obowiązujące ustawy dotyczące finansowania ochrony zdrowia i zasad prowadzenia placówek leczniczych. Zastępuje przepis, który już wcześniej zobowiązywał placówki do przekazywania danych o zatrudnieniu, lecz dopuszczał ich anonimizację - co uniemożliwiało prowadzenie rzetelnych analiz indywidualnych wynagrodzeń.

Projekt może budzić wątpliwości w zakresie ochrony prywatności pracowników medycznych - zbieranie szczegółowych danych płacowych powiązanych z numerem PESEL przez wiele instytucji państwowych jednocześnie (ministerstwo, NFZ, AOTMiT, Centrum e-Zdrowia) to istotne rozszerzenie ingerencji w dane osobowe. Uzasadnienie wskazuje, że przeprowadzono wymaganą przez unijne przepisy o ochronie danych osobowych (RODO) ocenę skutków dla prywatności, lecz jej treść dołączono wyłącznie jako załącznik i nie jest dostępna w projekcie. Nie przedstawiono też stanowisk związków zawodowych ani organizacji pracodawców, mimo że uzasadnienie powołuje się na ich wcześniejsze postulaty w tym temacie.