Sejm precyzuje przepisy o umowie wspólnego pożycia

Posłowie głosowali nad jedną z poprawek zgłoszonych na ostatnim etapie prac nad ustawą, która wprowadza w życie nową instytucję prawną - przepisy wprowadzające umowę o wspólnym pożyciu. To ustawa techniczna: sama nie tworzy nowych praw dla par żyjących bez ślubu, tylko dostosowuje do nich dziesiątki innych przepisów - od prawa zamówień publicznych, przez podatek od spadków, po rejestry stanu cywilnego. Dokładnej treści tej konkretnej poprawki (nr 6) nie zawierają dostępne dokumenty, ale wiadomo, że została ona przyjęta i weszła do ostatecznej wersji ustawy, którą Sejm uchwalił tego samego dnia w trzecim czytaniu.

• Poprawka została włączona do ostatecznego kształtu ustawy dostosowującej inne przepisy (m.in. prawo zamówień publicznych, podatek od spadków i darowizn, rejestry stanu cywilnego) do nowej umowy o wspólnym pożyciu.
• Dokładna treść poprawki nr 6 nie jest dostępna w przeanalizowanych dokumentach - wiadomo tylko, że przeszła w głosowaniu i trafiła do finalnej wersji ustawy przekazanej później do Senatu.

Bazowy projekt to projekt rządowy. Sama poprawka nr 6 została zgłoszona i przyjęta w toku prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej - z dostępnych danych nie wynika, który konkretnie klub lub poseł ją złożył.

Ponieważ nie znamy dokładnej treści tej poprawki, nie da się jednoznacznie wskazać, kogo różnicuje w porównaniu z wcześniejszą wersją projektu. Można natomiast powiedzieć, kogo dotyczy cała ustawa, której poprawka jest częścią: osoby żyjące razem bez ślubu i planujące podpisać umowę o wspólnym pożyciu, urzędników przygotowujących przetargi publiczne (którzy będą musieli wyłączać się z postępowań tak jak dziś muszą to robić małżonkowie) oraz osoby rozliczające podatek od spadku po zmarłym partnerze.

Wynik był stosunkowo bliski jak na standardy sejmowe: 230 głosów za, 202 przeciw, nikt się nie wstrzymał. Za poprawką głosowały niemal jednolicie kluby koalicji rządzącej: Koalicja Obywatelska (151 za, 3 przeciw), Polska2050 (11 za, 0 przeciw), PSL-Trzecia Droga (26 za, 4 przeciw), Lewica (20 za, 0 przeciw), Razem (4 za, 0 przeciw) oraz Centrum (14 za, 0 przeciw). Przeciw byli niemal jednolicie: Prawo i Sprawiedliwość (0 za, 174 przeciw), Konfederacja (0 za, 12 przeciw), Konfederacja Korony Polskiej (0 za, 3 przeciw) i Demokracja (0 za, 3 przeciw). Podział niemal dokładnie odzwierciedla linię koalicja rządząca kontra opozycja.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji odnoszącej się konkretnie do tej poprawki, więc nie da się podać liczb ani kosztów jej wprowadzenia. W praktyce przyjęcie poprawki oznacza, że jej treść - niezależnie od tego, czego dotyczyła - weszła do ostatecznego tekstu ustawy przekazanego później do Senatu (25 czerwca 2026 r.) i do podpisu Prezydenta (26 czerwca 2026 r.). Gdyby poprawka została odrzucona, do ustawy trafiłaby wcześniejsza wersja odpowiedniego przepisu.

Głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu, tego samego dnia co ostateczne uchwalenie całej ustawy (29 maja 2026 r.). Projekt wrócił wcześniej do komisji po drugim czytaniu w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania, co jest typowym etapem przy projektach budzących spory.

Poprawka sama w sobie nie jest znana z treści, ale głosowanie wpisuje się w szerszy spór wokół całej ustawy o umowie o wspólnym pożyciu. Sąd Najwyższy zgłosił do projektu zasadnicze zastrzeżenia konstytucyjne, powołując się na ochronę małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Z kolei organizacja Amnesty International oceniła, że projekt idzie za mało daleko w ochronie praw par jednopłciowych i nie realizuje w pełni wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nakazujących Polsce uregulowanie sytuacji prawnej takich par. Rozkład głosów - koalicja rządząca za, opozycja przeciw - pokazuje, że spór ma charakter przede wszystkim polityczny i światopoglądowy.

W klubach koalicyjnych, które formalnie popierały poprawkę, pojawiły się pojedyncze odstępstwa: w Koalicji Obywatelskiej 3 posłów zagłosowało przeciw mimo poparcia klubu dla ustawy, a w PSL-Trzeciej Drodze przeciw zagłosowało 4 posłów. To niewielkie, ale zauważalne złamania linii klubowej. Pozostałe kluby - zarówno koalicyjne, jak i opozycyjne - głosowały jednolicie.