Sąd rozpatrzy skargę na odmowę prawnika świadkowi

Posłowie głosowali nad ostatecznym przyjęciem rządowego projektu zmieniającego zasady postępowania karnego oraz karnego skarbowego. Zmiana dotyczy sytuacji, gdy ktoś nie jest formalnie stroną w sprawie karnej, ale ma w niej swój interes - na przykład jest świadkiem przesłuchiwanym przez prokuraturę, a sprawa dotyczy też jego majątku. Dziś taka osoba, jeśli chce mieć przy sobie prawnika, a prokurator się na to nie zgadza, może się poskarżyć tylko do przełożonego tego samego prokuratora - w praktyce zostaje bez realnej możliwości obrony swojego stanowiska. Projekt to zmienia.

• Osoba niebędąca formalną stroną sprawy karnej (np. świadek, którego dotyczy sprawa majątkowa) zyskuje prawo złożenia skargi na odmowę dopuszczenia jej prawnika do przesłuchania.
• Skargę rozpatrzy sąd, a nie - jak dotychczas - przełożony tego samego prokuratora, który podjął decyzję.
• Analogiczne rozwiązanie wprowadza się w sprawach karnych skarbowych, czyli dotyczących np. przestępstw podatkowych i celnych.

Projekt zgłosił rząd. Z uzasadnienia wynika, że celem było danie realnej możliwości obrony osobom, które dziś mogą się odwołać tylko do przełożonego tego samego prokuratora, czyli w praktyce donikąd.

Zmiana dotyczy stosunkowo wąskiej, ale ważnej grupy osób: świadków i innych zainteresowanych, którzy nie są formalnie oskarżonymi ani pokrzywdzonymi, ale sprawa karna lub karna skarbowa dotyka też ich interesów - na przykład majątku. Jeśli jesteś wzywany na przesłuchanie do prokuratury i chcesz, żeby towarzyszył ci prawnik, bo sprawa dotyczy też ciebie, a prokurator odmówi - po zmianie będziesz mógł realnie zaskarżyć tę decyzję do sądu, a nie tylko poskarżyć się przełożonemu tego samego prokuratora. Dokument nie podaje, ilu osób rocznie znajdzie się w takiej sytuacji.

Wynik był niemal jednomyślny: 435 głosów za, tylko 1 przeciw i nikt się nie wstrzymał. Za głosowały wszystkie kluby bez wyjątku - PiS (177 za), KO (151 za), Konfederacja (13 za), Polska2050 (12 za), Lewica (19 za), Centrum (15 za), PSL-TD (30 za) i pozostałe mniejsze koła. Jedyny głos przeciw padł w klubie PSL-TD. To pokazuje, że projekt nie budził sporu politycznego - rzadki przypadek pełnej zgody ponad podziałami.

Kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi liczbami czy kosztami wdrożenia. Na podstawie treści projektu można jednak opisać skutki jakościowo: świadkowie i inne zainteresowane osoby zyskują realne narzędzie do zakwestionowania odmowy udziału prawnika przy przesłuchaniu - trafi ono do sądu, a nie tylko do przełożonego prokuratora, co formalizuje procedurę, ale daje szansę na zmianę decyzji przez niezależny organ. Sądy i prokuratura będą musiały obsługiwać nowy rodzaj skarg, co może nieznacznie zwiększyć ich obciążenie, choć dokument nie szacuje skali.

To głosowanie nad całością projektu w trzecim czytaniu - ustawa została uchwalona niemal jednogłośnie. Senat wniósł później poprawki, które Sejm przyjął 11 czerwca 2026 r., a Prezydent podpisał ustawę 2 lipca 2026 r. - dziś to już obowiązujące prawo.

Jedyny głos sprzeciwu w całym Sejmie padł od pojedynczego posła klubu PSL-TD, podczas gdy pozostałych 29 posłów tego klubu poparło projekt. To odosobniony przypadek, nie oznaka rozłamu - wszystkie pozostałe kluby, od PiS po Lewicę, głosowały w komplecie za.