Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Stanu.

Projekt zmienia ustawę o Trybunale Stanu i wprowadza jeden nowy obowiązek: Trybunał Stanu będzie musiał publikować w internecie, w Biuletynie Informacji Publicznej, każde swoje orzeczenie razem z pisemnym uzasadnieniem i zgłoszonymi zdaniami odrębnymi sędziów. Dziś prawo wymaga tylko ogłoszenia samego wyroku, bez uzasadnienia. Projekt przygotowała sejmowa Komisja do Spraw Petycji jako odpowiedź na wniosek obywatela uznany za zasadny - autor petycji nie zgodził się na ujawnienie swoich danych osobowych.

• Dziś prawo nakazuje publikować tylko sam wyrok Trybunału Stanu, bez uzasadnienia. Po zmianie Trybunał będzie musiał opublikować orzeczenie, a po jego sporządzeniu - także pełne pisemne uzasadnienie.
• Razem z orzeczeniem i uzasadnieniem publikowane będą też zdania odrębne sędziów, którzy nie zgodzili się z większością składu, wraz z ich uzasadnieniem.
• Publikacja ma się odbywać w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Trybunału Stanu - dostępna dla każdego, bez wychodzenia z domu.
• Trybunał Stanu dostanie 12 miesięcy na opublikowanie także starych orzeczeń, wydanych jeszcze przed wejściem w życie tej zmiany, razem z uzasadnieniami i zdaniami odrębnymi.
• Nowe zasady mają wejść w życie 14 dni po ogłoszeniu ustawy.

Projekt przygotowała sejmowa Komisja do Spraw Petycji, a w jej imieniu przedstawia go poseł Marcin Józefaciuk. Powodem jest petycja obywatelska uznana przez komisję za zasadną - jej autor nie zgodził się na ujawnienie swoich danych.

Bezpośrednio ustawa dotyczy wąskiej grupy - Trybunał Stanu sądzi tylko osoby na najwyższych stanowiskach w państwie (np. prezydenta, premiera, ministrów) za naruszenie konstytucji lub ustawy przy wykonywaniu urzędu, więc sam proces przed Trybunałem toczy się rzadko. Ale jawność jego orzeczeń dotyczy pośrednio każdego obywatela. Jeśli interesujesz się polityką, po zmianie sam sprawdzisz w internecie, jak i dlaczego Trybunał Stanu osądził konkretną osobę pełniącą wysoki urząd, zamiast polegać na strzępkach informacji z mediów. Jeśli jesteś prawnikiem, naukowcem albo dziennikarzem, zyskujesz dostęp do pełnych uzasadnień i zdań odrębnych, które dziś Trybunał publikuje tylko wybiórczo, bez żadnego obowiązku prawnego.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Dokument nie zawiera klasycznej Oceny Skutków Regulacji, ale zawiera podobny dokument - Deklarowane Skutki Regulacji, w którym autorzy projektu piszą wprost, że zmiana nie spowoduje żadnych kosztów dla budżetu państwa ani samorządów, bo publikacja orzeczenia w internecie zajmuje niewiele czasu i mogą ją wykonać pracownicy Trybunału w ramach obecnych obowiązków. Projekt nie wpłynie też na firmy ani na gospodarkę. Głównym skutkiem ma być korzyść społeczna: większa przejrzystość działania państwa i większe zaufanie obywateli, bo dziś przepisy pozwalają Trybunałowi Stanu trzymać uzasadnienia swoich wyroków w tajemnicy, mimo że część z nich publikuje już dobrowolnie.

Projekt trafia teraz pod obrady Sejmu jako propozycja komisyjna, powstała z inicjatywy Komisji do Spraw Petycji w odpowiedzi na obywatelską petycję. To wczesny etap prac - dokument jest dopiero kierowany do rozpatrzenia przez Sejm.