Do druku nr 2802 - opinia KRN

Krajowa Rada Notarialna, czyli samorząd zawodowy notariuszy, przesłała do Sejmu opinię na temat poselskiego projektu zmian w przepisach o postępowaniu karnym. Notariusze generalnie chwalą pomysł wzmocnienia ochrony tajemnicy notarialnej - także w drobnych sprawach karnych, tzw. sprawach o wykroczenia. Jednocześnie zauważają, że projekt daje adwokatom i radcom prawnym dodatkową ochronę przy przeszukaniach ich biur oraz przy zawieszaniu w wykonywaniu zawodu, ale pomija notariuszy - i domagają się, by objąć ich identyczną ochroną.

• Krajowa Rada Notarialna popiera wzmocnienie ochrony tajemnicy notarialnej w sprawach o drobne przewinienia (wykroczenia).
• Żąda, by przy przeszukaniu kancelarii notarialnej obowiązkowo zawiadamiać prezesa izby notarialnej i dopuszczać go (lub wskazaną przez niego osobę) do udziału w tej czynności - tak jak już przewidziano dla adwokatów i radców prawnych.
• Domaga się, by decyzję o zawieszeniu notariusza w wykonywaniu zawodu w toku śledztwa mógł podejmować wyłącznie sąd, a nie na przykład sam prokurator - identycznie jak w przypadku adwokatów i radców prawnych.
• Proponuje konkretne brzmienie przepisu, które wprost wymienia notariusza obok adwokata i radcy prawnego.

Opinię przesłała Krajowa Rada Notarialna - organ samorządu zawodowego notariuszy - podpisaną przez prezesa Aleksandra Szymańskiego, w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu o zaopiniowanie poselskiego projektu zmian w przepisach o postępowaniu karnym.

Opinia dotyczy przede wszystkim samych notariuszy oraz - pośrednio - ich klientów, czyli każdego, kto podpisywał akt notarialny: kupując mieszkanie, sporządzając testament czy zakładając spółkę. Jeśli jesteś notariuszem: gdyby Sejm uwzględnił postulat Rady, przeszukanie twojej kancelarii przez śledczych musiałoby odbywać się w obecności przedstawiciela samorządu notarialnego, a zawieszenie cię w wykonywaniu zawodu mogłoby zarządzić wyłącznie sąd, nie sam prokurator. Jeśli jesteś klientem notariusza: twoje dokumenty i informacje mu powierzone (np. dane o majątku, treść testamentu) zyskałyby dodatkową ochronę przed ujawnieniem przy okazji przeszukania kancelarii - podobnie jak już chroni się dokumenty u adwokata czy radcy prawnego.

Do tego etapu prac dotarła jedna opinia zewnętrzna - od Krajowej Rady Notarialnej. Rada częściowo popiera projekt, aprobując wzmocnienie ochrony tajemnicy notarialnej w sprawach o wykroczenia, ale zgłasza wyraźne zastrzeżenie: projekt pomija notariuszy tam, gdzie chroni już adwokatów i radców prawnych przy przeszukaniach kancelarii oraz przy zawieszaniu w zawodzie, i domaga się uzupełnienia przepisów o notariuszy. Innych opinii - na przykład Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy stanowiska rządu - nie dołączono do tego dokumentu.

Ten dokument to opinia, a nie sam projekt ustawy, więc nie zawiera Oceny Skutków Regulacji - taką ocenę powinien zawierać projekt ustawy, którego dotyczy to pismo. Można natomiast jakościowo ocenić skutki uwzględnienia postulatów Rady: notariusze zyskaliby taką samą ochronę proceduralną, jaką projekt już przewiduje dla adwokatów i radców prawnych. Zmniejszyłoby to ryzyko, że błędne zawieszenie notariusza w zawodzie - które unieruchamia całą kancelarię, ze szkodą dla klientów i pracowników - skończy się wielotysięcznym odszkodowaniem wypłacanym z budżetu państwa; Rada powołuje się na wcześniejszy wyrok sądowy, w którym budżet państwa musiał zapłacić odszkodowanie liczone w setkach tysięcy złotych za bezpodstawne zawieszenie. Jeśli postulaty nie zostaną uwzględnione, notariusze pozostaną w gorszej sytuacji proceduralnej niż adwokaci i radcowie prawni.

Projekt zmian w przepisach o postępowaniu karnym, którego dotyczy ta opinia, złożyli posłowie; obecnie (stan na lipiec 2026 r.) trafił do prac w komisji sejmowej. Opinię Krajowa Rada Notarialna wysłała 7 lipca 2026 r. w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu z 12 czerwca 2026 r.