Senacki projekt ustawy o organach właściwych i postępowaniach w sprawach reklamy politycznej oraz odpowiedzialności za naruszenie obowiązków w tych sprawach.

Senat proponuje zupełnie nową ustawę, bo od października 2025 roku w całej Unii Europejskiej obowiązują wprost przepisy o przejrzystości reklamy politycznej, a Polska wciąż nie ma prawa mówiącego, kto ma tego pilnować i kto może karać za łamanie zasad. Projekt wskazuje, że główną rolę odgrywa Państwowa Komisja Wyborcza, wspierana przez kilka wyspecjalizowanych urzędów, a przy okazji zmienia sześć innych ustaw (m.in. kodeks postępowania cywilnego, ustawę o radiofonii i telewizji, kodeks wyborczy oraz ustawę o ochronie danych osobowych), żeby dopisać do nich nowe zadania tych urzędów. Autorem projektu jest Senat, a nie rząd czy posłowie - projekt trafia teraz do Sejmu.

• Dziś żaden polski urząd nie ma jasno przypisanego zadania pilnowania unijnych zasad przejrzystości reklamy politycznej, mimo że obowiązują one od października 2025 roku. Po zmianie Państwowa Komisja Wyborcza staje się głównym koordynatorem (tzw. krajowym punktem kontaktowym) i może nakładać kary, a trzy inne urzędy - Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - kontrolują swoje branże: telekomunikację, media i pozostałe firmy.
• Za łamanie zasad reklamy politycznej (np. brak informacji kto zapłacił za reklamę, brak jej archiwizacji, nieprawidłowe kierowanie reklamy do wybranych osób) grozi kara finansowa do 6% rocznego przychodu firmy w Polsce, a dla firm działających też za granicą - do 6% przychodu światowego.
• W czasie kampanii wyborczej, referendalnej i ciszy przedwyborczej jedynym nadzorcą staje się Państwowa Komisja Wyborcza - inne urzędy w tym okresie się nie angażują, żeby uniknąć sporów o to, kto ma prawo działać.
• Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zajmuje się wyłącznie sprawami kierowania reklamy politycznej do konkretnych osób na podstawie ich danych osobowych i może sam nakładać kary w tym wąskim zakresie.
• Firma lub polityk ukarani przez Państwową Komisję Wyborczą będą mogli odwołać się w ciągu 14 dni do wyspecjalizowanego sądu (Sąd Okręgowy w Warszawie zajmujący się m.in. sprawami konkurencji) - kodeks postępowania cywilnego dostaje nowy, osobny opis takiego postępowania, z możliwością ugody i wstrzymania kary do czasu wyroku.

Jeśli jesteś zwykłym wyborcą i widzisz reklamy polityczne w internecie, telewizji czy na plakatach, ustawa ma sprawić, że każda taka reklama będzie musiała jasno pokazywać, kto za nią zapłacił i dlaczego akurat Tobie się wyświetliła (np. na podstawie Twojego miejsca zamieszkania czy zainteresowań). Jeśli uznasz, że reklama łamie te zasady, będziesz mógł - jako osoba fizyczna - zgłosić to do właściwego urzędu, a ten będzie musiał sprawę wszcząć.

Jeśli prowadzisz firmę zajmującą się reklamą polityczną, jesteś sztabem wyborczym, partią albo platformą internetową publikującą taką reklamę, nowe przepisy nakładają na Ciebie konkretne obowiązki (informowanie o sponsorze, archiwizacja reklam, ograniczenia w kierowaniu reklamy do wybranych grup) pod groźbą kary finansowej sięgającej nawet 6% rocznego przychodu firmy.

Jeśli pracujesz w mediach nadzorowanych przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji albo w firmie telekomunikacyjnej nadzorowanej przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, to właśnie te urzędy - a nie na przykład Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - będą kontrolować przestrzeganie zasad w Twojej branży.

Do przekazanego tekstu druku nie dołączono treści konkretnych opinii instytucji - uzasadnienie wskazuje jedynie, że w toku prac wysłuchano przedstawicieli zainteresowanych urzędów oraz strony społecznej i że nadesłane opinie są opublikowane osobno na stronie internetowej Senatu. Jedynym cytowanym źródłem jest pismo Państwowej Komisji Wyborczej z 10 kwietnia 2026 roku, w którym Komisja opisywana jest jako neutralny politycznie najwyższy urząd wyborczy - autorzy powołują się na ten fragment jako jeden z argumentów za powierzeniem Komisji głównej roli w nowym systemie.

Do analizowanego tekstu nie dołączono treści Oceny Skutków Regulacji (OSR) - uzasadnienie tylko wspomina, że szacunki skutków społecznych, gospodarczych i finansowych opisano osobno, na stronie internetowej Senatu, więc nie da się podać konkretnych kwot ani liczby spraw, jakich można się spodziewać. Jakościowo: nowe zadania i koszty obsługi spraw spadną na kilka urzędów - Państwową Komisję Wyborczą, Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Krajową Radę Radiofonii i Telewizji oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych - a także na sąd ochrony konkurencji i konsumentów, który zyska nowy rodzaj spraw odwoławczych. Firmy i politycy prowadzący kampanie reklamowe poniosą koszt dostosowania się do nowych obowiązków, a ci, którzy je złamią - koszt kar sięgających 6% rocznego przychodu. Wpływy z kar zasilą budżet państwa, ale ich przewidywana wysokość nie jest w dokumencie podana.