Do druku nr 2748 - opinia RDPP

To pismo to oficjalna opinia Rady Działalności Pożytku Publicznego - zespołu doradczego przy rządzie, w którym zasiadają między innymi przedstawiciele organizacji społecznych - na temat poselskiego projektu zmiany ustawy o ochronie zwierząt. Projekt, który ocenia Rada, ma wprowadzić obowiązek wpuszczania wolontariuszy do schronisk dla zwierząt na ich prośbę, niezależnie od tego, czy schronisko prowadzi gmina, fundacja czy firma prywatna. Rada popiera ten kierunek zmian, ale zwraca uwagę, że sam projekt trzeba jeszcze dopracować, żeby przepisy dało się w praktyce wyegzekwować, a nie żeby zostały martwym zapisem.

• Rada popiera pomysł, by wolontariusz mógł wejść do schroniska dla zwierząt na własne żądanie - także wtedy, gdy schronisko prowadzi firma prywatna, a nie tylko gmina czy organizacja społeczna.
• Rada chce, żeby dokładnie zapisano, kto może być wolontariuszem w schronisku i jakie ma mieć przeszkolenie - zwłaszcza z zasad bezpieczeństwa i łagodnego obchodzenia się ze zwierzętami.
• Rada proponuje prowadzenie rejestru wolontariuszy przez instytucję inną niż samo schronisko, żeby nikt nie mógł udawać wolontariusza tylko na papierze.
• Rada rekomenduje obowiązkowy regulamin wolontariatu w każdym schronisku - z zasadami bezpieczeństwa, organizacji pracy i dostępu do danych osobowych podopiecznych.
• Rada chce precyzyjnie określić, co wolno wolontariuszowi w schronisku: oglądać zwierzęta i oceniać ich stan zdrowia, spacerować z nimi, robić zdjęcia i filmy do adopcji oraz pytać o leczenie, zgony, eutanazję czy ucieczki zwierząt.

Opinię przyjęła Rada Działalności Pożytku Publicznego, ciało doradcze przy rządzie z udziałem organizacji pozarządowych. Przekazała ją Kancelaria Premiera do Sejmu i klubu, który złożył projekt.

Ta opinia dotyczy przede wszystkim ludzi, którzy chcą albo już pomagają jako wolontariusze w schroniskach dla zwierząt, a także osób i firm, które takie schroniska prowadzą.

Jeśli jesteś wolontariuszem albo chcesz nim zostać: projekt, gdyby wszedł w życie w kształcie popieranym przez Radę, dałby ci prawo wejścia do schroniska na twoją prośbę - również wtedy, gdy schronisko prowadzi firma prywatna, a nie gmina. Rada chce jednak najpierw jasno określić, kto może zostać wolontariuszem i jakie przejdzie przeszkolenie, więc w praktyce może się to wiązać z obowiązkowym kursem albo wpisem do niezależnego rejestru wolontariuszy.

Jeśli prowadzisz schronisko dla zwierząt - także jako firma, nie tylko jako gmina czy fundacja: musisz liczyć się z tym, że będziesz zobowiązany wpuszczać wolontariuszy na ich żądanie i stworzyć pisemny regulamin określający zasady ich pracy oraz dostęp do danych osobowych podopiecznych zwierząt.

Rada Działalności Pożytku Publicznego pozytywnie ocenia sam pomysł zmiany, ale zgłasza szereg zastrzeżeń: brakuje jasnej definicji, kim jest wolontariusz w schronisku, nie ma pomysłu na system rejestracji wolontariuszy niezależny od samego schroniska, a pojęcie dostępu do schroniska jest na tyle ogólne, że mogłoby być czytane zarówno jako nieograniczone prawo ingerencji wolontariusza we wszystko, jak i pretekst do blokowania go przez zarządzających schroniskiem. Do tego pisma nie dołączono innych opinii instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Do tego pisma nie dołączono Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie wiadomo, ile dokładnie będzie kosztować wdrożenie zmian ani ile schronisk i wolontariuszy realnie obejmie nowy obowiązek. Jeśli projekt wejdzie w życie zgodnie z zaleceniami Rady, schroniska - także prywatne - będą musiały ustalić pisemny regulamin wolontariatu i dopuścić niezależną rejestrację wolontariuszy, co oznacza dla nich dodatkowe obowiązki organizacyjne. Dla samych zwierząt w schroniskach oznaczałoby to więcej kontaktu z ludźmi (spacery, socjalizacja) i większą społeczną kontrolę nad tym, jak są traktowane.

Projekt ustawy, którego dotyczy ta opinia, jest obecnie na etapie prac w komisji sejmowej - skierowano go tam w połowie lipca 2026 r. Opinia Rady ma pomóc posłom dopracować przepisy przed dalszymi pracami nad projektem.