Do druku nr 2703 - ocena skutków regulacji

To opinia ekspertów Sejmu sprawdzająca, czy twórcy projektu zmieniającego zasady karania firm rzetelnie oszacowali jego skutki prawne, społeczne i finansowe, zanim projekt trafi do dalszych prac.

• Eksperci potwierdzają, że projekt wprowadza zasadę pierwszego ostrzeżenia - firma nie zapłaci kary za pierwsze naruszenie przepisu związanego z działalnością, jeśli je naprawi w wyznaczonym terminie.
• Zwracają uwagę, że część użytych w projekcie pojęć (np. kiedy naruszenie jest rażące) jest niejasna i może być różnie interpretowana przez poszczególne urzędy.
• Stwierdzają, że autorzy projektu nie podali, ile firm i ile pieniędzy dotyczyłaby ta zmiana, dlatego nie da się dokładnie policzyć jej skutków finansowych.

Opinię przygotowało Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu na polecenie Marszałka Sejmu - to obowiązkowa, niezależna ocena projektu zgłoszonego przez posłów, a nie przez rząd.

Jeśli prowadzisz firmę i pierwszy raz naruszysz przepis związany z działalnością, urząd ma najpierw dać ci szansę na naprawienie błędu zamiast od razu karać. Dotyczy to blisko 2,9 mln przedsiębiorstw i około 9,5 tys. urzędów, które mogą nakładać kary.

Narodowy Bank Polski zwrócił uwagę, że projekt może pogłębić rozproszenie przepisów dotyczących kar w innych obszarach prawa. We wcześniejszej własnej opinii Biuro Ekspertyz Sejmu zastrzegło, że nowe przepisy nie mogą osłabiać kar, których wymaga prawo Unii Europejskiej tam, gdzie muszą one być skuteczne i odstraszające. W konsultacjach społecznych wzięło udział niewiele osób - złożono 7 ankiet i 10 ogólnikowych komentarzy, bez szczegółowych uwag do treści projektu.

Wpływy budżetu i gmin z kar dla firm mogą czasowo spaść, ale autorzy projektu nie podali żadnych liczb ani terminów. Korzyści dla firm są prawdopodobne, ale nie da się ich wycenić w złotówkach.

Opinię sporządzono 23 lipca 2026 r. na etapie prac nad poselskim projektem ustawy, zanim trafi on do dalszego rozpatrywania przez Sejm - to obowiązkowy element procedury przewidziany regulaminem Sejmu.

Twórcy projektu chcą dać firmom pewność, że za drobny, pierwszy błąd nie zapłacą karą. Eksperci Sejmu ostrzegają jednak, że niejasne pojęcia użyte w projekcie - na przykład kiedy naruszenie jest "rażące" albo grozi "znacznymi" stratami - mogą w praktyce prowadzić do sporów z urzędami i niejednolitego stosowania przepisu, co osłabiłoby zamierzony efekt zmiany.