Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw.

Grupa posłów Prawa i Sprawiedliwości proponuje wprowadzenie ustawowej gwarancji minimalnej pensji dla osób na najniższych stanowiskach naukowych - przede wszystkim asystentów na uczelniach publicznych oraz osób na odpowiadających im stanowiskach w instytutach naukowych. Dziś takiej gwarancji nie ma, a punktem odniesienia dla wielu przepisów płacowych w nauce jest pensja profesora, czyli osoby na szczycie kariery akademickiej, a nie kogoś, kto tę karierę dopiero zaczyna. Projekt to druga część szerszego pakietu ustaw - pierwsza miała podnieść wydatki państwa na naukę do co najmniej 3 procent produktu krajowego brutto (PKB).

• Powstaje ustawowe minimalne wynagrodzenie zasadnicze dla asystentów na uczelniach publicznych i osób na najniższych stanowiskach naukowych - dziś takiego minimum w ustawie nie ma.
• Kwota minimalnej pensji będzie liczona od przeciętnego wynagrodzenia w firmach, ogłaszanego co kwartał przez Główny Urząd Statystyczny (GUS), a nie ustalana odgórnie przez rząd.
• Podwyżka wchodzi stopniowo: w 2027 roku pensja minimalna wyniesie 75% docelowej kwoty, w 2028 roku - 87,5%, a od 2029 roku - 100%.
• Rosną najniższe stypendia doktoranckie - do 75% nowego minimalnego wynagrodzenia przed tzw. oceną śródokresową i do 90% po niej.
• Nowe minimum obejmuje też najniższe stanowiska naukowe w Polskiej Akademii Nauk, instytutach badawczych i Sieci Badawczej Łukasiewicz, a koszty ma pokryć budżet państwa.

Projekt zgłosili posłowie Prawa i Sprawiedliwości. To druga część ich pakietu ustaw o nauce - pierwsza dotyczyła podniesienia wydatków państwa na naukę do 3% PKB.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób pracujących lub studiujących na wczesnym etapie kariery naukowej, nie ogółu obywateli. Jeśli jesteś asystentem na uczelni publicznej albo pracujesz na podobnym, najniższym stanowisku naukowym w instytucie Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym albo w Sieci Badawczej Łukasiewicz, twoja pensja zasadnicza nie będzie mogła być niższa niż nowe ustawowe minimum - w praktyce od 2029 roku ma to być tyle, ile wynosi przeciętna pensja w firmach w Polsce. Jeśli jesteś doktorantem w szkole doktorskiej, twoje stypendium ma wzrosnąć - do 75% nowego minimum przed sprawdzianem postępów w połowie doktoratu i do 90% po nim. Jeśli jesteś podatnikiem, koszt tych podwyżek ma pokryć budżet państwa, a nie same uczelnie czy instytuty - projekt zakłada coroczne zabezpieczanie na ten cel dodatkowych pieniędzy w budżecie.

Do druku nie dołączono opinii instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Uzasadnienie projektu podaje konkretny koszt dla budżetu państwa: 637 mln zł w 2027 roku, 1064 mln zł w 2028 roku i 1491 mln zł w 2029 roku - to środki na pokrycie podwyżek pensji zasadniczych, składek od tych pensji oraz wzrostu stypendiów doktoranckich. Dokument nie zawiera formalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR), ale sam wskazuje, że koszty mają być corocznie ustalane przez ministra nauki w porozumieniu z ministrem finansów i przekazywane uczelniom oraz instytutom z budżetu państwa, a nie z ich własnych środków. Uczelnie i instytuty dostają 6 miesięcy na dostosowanie swoich regulaminów płacowych, a same pensje mają być podniesione w ciągu 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie, z wyrównaniem od dnia jej wejścia w życie.

To poselski projekt ustawy, złożony jako część pakietu ustaw o finansowaniu nauki. Z treści dokumentu nie wynika, na jakim etapie prac w Sejmie się obecnie znajduje.