Rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia zrównoważonego lotnictwa.

Rząd chce zmienić zasady rozliczania emisji dwutlenku węgla przez linie lotnicze. Dziś firmy latające dostają część limitów na emisję CO2 za darmo w oparciu o to, ile latały w przeszłości - to premiuje dużych, ustabilizowanych przewoźników, a karze te, które dopiero rosną. Projekt kończy ten system: od 2026 roku uprawnienia trzeba będzie kupować na aukcji, a darmowa pula (20 milionów sztuk na lata 2024-2030) trafi tylko do linii, które tankują ekologiczne paliwo lotnicze. Dodatkowo wprowadza nowy obowiązek rozliczania emisji z lotów międzynarodowych poza Europą oraz monitorowania wpływu smug kondensacyjnych i innych zanieczyszczeń na klimat. To wdrożenie unijnych przepisów z 2023 roku.

• Znika stary sposób rozdzielania darmowych limitów CO2 oparty na historycznych emisjach linii lotniczych - od 2026 roku uprawnienia trzeba będzie kupować na aukcjach.
• Powstaje nowa, ograniczona pula 20 milionów darmowych uprawnień do emisji CO2 na lata 2024-2030 - dostaną je tylko linie, które tankują ekologiczne paliwo lotnicze, jako rekompensata za jego wyższą cenę.
• Rośnie próg zwolnienia dla małych operatorów lotniczych - z 30 tysięcy do 50 tysięcy ton emisji rocznie, poniżej którego firma w ogóle nie musi uczestniczyć w systemie.
• Powstaje obowiązek rozliczania emisji z lotów międzynarodowych poza Europą w ramach nowego mechanizmu CORSIA - pierwsze rozliczenia nastąpią nie wcześniej niż pod koniec 2027 roku, za emisje z lat 2024-2026.
• Linie lotnicze będą musiały dodatkowo monitorować i raportować wpływ smug kondensacyjnych, tlenków azotu i innych zanieczyszczeń na klimat, nie tylko sam dwutlenek węgla.

Projekt złożyła Rada Ministrów jako projekt rządowy. Powodem jest obowiązek wdrożenia unijnej dyrektywy z 2023 roku oraz postulaty krajowych przewoźników, dla których dotychczasowy system limitów CO2 był barierą rozwoju.

Ten projekt dotyczy przede wszystkim firm, a nie zwykłych obywateli bezpośrednio - ale warto wiedzieć, co się zmienia. Jeśli jesteś pasażerem samolotu, dokument nie wprowadza żadnej nowej opłaty ani podatku wprost dla Ciebie, a uzasadnienie projektu wskazuje, że zmiana nie ma skutków finansowych dla budżetu państwa. Nie można jednak wykluczyć, że koszty zakupu uprawnień do emisji przez linie lotnicze z czasem odbiją się na cenach biletów - dokument tego nie szacuje. Jeśli pracujesz w liniach lotniczych, zwłaszcza w firmie, która dynamicznie się rozwija, zyskujesz na zmianie zasad - dotychczasowy system premiował dużych przewoźników z długą historią lotów, a nowy ma być bardziej sprawiedliwy. Jeśli Twoja firma produkuje lub sprzedaje ekologiczne paliwo lotnicze, pojawia się nowy rynek zbytu, bo linie dostaną finansową zachętę, by je kupować. Jeśli pracujesz w Inspekcji Ochrony Środowiska, Krajowym ośrodku bilansowania emisji albo Urzędzie Lotnictwa Cywilnego, czekają Cię nowe obowiązki kontrolne i sprawozdawcze.

Do przekazanego materiału nie dołączono treści opinii poszczególnych instytucji ani raportu z konsultacji publicznych - z uzasadnienia wiadomo jedynie, że projekt był konsultowany z organizacjami branżowymi, a wyniki tych konsultacji opisano w osobnym raporcie, którego treści tu nie ma.

Uzasadnienie projektu wprost stwierdza, że zmiana nie wywołuje skutków finansowych dla budżetu państwa - dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji z wyliczonymi kwotami. Na podstawie treści projektu można jednak wskazać skutki jakościowe: linie lotnicze, które dotąd korzystały z dużych darmowych limitów CO2 dzięki wieloletniej historii lotów, stracą tę przewagę i będą musiały kupować więcej uprawnień na aukcjach. Firmy inwestujące w ekologiczne paliwo lotnicze zyskają wsparcie finansowe w postaci darmowych uprawnień do 2030 roku. Instytucje państwowe - Inspekcja Ochrony Środowiska, Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami oraz Urząd Lotnictwa Cywilnego - dostają nowe zadania kontrolne i sprawozdawcze związane z monitorowaniem emisji z lotów międzynarodowych i wpływu smug kondensacyjnych, ale projekt nie podaje, ile to będzie kosztować te instytucje.

To rządowy projekt ustawy wdrażający unijną dyrektywę z 2023 roku, złożony w Sejmie. Dokument nie zawiera informacji o obecnym etapie prac legislacyjnych ani o terminie pierwszego czytania.