Sejm odrzucił poprawkę do reformy postępowania karnego

Posłowie głosowali nad poprawką nr 4 do projektu zmieniającego Kodeks postępowania karnego oraz Kodeks karny skarbowy. Sam projekt bazowy dotyczy osób biorących udział w sprawach karnych - oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków - a konkretnie rozszerza prawo do obecności prawnika przy przesłuchaniu prowadzonym przez prokuratora dla osób, które formalnie nie są stroną postępowania, ale mają w nim własny interes (np. majątkowy), oraz daje im możliwość odwołania się do sądu, gdy prokurator odmówi udziału prawnika. Poprawka nr 4 miała zmienić wersję tekstu przyjętą wcześniej przez komisję nadzwyczajną, ale została odrzucona głosami klubów koalicji rządzącej.

Dokument dostępny w tej analizie (dodatkowe sprawozdanie komisji, druk 2441-A) zawiera samą treść poprawek, ale bez opisu, na czym konkretnie polegała różnica wprowadzana przez poprawkę nr 4 względem tekstu komisji - dlatego nie da się jej tu jednoznacznie opisać bez ryzyka zmyślenia szczegółów. Pewne jest natomiast to, co wynika z wyniku głosowania: poprawka przepadła, więc projekt ustawy poszedł dalej w kształcie zaproponowanym przez komisję nadzwyczajną, bez zmiany, którą chciała wprowadzić ta poprawka.

Poprawkę zgłoszono w toku prac komisji nadzwyczajnej po drugim czytaniu (13-14 maja 2026 r.). Z układu głosów wynika, że poparcia udzielili jej głównie posłowie PiS i Konfederacji - pełna lista wnioskodawców nie jest podana w dostępnych materiałach.

Ponieważ poprawka nr 4 nie przeszła, obowiązuje wersja przepisów zaproponowana przez komisję - a ta, zgodnie z analizą projektu bazowego, dotyczy przede wszystkim świadków i osób pośrednio zainteresowanych sprawą karną, które formalnie nie są stroną postępowania, ale mają w nim swój interes (np. gdy przesłuchanie dotyczy też ich majątku). Jeśli jesteś wzywany na przesłuchanie do prokuratury w sprawie, w której masz swój interes, a nie jesteś formalnie stroną - projekt w wersji komisyjnej ma dać ci prawo do obecności prawnika i możliwość odwołania się do sądu, jeśli prokurator odmówi. Dokument nie podaje, ilu osób rocznie dotyczy taka sytuacja, ani jak dokładnie odrzucona poprawka miałaby zmienić tę zasadę.

Głosowanie było mocno spolaryzowane wzdłuż osi koalicja-opozycja, ale z jednym nietypowym odstępstwem. Za poprawką: PiS (170 za), Konfederacja (13 za) i Konfederacja KP (3 za), a także niezrzeszeni (4 za) - łącznie 197 głosów. Do tej grupy dołączyły też małe kluby zwykle bliższe koalicji: Razem (4 za, 0 przeciw) i Demokracja (3 za, 0 przeciw). Przeciw zagłosowała cała reszta koalicji rządzącej jednolitym blokiem: KO (148 przeciw), PSL-Trzecia Droga (31 przeciw), Lewica (19 przeciw), Centrum (15 przeciw) i Polska2050 (13 przeciw) - w sumie 230 głosów. Poprawka przepadła stosunkiem 197:230.

Odrzucenie poprawki nr 4 oznacza, że projekt ustawy przeszedł do dalszych głosowań tego samego dnia (15 maja 2026 r.) w kształcie zaproponowanym przez komisję nadzwyczajną, bez zmiany, którą proponowała ta poprawka. Ustawa w tej wersji została ostatecznie uchwalona przez Sejm 15 maja 2026 r., Senat zgłosił do niej poprawki przyjęte 11 czerwca 2026 r., a Prezydent podpisał ją 2 lipca 2026 r. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji odnoszącej się konkretnie do treści tej poprawki, więc nie da się podać kosztów ani skali jej wpływu.

Głosowanie odbyło się na etapie III czytania (15 maja 2026 r.), po tym jak II czytanie z 13 maja 2026 r. skierowało projekt ponownie do komisji w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania. Poprawka nr 4 była jedną z poprawek głosowanych przed głosowaniem nad całością ustawy.

Wynik 197:230 pokazuje wyraźny podział polityczny: cała koalicja rządząca (KO, Polska2050, PSL-Trzecia Droga, Lewica, Centrum) głosowała jednolicie przeciw poprawce, podczas gdy poparło ją PiS razem z obiema frakcjami Konfederacji. Ciekawostką jest to, że dwa małe kluby - Razem i Demokracja - zwykle głosujące bliżej lewej strony sceny politycznej, w tym przypadku poparły poprawkę razem z opozycją, odchodząc od reszty koalicji. Dokument nie podaje uzasadnienia tej poprawki ani stanowisk organizacji społecznych czy ekspertów wobec niej.

Widoczne odstępstwo od typowego układu koalicja-opozycja: kluby Razem (4 głosy za) i Demokracja (3 głosy za) zagłosowały razem z PiS i Konfederacją, mimo że w większości głosowań wspierają rządzącą koalicję. Reszta koalicji (KO, Polska2050, PSL-Trzecia Droga, Lewica, Centrum) głosowała bez wyłamań, w pełni jednolicie przeciw poprawce.