Do druku nr 2805 - opinia ZMP

To pismo, w którym Związek Miast Polskich (ZMP) - organizacja zrzeszająca polskie miasta - przedstawia swoją ocenę poselskiego projektu ustawy dotyczącego dróg publicznych oraz finansowania infrastruktury transportu lądowego. Projekt, którego dotyczy opinia, ma zdjąć z miast na prawach powiatu obowiązek finansowania i prowadzenia inwestycji na drogach krajowych, czyli głównych trasach przelotowych łączących regiony kraju, i przenieść tę odpowiedzialność na administrację rządową. ZMP ocenia ten kierunek pozytywnie, ale w piśmie wskazuje konkretne braki projektu, które - jego zdaniem - trzeba poprawić, zanim ustawa wejdzie w życie.

• Związek Miast Polskich popiera przeniesienie obowiązku finansowania i budowy dróg krajowych z miast na prawach powiatu na administrację rządową.
• Sprzeciwia się sztywnemu progowi 150 tysięcy mieszkańców, który decyduje, które miasta zostaną objęte pomocą - projekt nie wyjaśnia, skąd wzięła się ta liczba.
• Postuluje zniesienie progu liczby mieszkańców albo zastąpienie go wskaźnikiem odzwierciedlającym rzeczywiste koszty utrzymania dróg krajowych w danym mieście.
• Zwraca uwagę, że projekt nie zawiera rzetelnej oceny kosztów - dokładny zakres inwestycji ma zostać ustalony dopiero po dodatkowej inwentaryzacji dróg.
• Deklaruje gotowość do dalszej współpracy przy dopracowywaniu przepisów.

Opinię przygotował Związek Miast Polskich - ogólnopolska organizacja reprezentująca interesy miast. Pismo, datowane na 3 lipca 2026 roku, podpisał Marek Wójcik, zastępca dyrektora biura ZMP, i przekazał je do poselskiego projektu ustawy procedowanego w Sejmie.

To pismo dotyczy przede wszystkim budżetów miast na prawach powiatu, czyli większych miast, które same zarządzają drogami na swoim terenie - a pośrednio każdego, kto z tych dróg korzysta. Jeśli mieszkasz w mieście na prawach powiatu liczącym powyżej 150 tysięcy mieszkańców, twój samorząd może nadal płacić za utrzymanie drogi krajowej przebiegającej przez miasto, mimo że jeżdżą po niej głównie kierowcy z całego kraju, a nie tylko mieszkańcy. Jeśli mieszkasz w mniejszym mieście na prawach powiatu, poniżej tego progu, twoje miasto może liczyć na przejęcie tych kosztów przez rząd - co w praktyce oznacza więcej pieniędzy w miejskim budżecie na chodniki, oświetlenie czy remonty osiedlowych ulic.

To pismo samo w sobie jest opinią instytucji samorządowej. Związek Miast Polskich ocenia kierunek zmian pozytywnie, podkreślając, że odpowiada on wieloletnim postulatom samorządów, jednocześnie zgłasza konkretne zastrzeżenia - przede wszystkim do progu 150 tysięcy mieszkańców, który jego zdaniem nie został poparty żadnymi analizami ani danymi. Do samego pisma nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji - to pojedyncze stanowisko jednej organizacji samorządowej.

Projekt, którego dotyczy ta opinia, nie precyzuje jeszcze, ile będzie kosztować przejęcie dróg krajowych przez rząd - jak zauważa Związek Miast Polskich, dokładny zakres inwestycji i związanych z nimi kosztów ma zostać ustalony dopiero po przeprowadzeniu dodatkowej inwentaryzacji dróg. Oznacza to, że w tej chwili nikt nie wie, ile pieniędzy budżet państwa będzie musiał przeznaczyć na ten cel. Miasta poniżej progu 150 tysięcy mieszkańców zyskają - przestaną płacić za drogi krajowe na swoim terenie. Większe miasta na prawach powiatu, które przekraczają ten próg, na razie nie odczują zmiany i nadal będą ponosić te koszty samodzielnie, chyba że projekt zostanie poprawiony zgodnie z postulatem ZMP.

Pismo to opinia zgłoszona do poselskiego projektu ustawy o drogach publicznych oraz o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przesłana 3 lipca 2026 roku w toku prac sejmowych nad projektem.

Głównym punktem sporu jest granica 150 tysięcy mieszkańców, która decyduje, które miasta dostaną wsparcie rządu przy drogach krajowych. Związek Miast Polskich uważa, że próg jest przypadkowy i dzieli miasta znajdujące się w podobnej sytuacji finansowej wyłącznie na podstawie liczby mieszkańców, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów utrzymania dróg ani możliwości finansowych poszczególnych samorządów. Autorzy projektu nie wyjaśnili w uzasadnieniu, dlaczego wybrali akurat tę liczbę ani na jakich analizach ją oparli, co samorządy odbierają jako nierówne traktowanie.