Do druku nr 2748 - ocena skutków regulacji

Projekt zmienia ustawę o ochronie zwierząt tak, by każda gmina musiała w swoim rocznym planie opieki nad bezdomnymi zwierzętami zapisać, że wolontariusze mają zapewniony dostęp do schroniska - niezależnie od tego, czy prowadzi je gmina, fundacja, stowarzyszenie czy firma prywatna. Projekt złożyła grupa posłów. Powodem jest to, że dziś podmiot prowadzący schronisko sam decyduje, czy wpuścić ochotnika, i czasem odmawia, co - zdaniem wnioskodawców - ogranicza społeczną kontrolę nad tym, co dzieje się za bramą schroniska, oraz utrudnia dodatkową opiekę nad zwierzętami i promocję adopcji. Dokument, który analizujemy, to opinia Biura Ekspertyz Sejmu oceniająca skutki tego projektu, a nie sam projekt.

• Dziś: podmiot prowadzący schronisko (gmina, fundacja, firma) sam decyduje, czy wpuścić wolontariusza, i może odmówić bez podania przyczyny. Po zmianie: gminny program opieki nad zwierzętami musi zawierać zapewnienie dostępu wolontariuszy do schroniska na ich wniosek, bez względu na to, kto je prowadzi.
• Obowiązek dotyczy wszystkich schronisk biorących udział w realizacji zadania gminy - także tych prowadzonych przez firmy prywatne wygrywające przetargi.
• Jeśli rada gminy pominie ten punkt w swoim programie, cała uchwała może zostać uznana za nieważną - tak jak dziś przy pominięciu innych obowiązkowych elementów programu.
• Projekt nie mówi wprost, jak ma wyglądać wniosek wolontariusza, kto go rozpatruje ani czy schronisko może odmówić z powodów bezpieczeństwa - te szczegóły mają dopiero powstać w praktyce, w regulaminach schronisk.
• Ustawa ma zacząć obowiązywać dwa tygodnie po ogłoszeniu.

Jeśli chcesz zostać wolontariuszem w schronisku dla zwierząt w swojej gminie, po zmianie przepisów będziesz mógł powołać się na to, że gmina ma obowiązek zapisać w swoim programie zapewnienie ci dostępu - również gdy schronisko prowadzi firma prywatna, a nie sama gmina. W praktyce nie oznacza to jednak, że każdy zgłaszający się od razu dostanie się do pracy ze zwierzętami - projekt nie precyzuje, jak ma wyglądać wniosek ani czy placówka może odmówić ze względów bezpieczeństwa. Jeśli prowadzisz firmę, która na zlecenie gminy zarządza schroniskiem, będziesz musiał przygotować regulamin wolontariatu i liczyć się z większą obecnością osób z zewnątrz na terenie placówki. Jeśli mieszkasz w gminie i płacisz podatki finansujące schronisko, zmiana ma dać ci większą pewność, że nikt nie ukrywa tego, co się tam dzieje ze zwierzętami. Projekt nie wprowadza żadnych kar za łamanie tego obowiązku.

Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu - autor tej opinii - wskazuje poważne wątpliwości interpretacyjne: projekt nie precyzuje, czy każdy wolontariusz musi zostać wpuszczony, ani jaką formę ma mieć jego wniosek, choć uzasadnienie projektu zakłada, że schroniska będą musiały przygotować regulamin wolontariatu - czego przepisy wprost nie nakazują. Związek Powiatów Polskich ocenia projekt krytycznie, twierdząc, że nakłada obowiązek przyjęcia praktycznie każdego, kto złoży wniosek, co jego zdaniem koliduje z ogólną ustawą o wolontariacie i pomija konieczną ocenę ryzyka przy dopuszczaniu ochotników do pracy ze zwierzętami. W konsultacjach społecznych wzięło udział 145 osób - zdecydowana większość (134) uznała projekt za potrzebny lub bardzo potrzebny, ale samo rozwiązanie poparło już tylko 100 osób, część wskazywała na ryzyko chaosu prawnego i brak sankcji za nieprzestrzeganie przepisu.

Skutki prawne: rady gmin będą musiały co roku uwzględniać w programie opieki nad zwierzętami zapewnienie dostępu wolontariuszy - pominięcie tego punktu może unieważnić cały program. Skutki społeczne: zmiana ma zwiększyć społeczną kontrolę nad schroniskami, ale opinia zaznacza, że organizacje pozarządowe już dziś mają w tym systemie ważną rolę, a prawdziwym problemem bywa brak nadzoru nad tym, czy gminy w ogóle rzetelnie realizują swoje programy. Skutki finansowe: dokument wprost stwierdza, że projekt nie wpłynie na budżet państwa ani budżety gmin. Skutki gospodarcze: bezpośrednio żadnych, ale pośrednio projekt może zwiększyć popyt na usługi weterynaryjne, szkolenia dla wolontariuszy i produkty dla zwierząt - autorzy zaznaczają jednak brak wiarygodnych danych, by ocenić skalę tego efektu, oraz sygnalizują ryzyko, że małe prywatne schroniska mogą się zamykać na rzecz droższych w utrzymaniu placówek gminnych. Obciążenia administracyjne: gminy i podmioty prowadzące schroniska, w tym firmy prywatne, będą musiały przygotować lub zaktualizować regulaminy dotyczące wolontariuszy, co oznacza dodatkową pracę organizacyjną, choć nie nakłada nowych obowiązków wprost na przedsiębiorców.

Związek Powiatów Polskich ocenia projekt krytycznie - twierdzi, że nakłada na schroniska obowiązek przyjęcia praktycznie każdego, kto złoży wniosek o wolontariat, co jego zdaniem koliduje z ogólną ustawą o wolontariacie i pomija konieczną ocenę ryzyka przy dopuszczaniu ochotników do pracy ze zwierzętami. Z drugiej strony w konsultacjach społecznych zdecydowana większość uczestników (134 ze 145) uznała zmianę za potrzebną, wskazując, że dziś zdarzają się przypadki zakazywania wolontariatu w schroniskach finansowanych z podatków mieszkańców. Część głosów ostrzegała jednak, że bez dokładniejszych przepisów zmiana może być łatwa do obejścia i sprowadzić się do pozornego wolontariatu bez realnej kontroli nad schroniskami.