Do druku nr 2703 - opinia NBP.

To pismo to opinia Narodowego Banku Polskiego, podpisana przez prezesa Adama Glapińskiego, na temat poselskiego projektu zmiany Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) oraz Prawa przedsiębiorców. Sejm poprosił NBP o ocenę tego projektu, a bank centralny odpowiedział 25 czerwca 2026 r. Projekt zakłada dodanie nowego powodu, dla którego urząd może nie ukarać firmy za złamanie przepisów - gdy naruszenie jest pierwsze, a firma szybko je usunie. NBP nie neguje samego celu, ale ostrzega, że przepis w tej formie wprowadzi zamieszanie tam, gdzie już dziś obowiązują jasne zasady, na przykład w kontrolach kantorów.

• NBP wskazuje, że projekt wprowadza trzeci - nowy - powód, dla którego urząd może odstąpić od kary: firma narusza przepis po raz pierwszy i w wyznaczonym terminie usuwa skutki naruszenia oraz informuje o tym odpowiednie instytucje.
• Bank centralny ocenia, że ten nowy przepis kolidowałby z jego własną praktyką kontrolną wobec kantorów, opartą na Prawie przedsiębiorców i Prawie dewizowym, gdzie NBP już teraz wydaje zalecenia pokontrolne z terminem na usunięcie nieprawidłowości.
• NBP zauważa, że projekt wyłącza spod nowego przepisu szereg innych ustaw szczególnych, ale nie ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, na podstawie której NBP karze m.in. kantory.
• Bank centralny krytykuje użyte w projekcie pojęcie "poważne naruszenie" jako zbyt nieprecyzyjne, co utrudni ocenę, kiedy odstąpić od kary, a kiedy ją nałożyć.
• NBP proponuje konkretną poprawkę: jeśli prace nad projektem będą kontynuowane, dopisać ustawę o praniu pieniędzy do listy ustaw wyłączonych spod nowego przepisu.

Tę opinię przygotował i podpisał prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński, w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu. Sam projekt zmiany Kpa złożyli posłowie, a NBP ocenia go z perspektywy własnych postępowań kontrolnych wobec przedsiębiorców, w tym kantorów.

Ten projekt nie dotyka bezpośrednio większości obywateli, ale ma znaczenie dla firm, które są kontrolowane przez urzędy administracyjne - w tym piśmie chodzi konkretnie o kantory, czyli punkty wymiany walut. Jeśli prowadzisz kantor i podczas kontroli NBP okaże się, że po raz pierwszy naruszyłeś przepisy (na przykład dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy), to dziś zasady odstąpienia od kary są jasno opisane w jednej ustawie. Gdyby wejście w życie spornego przepisu Kpa nie uwzględniło uwag NBP, mogłoby się zdarzyć, że urząd i przedsiębiorca nie będą wiedzieć, którą z dwóch podobnych, ale niejednakowych regulacji zastosować - co w praktyce oznacza więcej niepewności i możliwych spraw spornych, a nie mniej.

W dostępnym materiale jest to jedyna opinia dotycząca tego fragmentu projektu - stanowisko Narodowego Banku Polskiego. Bank centralny nie odrzuca całego projektu, ale zgłasza konkretne, merytoryczne zastrzeżenia: ostrzega przed kolizją nowego przepisu z zasadami kontroli kantorów, wskazuje na nieprecyzyjność pojęcia "poważne naruszenie" oraz proponuje wprost poprawkę - wyłączenie ustawy o praniu pieniędzy spod nowego przepisu. Do tego dokumentu nie dołączono opinii innych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

To pismo jest opinią, nie Oceną Skutków Regulacji, więc nie zawiera szacunków kosztów, liczby firm objętych zmianą ani wpływu na budżet. Z treści wynika jednak konkretny, praktyczny skutek: jeśli projekt zostanie przyjęty bez uwzględnienia uwag NBP, w postępowaniach kontrolnych banku centralnego mogą obowiązywać jednocześnie dwa różne, nie do końca zgodne ze sobą zestawy zasad odstępowania od kary - jeden z ustawy o praniu pieniędzy, drugi z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem NBP nie poprawi to jakości postępowań, a tylko doda przepisom zbędne powtórzenie tej samej regulacji.

Kancelaria Sejmu poprosiła NBP o opinię pismem z 8 czerwca 2026 r., a bank centralny odpowiedział 25 czerwca 2026 r. Poselski projekt zmiany Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa przedsiębiorców jest na etapie zbierania opinii przed dalszymi pracami w Sejmie.

Spór nie jest polityczny, lecz merytoryczny. Autorzy projektu chcą dać przedsiębiorcom więcej szans na uniknięcie kary za drobne, pierwsze naruszenie przepisów - to ma odciążyć firmy i uczynić kontrole mniej represyjnymi. NBP nie kwestionuje tego celu, ale uważa, że w praktyce przepis wejdzie w konflikt z już obowiązującymi, bardziej szczegółowymi zasadami dotyczącymi kar za pranie pieniędzy, i proponuje, by tę jedną ustawę po prostu wyłączyć z nowej regulacji.