Do druku nr 2701 - ocena skutków regulacji

Dokument to opinia ekspertów Sejmu (Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji) oceniająca skutki projektu zmiany ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Projekt to inicjatywa sejmowej komisji, a w jej imieniu występuje posłanka Katarzyna Ueberhan. Problem, który ma rozwiązać: prowadzona przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) ogólnopolska wypożyczalnia sprzętu wspomagającego (wózki, aparaty słuchowe, urządzenia) kosztuje bardzo dużo, a mało kto z niej faktycznie korzysta. Projekt zmienia zasady tak, by sprzęt trafiał na własność osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, a nie tylko do wypożyczenia.

Projekt zgłosiła sejmowa komisja - w jej imieniu występuje posłanka Katarzyna Ueberhan. Motywacja: zakończenie kosztownego i mało wykorzystywanego programu wypożyczalni sprzętu PFRON.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, które do tej pory mogły jedynie wypożyczyć sprzęt wspomagający z zasobów PFRON, a po zmianie będą mogły otrzymać go na własność za darmo. Jeśli jesteś osobą z niepełnosprawnością i korzystałeś (albo chciałeś skorzystać) z wypożyczalni - na przykład z wózka ręcznego, aparatu słuchowego czy specjalistycznego oprogramowania - po zmianie możesz dostać taki sprzęt na stałe, bez obowiązku zwrotu. Jeśli jesteś członkiem rodziny osoby z niepełnosprawnością, też możesz zostać objęty tym wsparciem, choć dokument nie precyzuje, kto dokładnie liczy się jako rodzina ani czy liczy się dochód. Jeśli prowadzisz organizację pozarządową, dom pomocy społecznej, szpital publiczny albo jesteś samorządem - możesz nieodpłatnie otrzymać sprzęt, który PFRON i tak by zlikwidował. Osoby niezwiązane z tym systemem wsparcia nie odczują żadnych nowych obowiązków.

Do tego dokumentu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Sąd Najwyższy czy Narodowy Bank Polski. Wcześniej Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji przygotowało własne opinie dotyczące tego projektu - o zgodności z prawem Unii Europejskiej oraz o tym, czy projekt wdraża prawo unijne. W konsultacjach społecznych wzięły udział tylko dwie osoby - obie poparły zmiany, ale nie zgłosiły żadnych uwag ani komentarzy do treści projektu.

Ocena Skutków Regulacji szacuje, że sprzęt kupiony do wypożyczalni kosztował około 95,6 mln zł, a samo jej utrzymanie do końca 2025 r. pochłonęło 7,3 mln zł, z czego 1,9 mln zł to tylko magazynowanie. Do końca 2025 r. z wypożyczalni skorzystało 1964 osób, które wypożyczyły łącznie 2717 sprzętów - a dostępnych było aż 14 555. Samo dostosowanie wózków ręcznych do potrzeb użytkowników kosztowało 2,5 mln zł, czyli 31,4% ceny ich zakupu. Po zmianie PFRON w latach 2027-2028 wyda łącznie 18,1 mln zł na przeglądy i naprawy przekazywanego sprzętu, 1,1 mln zł na magazynowanie i 62 tys. zł na ubezpieczenie - ale w zamian przestanie płacić za działanie nieefektywnej wypożyczalni. Wartość księgowa sprzętu, który formalnie zniknie z majątku Skarbu Państwa, wynosiła na koniec 2025 r. około 22,6 mln zł. Projekt nie wymaga pieniędzy z budżetu państwa - całość finansuje PFRON z własnych środków, a samorządy mogą tylko zyskać, bo dostaną sprzęt bez żadnych kosztów.

To opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji do komisyjnego projektu ustawy, który wcześniej przeszedł już analizę zgodności z prawem Unii Europejskiej (opinie z 12 czerwca 2026 r.).

Autorzy opinii wskazują na poważne wątpliwości: projekt nie definiuje, kogo uznaje się za rodzinę osoby z niepełnosprawnością, ani nie wprowadza kryterium dochodowego, więc sprzęt mógłby trafić także do rodzin, które finansowo go nie potrzebują. Nie ma też jasnych zasad odwołania od decyzji PFRON o przekazaniu albo odmowie przekazania sprzętu, co daje urzędnikom dużą swobodę decyzyjną. Brakuje również przepisu wyjaśniającego, co stanie się z obecną umową między PFRON a Rządową Agencją Rezerw Strategicznych po uchyleniu przepisów, które ją regulowały.