Do druku nr 2821 - opinia NBP (nie zgłoszono uwag)

Rząd proponuje zmianę ustawy o odnawialnych źródłach energii, żeby rolnicy i firmy produkujące biometan - czyli oczyszczony gaz z odpadów rolniczych, gnojowicy czy odpadów spożywczych, który po oczyszczeniu można wtłaczać do zwykłej sieci gazowej - mogli sprzedawać go na specjalnych aukcjach z gwarantowaną ceną nawet na 20 lat. Ma to zachęcić do budowy biogazowni, bo dziś produkcja biometanu w Polsce prawie nie istnieje, mimo dużego potencjału surowcowego kraju. Przy okazji projekt ułatwia budowę gazociągów prowadzonych bezpośrednio do odbiorcy, upraszcza zdobywanie uprawnień instalatora urządzeń OZE oraz zmienia zasady ustawiania elektrowni wiatrowych w gminnych planach zagospodarowania przestrzennego.

• Powstaje system aukcji na biometan - Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) będzie organizował je co najmniej raz w roku, a zwycięzcy dostaną gwarancję ceny sprzedaży nawet na 20 lat (nie dłużej niż do 31 grudnia 2054 r.), zamiast sprzedawać gaz na wolnym rynku bez żadnej ochrony przed wahaniami cen.
• Rośnie termin zwrotu zabezpieczenia finansowego (kaucji lub gwarancji bankowej) wniesionego przez producentów energii odnawialnej w innych systemach wsparcia - z 60 do 90 dni.
• Znika obowiązek posiadania dyplomu wyższej uczelni jako jedynej drogi do uprawnień instalatora OZE - decydować ma zdany egzamin praktyczny i teoretyczny, a nie tylko wykształcenie.
• Spada próg obowiązkowej sprzedaży zadeklarowanej ilości energii z biogazu i biomasy z 85% do 65%, żeby uniknąć kar dla instalacji, które z przyczyn niezależnych od siebie (np. brak surowca, awaria sieci) nie osiągają pełnej produkcji.
• Zmieniają się zasady lokalizowania elektrowni wiatrowych - gmina, w której ma stanąć turbina, oraz sąsiednia gmina leżąca w promieniu 700 metrów od niej będą musiały uwzględnić to w swoich planach zagospodarowania przestrzennego.

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów) jako rządowy projekt ustawy, przygotowany w resorcie odpowiedzialnym za klimat i energetykę, z motywacją pobudzenia krajowej produkcji biometanu, która dziś praktycznie nie istnieje mimo dużego potencjału surowcowego.

Jeśli jesteś rolnikiem i masz gospodarstwo produkujące dużo gnojowicy, obornika czy odpadów roślinnych, ustawa otwiera przed tobą realną szansę zarobku - możesz wybudować biogazownię i sprzedawać biometan na aukcji z gwarantowaną ceną przez wiele lat, co daje pewność inwestycji, której dziś na rynku brakuje. Jeśli mieszkasz w gminie sąsiadującej z planowaną elektrownią wiatrową, nowe przepisy mogą objąć planowaniem przestrzennym również twoją miejscowość, o ile leży w promieniu 700 metrów od turbiny - nawet gdy sama elektrownia stoi formalnie w innej gminie. Jeśli chcesz zostać instalatorem paneli słonecznych, pomp ciepła czy biogazowni, łatwiej będzie ci zdobyć uprawnienia, bo liczy się zdany egzamin, a nie koniecznie dyplom wyższej uczelni. Zwykli odbiorcy prądu i gazu w domach nie odczują zmiany bezpośrednio w rachunkach - ustawa dotyczy przede wszystkim producentów energii, choć rozwój krajowego biometanu ma w dłuższej perspektywie zwiększyć bezpieczeństwo dostaw gazu w Polsce.

Do przekazanej treści dokumentu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji (np. Prokuratora Generalnego, Narodowego Banku Polskiego, Krajowej Rady Izb Rolniczych) ani wyników konsultacji społecznych.

Dokument zawiera elementy Oceny Skutków Regulacji, choć w dostępnym fragmencie nie podaje jednej łącznej kwoty kosztów. Z uzasadnienia wynika, że do 2030 roku ustawa ma doprowadzić do powstania około 53 instalacji produkujących biometan, o średniej mocy 2,8 megawata każda - to niewiele wobec szacowanego krajowego potencjału, sięgającego nawet 8 miliardów metrów sześciennych biometanu rocznie (z czego realnie możliwe do wykorzystania w praktyce jest około 3,2 miliarda metrów sześciennych). Budżet państwa poniesie koszty gwarantowanych cen sprzedaży biometanu - ustawa wprowadza roczne limity wydatków budżetowych dla Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na lata 2026-2035, ale konkretnych kwot tych limitów nie ma w dostępnym fragmencie dokumentu. Dla gmin skutkiem będzie dodatkowa praca przy planach zagospodarowania przestrzennego związana z lokalizowaniem elektrowni wiatrowych, a dla producentów energii z małych elektrowni wodnych - łatwiejsza i tańsza modernizacja istniejących instalacji.

To rządowy projekt ustawy zmieniającej ustawę o odnawialnych źródłach energii z 2015 roku oraz kilka innych ustaw (m.in. Prawo energetyczne, Prawo budowlane, ustawę o planowaniu przestrzennym). Ustawa ma wejść w życie stopniowo, część przepisów - w tym dotyczących aukcji biometanu - po kilku miesiącach od ogłoszenia, pierwsza aukcja planowana jest na 2027 rok.