Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz niektórych innych ustaw.

Rząd chce, żeby sądy mogły sprawdzać, czy plany gospodarki leśnej - dokumenty określające, gdzie i ile drzew można wyciąć w lasach należących do państwa i gmin - są zgodne z prawem. Dziś organizacje ekologiczne nie mają takiej możliwości, za co Polska została ukarana przez unijny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Projekt wprowadza też zakaz wycinki drewna bez zatwierdzonego planu, obowiązkowe konsultacje z mieszkańcami przy tworzeniu tych planów oraz wyższe kary za nielegalną wycinkę we własnym lesie.

• Organizacje ekologiczne i organizacje pracodawców zyskują prawo zaskarżenia do sądu decyzji zatwierdzającej plan gospodarki leśnej - dziś takiej możliwości nie ma, co Polska przegrała przed unijnym Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
• Zatwierdzenie planu urządzenia lasu stanie się formalną, zaskarżalną do sądu decyzją urzędu - dziś sądy spierały się, czy w ogóle jest to możliwe.
• Znika możliwość wycinki drewna bez zatwierdzonego planu lub niezgodnie z nim - wyjątkiem pozostają sytuacje ratujące życie, zdrowie lub mienie oraz usuwanie szkód po pożarze czy wichurze.
• Powstaje obowiązek konsultowania planów z mieszkańcami: każdy będzie mógł zgłosić uwagi do projektu planu, wziąć udział w spotkaniu informacyjnym i zobaczyć, jak urząd odniósł się do jego uwagi.
• Rośnie górna granica kary za nielegalną wycinkę we własnym lesie - do 30 000 zł grzywny.

Projekt złożył rząd. Powodem jest wykonanie dwóch wyroków unijnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które uznały, że Polska nie daje organizacjom ekologicznym prawa zaskarżania planów wycinki lasów do sądu.

Większość zmian dotyczy lasów należących do państwa (Lasy Państwowe) oraz lasów gminnych - tam, gdzie plany wycinki musi zatwierdzać minister środowiska lub starosta. Jeśli mieszkasz w pobliżu takiego lasu, zyskujesz prawo zgłaszania uwag do planu wycinki, zanim zostanie on zatwierdzony, oraz możliwość udziału w spotkaniu, na którym leśnicy tłumaczą swoje plany. Jeśli działasz w organizacji ekologicznej prowadzącej działalność w ochronie przyrody od co najmniej 24 miesięcy, po raz pierwszy będziesz mógł zaskarżyć do sądu decyzję zatwierdzającą plan wycinki - nawet jeśli wcześniej nie brałeś udziału w sprawie. Jeśli jesteś właścicielem prywatnego lasu, zmiany dotyczą cię w mniejszym stopniu, ale zyskujesz ochronę przed odpowiedzialnością za wypadki w lesie spowodowane siłami przyrody (np. powalone przez wiatr drzewo), o ile nie było to twoją winą. Jeśli prowadzisz gospodarkę leśną bez ważnego planu i zostaniesz na tym przyłapany, grozi ci wyższa grzywna niż dotychczas.

Do przekazanej treści druku nie dołączono odrębnej Oceny Skutków Regulacji z wyliczonymi kwotami - uzasadnienie zaznacza jedynie, że zmiana nie dotyczy praw i obowiązków majątkowych firm i nie wpłynie na działalność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Jakościowo: właściciele lasów państwowych i gminnych będą musieli szybciej - co najmniej 3 miesiące przed końcem obowiązywania starego planu - składać wniosek o nowy plan, co ma zlikwidować obecną lukę, gdy przez pewien czas żaden plan nie obowiązuje. Dla planów już przygotowywanych przewidziano 6 miesięcy na złożenie ich jeszcze według starych zasad, żeby nie zatrzymać nagle wycinki drewna w całym kraju. Sądy administracyjne mogą zyskać więcej spraw do rozpatrzenia, bo organizacje ekologiczne będą mogły częściej zaskarżać decyzje zatwierdzające plany. Nowy obowiązek składania analizy wykonania planu wejdzie w życie od 1 stycznia 2027 roku.

To rządowy projekt zmiany ustawy o lasach, zgłoszony w odpowiedzi na dwa wyroki unijnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 2018 i 2023 roku. W przekazanej treści druku brak informacji o obecnym etapie prac w Sejmie.

Sam projekt przyznaje, że wprowadza napięcie między prawem własności lasu, chronionym konstytucyjnie, a obowiązkiem dbania o środowisko. Więcej wymogów - dodatkowe zgody urzędów, konsultacje z mieszkańcami, możliwość zaskarżenia planu do sądu przez organizacje ekologiczne - może wydłużyć i skomplikować przygotowanie planu wycinki, na co mogą narzekać leśnicy i właściciele lasów. Z drugiej strony organizacje ekologiczne zyskują realne narzędzie kontroli, czego od lat domagały się unijny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Najwyższa Izba Kontroli (NIK).