Do druku nr 2703 - opinia NSZZ Solidarność

To pismo to opinia NSZZ 'Solidarność' w sprawie poselskiego projektu ustawy, który dotyczy kontroli prowadzonych wobec firm. Projekt, złożony przez posłów Konfederacji, ma wprowadzić zasadę, że przedsiębiorca łamiący przepisy po raz pierwszy nie dostaje kary, tylko obowiązek naprawienia nieprawidłowości. Komisja Krajowa związku uznała ten pomysł za zły dla pracowników i 7 lipca 2026 r. przesłała swoje stanowisko do Sejmu.

• Opiniowany projekt wprowadza ogólną zasadę: przy pierwszym naruszeniu przepisów przez firmę urząd odstępuje od kary, żądając wcześniej tylko usunięcia nieprawidłowości.
• NSZZ 'Solidarność' ocenia ten pomysł negatywnie i przekazuje swoje zastrzeżenia posłom pracującym nad projektem.
• Związek wskazuje, że przewidziane w projekcie wyjątki od tej zasady nie usuwają ryzyka, że kontrole państwowe staną się mniej skuteczne.
• Zdaniem Solidarności naruszenia dotyczące prawa pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia mogą być poważne już za pierwszym razem, więc nie da się z góry uznać, że pierwsze naruszenie jest zawsze drobne.

Jeśli pracujesz na etacie, to zmiana dotyczy Ciebie pośrednio - chodzi o to, jak surowo urzędy (np. inspekcja pracy) traktują firmy łamiące przepisy dotyczące zatrudnienia, wypłat czy bezpieczeństwa w pracy. Jeśli projekt wejdzie w życie bez poprawek, firma przyłapana pierwszy raz na złamaniu takich przepisów - zdaniem związku - może uniknąć kary i dostać czas na naprawę błędów, zamiast ponieść konsekwencje od razu.

Jeśli prowadzisz własną firmę, ten projekt (nie samo pismo związku) może Cię dotyczyć bezpośrednio - to Ty jesteś adresatem proponowanej 'żółtej kartki' za pierwsze uchybienie. Solidarność uważa jednak, że dla niektórych naruszeń, zwłaszcza tych dotyczących zatrudnianych przez Ciebie osób, taka pobłażliwość nie powinna obowiązywać.

Jedyną opinią zawartą w tym piśmie jest stanowisko samego NSZZ 'Solidarność' - związek ocenia projekt negatywnie. Prezydium Komisji Krajowej podkreśla, że naruszenia przepisów prawa pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia mogą wywoływać poważne skutki już przy pierwszym stwierdzonym przypadku, więc nie można zakładać, że pierwsze naruszenie jest zawsze błahe. Zdaniem związku projekt nie zachowuje właściwej równowagi między interesem przedsiębiorców a ochroną pracowników i osłabia funkcję odstraszającą prawa. Do tego pisma nie dołączono opinii innych instytucji ani organizacji.

To pismo nie jest samą ustawą, więc nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to głos jednego związku zawodowego przekazany posłom pracującym nad projektem. Jeśli Sejm uwzględni uwagi Solidarności, projekt może zostać zmieniony tak, by nie ograniczać kar za naruszenia dotyczące pracowników. Jeśli projekt przejdzie bez zmian, zdaniem związku kontrole państwowe - na przykład prowadzone przez inspekcję pracy - mogą stać się mniej skuteczne, bo przy pierwszym wykrytym naruszeniu firma dostanie czas na poprawę zamiast kary.

Spór dotyczy tego, jak traktować firmy przy pierwszym złamaniu przepisów. Autorzy projektu (Konfederacja) chcą złagodzić podejście urzędów do przedsiębiorców i ograniczyć kary za drobne, pierwsze uchybienia. NSZZ 'Solidarność' sprzeciwia się temu, argumentując, że osłabi to ochronę pracowników i skuteczność kontroli przestrzegania prawa pracy.